Lợi suất trái phiếu dài hạn châu Âu tăng vọt, lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 30 năm và trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm đều đạt mức cao nhất trong nhiều năm.

Vào thứ Sáu ngày 14, giá trái phiếu chính phủ dài hạn châu Âu đồng loạt lao dốc, lợi suất trái phiếu dài hạn của hai nền kinh tế lớn trong khu vực đồng euro là Đức và Pháp đều tăng lên mức cao nhất nhiều năm qua.

Điều này có nghĩa là, áp lực tăng lợi suất kỳ hạn dài trên thị trường trái phiếu châu Âu đang lan rộng từ Đức sang các quốc gia thành viên chủ chốt khác như Pháp. Ba tuần trước, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2011, lợi suất trái phiếu Pháp cùng kỳ trong tháng 7 đã liên tục xác lập kỷ lục cao nhất kể từ năm 2009.

Lợi suất kỳ hạn dài liên tục tăng cao, một mặt phản ánh kỳ vọng lạm phát và lãi suất toàn cầu vẫn còn nhiều bất ổn, mặt khác cũng cho thấy các nền kinh tế lớn châu Âu đang chịu áp lực dài hạn về chi phí vốn trong bối cảnh chi tiêu tài khóa, huy động nợ và cung ứng trái phiếu chính phủ sẽ tăng trong tương lai.

Lợi suất trái phiếu 30 năm Đức đạt đỉnh cao nhất kể từ 2011

Vào đầu phiên giao dịch chứng khoán Mỹ ngày thứ Sáu, trái phiếu dài hạn của Đức bị bán tháo rõ rệt. Lợi suất trái phiếu 30 năm của Đức trong ngày tăng khoảng 9 điểm cơ bản, lên khoảng 3,73%, mức cao nhất kể từ năm 2011.

Xét trong xu hướng gần đây, áp lực đối với thị trường trái phiếu Đức không phải là một hiện tượng xuất hiện đột ngột.

Vào ngày 23 tháng 7, ba tuần trước, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức 10 năm đã vươn lên mức cao nhất kể từ năm 2011. Khi đó, thị trường trái phiếu toàn cầu chịu ảnh hưởng đồng thời bởi giá năng lượng tăng, lo ngại lạm phát và nhu cầu huy động vốn dài hạn của các nền kinh tế lớn tăng cao.

Sau đó, lợi suất kỳ hạn dài của Đức không hề giảm đáng kể. Diễn biến thị trường cho thấy trong vòng một tháng vừa qua, lợi suất trái phiếu 30 năm của Đức liên tục gia tăng.

So với trái phiếu 10 năm, lợi suất trái phiếu 30 năm nhạy cảm hơn với những thay đổi về lạm phát dài hạn, cung cầu tài khóa cũng như bù trừ kỳ hạn. Vì vậy, việc lợi suất 30 năm vượt qua đỉnh trước đó cũng đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đang yêu cầu mức bồi thường rủi ro dài hạn cao hơn.

Lợi suất 10 năm Pháp lại lập đỉnh cao nhất kể từ 2009

Hiệu suất của thị trường trái phiếu Pháp càng thu hút sự chú ý hơn.

Trong phiên thứ Sáu, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm có lúc vượt mốc 4,05%, tăng khoảng 11 điểm cơ bản trong ngày, xác lập kỷ lục cao nhất kể từ năm 2009.

Thực tế, lợi suất trái phiếu 10 năm của Pháp trong năm nay đã nhiều lần lập đỉnh cao nhất trong 17 năm trở lại đây.

Ngày 15/5 năm nay, lợi suất trái phiếu 10 năm Pháp từng vượt qua 3,95%, đạt mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. Nhật báo Le Monde khi đó nhận định chi phí tài trợ nợ công của Pháp đã đạt đỉnh kể từ 2009, đồng thời thâm hụt ngân sách lớn của chính phủ Pháp khiến nhu cầu phát hành trái phiếu khổng lồ, lợi suất tăng sẽ càng làm tăng gánh nặng lãi vay của chính phủ.

Bước vào tháng 7, xu hướng này càng tiếp diễn rõ rệt hơn.

Theo thống kê của Trading Economics, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm trong ngày 15/7 từng đạt 3,94%, cao nhất kể từ tháng 6/2009; đến 21/7 lại lên 3,97%, tiếp tục phá kỷ lục này.

Nói cách khác, việc lợi suất 10 năm của Pháp vượt mốc 4% trong phiên thứ Sáu không phải là biến động đơn lẻ mà là sự tiếp nối xu thế lợi suất dài hạn thị trường trái phiếu châu Âu liên tục tăng kéo dài vài tháng qua.

Áp lực “kỳ hạn dài” của thị trường trái phiếu châu Âu đang tích tụ

Đáng chú ý là những vấn đề hiện tại thị trường trái phiếu châu Âu đối mặt không chỉ đơn thuần là tác động của chính sách tiền tệ.

Trước đó, giá dầu quốc tế tăng mạnh đã đẩy kỳ vọng lạm phát toàn cầu lên đáng kể, kéo theo lợi suất trái phiếu dài hạn của các nền kinh tế lớn tăng lên. Cuối tháng 7, khi lợi suất 10 năm Đức tăng lên gần 3,2% – mức cao nhất từ năm 2011, thị trường đã coi giá năng lượng tăng và áp lực lạm phát là yếu tố quan trọng thúc đẩy làn sóng bán tháo trái phiếu.

Trong khi đó, quy mô chi tiêu tài khóa và phát hành trái phiếu chính phủ trong tương lai của các nền kinh tế lớn châu Âu cũng là vấn đề ngày càng được nhà đầu tư trái phiếu quan tâm.

Đối với Đức, chính phủ đang tăng mạnh chi tiêu ngân sách, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng, hạ tầng cơ sở..., có nghĩa là nguồn cung trái phiếu chính phủ Đức các năm tới có thể tăng đáng kể. Dữ liệu cơ quan tài chính Đức công bố cho thấy, kế hoạch năm 2026 dự kiến phát hành tổng cộng khoảng 82 tỷ euro trái phiếu liên bang kỳ hạn 10 năm.

Trong khi đó, Pháp phải đối mặt với những ràng buộc tài khóa khắt khe hơn. Khi lợi suất trái phiếu Pháp tăng vọt trước đó, thị trường đã lo ngại rằng mức thâm hụt ngân sách liên tục và nợ công cao sẽ buộc Chính phủ phải tiếp tục vay mạnh, trong khi chi phí tài trợ tăng lại càng đẩy cao gánh nặng lãi suất của chính phủ.

Do đó, gần đây trên thị trường trái phiếu châu Âu nổi lên một sự thay đổi đáng chú ý: lãi suất kỳ hạn ngắn bị tác động nhiều hơn bởi kỳ vọng chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu, trong khi lợi suất kỳ hạn dài lại chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn từ yếu tố lạm phát, thâm hụt ngân sách, cung ứng trái phiếu chính phủ và bù trừ kỳ hạn cộng hưởng.

Động thái lợi suất trái phiếu dài hạn Pháp – Đức phản ánh “phí bù rủi ro tài khóa” châu Âu tăng lên

Xét về diễn biến thị trường, mức tăng lợi suất trái phiếu Pháp cao hơn rõ rệt so với Đức, điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đòi hỏi phí bù rủi ro tài chính đối với Pháp vẫn lớn hơn nhiều.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm trong phiên thứ Sáu đã vượt mốc 4%, trong khi lợi suất cùng kỳ của Đức trước đó cũng leo lên khoảng 3,2%, chênh lệch giữa hai nước vẫn ở mức cao.

Đây cũng là một điểm đáng theo dõi trên thị trường trái phiếu châu Âu hiện nay: Nếu kỳ hạn dài tiếp tục tăng, hệ quả không chỉ là chi phí tài trợ của chính phủ mà còn có thể lan tỏa tới kinh tế thực thông qua các kênh trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng bất động sản và tài trợ ngân hàng.

Đối với Ngân hàng Trung ương châu Âu, việc lợi suất kỳ hạn dài tăng nhanh còn khiến môi trường chính sách trở nên phức tạp hơn – một mặt, tăng trưởng kinh tế vẫn cần tránh thắt chặt điều kiện tài chính quá mức; mặt khác, giá năng lượng và nguy cơ lạm phát lại hạn chế dư địa nới lỏng tiếp tục.

Từ góc độ này, lợi suất trái phiếu 30 năm Đức đạt đỉnh cao nhất kể từ 2011, lợi suất trái phiếu 10 năm Pháp vượt ngưỡng 4% không chỉ là những kỷ lục riêng lẻ của hai thị trường trái phiếu, mà còn cho thấy chi phí huy động vốn dài hạn ở châu Âu đang bước vào một giai đoạn mới đáng cảnh giác hơn.