Trump đe dọa nếu Iran tấn công một tàu sẽ đánh sập một cây cầu hoặc nhà máy điện, Iran cảnh báo trả đũa các cơ sở lợi ích của Mỹ, "không ai được phép bán dầu".

Xung đột Mỹ-Iran đang tiếp tục leo thang theo lộ trình “tấn công tàu thuyền — đánh phá cơ sở hạ tầng — trả thù lợi ích Mỹ — đe dọa nguồn cung dầu mỏ”.

Theo Thông tấn xã Việt Nam, Tổng thống Mỹ Trump ngày 22 (thứ Tư) tuyên bố từ giờ trở đi, mỗi khi Iran nổ súng vào tàu ở eo biển Hormuz, Mỹ sẽ ném bom và phá hủy một cây cầu hoặc nhà máy điện của Iran. Quân đội Iran đáp trả cứng rắn rằng nếu Mỹ tấn công cầu hoặc nhà máy điện của Iran, Iran sẽ tấn công trả thù hệ thống năng lượng và các cơ sở hạ tầng khác liên quan đến lợi ích Mỹ trong khu vực.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Rubio cho biết Mỹ vẫn sẵn sàng đàm phán với Iran, nhưng nếu Iran tiếp tục đe dọa tự do hàng hải ở eo biển Hormuz, hành động quân sự của Mỹ sẽ tiếp tục. Iran nhấn mạnh có khả năng tấn công "bất kỳ mục tiêu nào muốn tấn công", đồng thời tuyên bố sẽ không để eo biển Hormuz trở thành công cụ đe dọa Iran thêm một lần nào nữa. Chủ tịch Quốc hội Iran Qalibaf còn đưa ra cảnh báo mạnh mẽ hơn đối với thị trường: Hoặc tất cả cùng bán dầu, hoặc không ai bán được.

Khi Trump mở rộng mục tiêu từ các cơ sở quân sự đến cầu, nhà máy điện và các cơ sở hạ tầng, logic trả thù trong xung đột Mỹ-Iran đang leo thang rõ rệt. Cựu Ngoại trưởng Iran Mottaki còn tuyên bố Iran đủ sức giành quyền kiểm soát các căn cứ quân sự Mỹ ở Iraq, Kuwait và Bahrain, đồng thời cảnh báo Ukraine không nên cung cấp máy bay không người lái cho các nước Trung Đông và Mỹ, nếu không cơ sở quân sự của Ukraine cũng như dinh tổng thống Zelensky sẽ trở thành “mục tiêu hợp pháp”.

Trump cảnh báo Iran không được bắn vào tàu ở eo Hormuz, Mỹ có thể tấn công Tehran

Trump ngày 22 đăng trên mạng xã hội cho biết, nếu Iran bắn vào tàu ở eo biển Hormuz, bất kể dùng tên lửa, rocket, máy bay không người lái hay các loại vũ khí khác, Mỹ sẽ “ném bom và phá hủy một cây cầu hoặc nhà máy điện”.

Trump nhấn mạnh, các cơ sở bị đánh có thể nằm trong hoặc gần thủ đô Tehran.

Quan điểm này có nghĩa là Mỹ đang mở rộng đe dọa tấn công không chỉ các mục tiêu quân sự mà còn cả cơ sở hạ tầng giao thông và năng lượng của Iran.

Lời đe dọa của Trump xuất hiện đúng lúc Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ vừa hoàn thành một đợt tấn công mới vào các mục tiêu quân sự của Iran, và hành động quân sự này đã kéo dài nhiều đêm liên tiếp. Phía Mỹ khẳng định mục đích của các hoạt động quân sự này là làm suy yếu khả năng Iran đe dọa vận chuyển thương mại và kiểm soát eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz đã trở thành điểm bùng phát cốt lõi trong xung đột Mỹ-Iran hiện tại.

Mỹ kiên quyết cho rằng Iran không được giới hạn vận tải thương mại quốc tế bằng vũ lực, đe dọa hoặc thu phí; còn Iran thì nhấn mạnh an ninh eo biển Hormuz phải do Iran đảm bảo và yêu cầu các tàu qua lại phải phối hợp với phía Iran.

Quân đội Iran: Iran có “ý chí sắt đá” trong kiểm soát eo biển

Theo Thông tấn xã Việt Nam dẫn tin từ Hãng Thông tấn Tasnim (Iran), ngày 22 một nguồn tin quân sự Iran cho biết, nếu Mỹ tấn công cầu hoặc nhà máy điện của Iran, Iran sẽ tiến hành tấn công trả đũa các cơ sở hạ tầng năng lượng có lợi ích liên quan đến Mỹ trong khu vực.

Người này khẳng định, trong 10 ngày qua "Mỹ chắc hẳn đã nhận thức đầy đủ rằng Iran đủ khả năng tấn công bất cứ mục tiêu nào muốn tấn công".

Phía Iran đồng thời khẳng định, về quyền kiểm soát eo biển Hormuz, Iran có “ý chí sắt đá”, sẽ không để eo biển Hormuz trở thành công cụ đe dọa Iran thêm một lần nữa.

Quân đội Iran tuyên bố, tàu bè đi qua nếu phối hợp với phía Iran và chấp nhận các sắp xếp liên quan thì có thể an toàn đi qua eo biển Hormuz; ngược lại, Iran sẽ “kiên quyết thực thi quyền kiểm soát đối với eo biển này”.

Điều này đồng nghĩa với việc, đe dọa “trả thù tương xứng” do Trump đưa ra đã nhanh chóng gặp phải phản ứng ngược từ phía Iran.

Nếu Mỹ tấn công cầu hoặc nhà máy điện của Iran, có thể Iran sẽ chọn các cơ sở năng lượng, hậu cần quân sự hoặc các cơ sở liên quan của Mỹ ở khu vực Trung Đông làm mục tiêu trả thù. Khi hai bên liên tục mở rộng phạm vi mục tiêu tiềm ẩn, nguy cơ xung đột lan từ an ninh hàng hải ở eo biển Hormuz sang toàn bộ mạng lưới hạ tầng vùng Vùng Vịnh là hoàn toàn hiện hữu.

Chủ tịch Quốc hội Iran: Nếu Iran không thể bán dầu, các nước khác cũng vậy

So với đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng Mỹ của quân đội Iran, phát biểu mới nhất của Chủ tịch Quốc hội Iran Qalibaf đã trực tiếp nhắm nguy cơ leo thang xung đột vào nguồn cung dầu toàn cầu.

Theo tin, ngày 22 Qalibaf viết trên mạng xã hội: “Logic chiến tranh rất rõ ràng, hoặc tất cả đều bán được dầu, hoặc không ai bán nổi. Nếu chúng tôi không thể bán dầu trong khu vực này, các nước khác cũng đừng mơ bán được.”

Qalibaf còn cho rằng, nếu an ninh của Iran không được đảm bảo, sẽ không có cơ sở hạ tầng nào an toàn.

Ông cũng chỉ ra, an ninh của eo biển Hormuz phụ thuộc vào việc quân Mỹ không đóng quân tại đây, đồng thời nhấn mạnh tình hình eo biển Hormuz sẽ không trở lại như trước chiến tranh.

“Hormuz sẽ không trở lại trạng thái trước chiến tranh”, tức tín hiệu Iran gửi đi hoàn toàn không chỉ là đe dọa quân sự ngắn hạn.

Theo phát biểu của Iran, cho dù xung đột quân sự hiện tại có giảm nhiệt, luật lệ vận chuyển, sự hiện diện quân sự và hệ thống vận chuyển năng lượng ở eo biển Hormuz cũng có thể sẽ thay đổi lâu dài.

Rubio: Mỹ vẫn muốn đàm phán, nhưng sẽ có “hậu quả” nếu vi phạm cam kết

Song song với đe dọa mạnh mẽ của Trump, Ngoại trưởng Mỹ Rubio ngày 22 tham dự một cuộc họp của ASEAN tại Philippines cho biết, Mỹ vẫn sẵn sàng đàm phán với Iran nhưng điều kiện là Iran phải thực hiện các cam kết của mình.

Rubio cảnh báo, nếu Iran tiếp tục đe dọa tự do hàng hải ở eo biển Hormuz, Mỹ sẽ tiếp tục hành động quân sự.

“Chúng tôi sẵn sàng đàm phán, nhưng nếu Iran tiếp tục vi phạm cam kết của mình thì sẽ phải trả giá.” Rubio nói.

Rubio còn cho biết, một số quốc gia đã bày tỏ mong muốn tham gia bảo vệ vận tải thương mại ở eo biển Hormuz, nhưng do các thủ tục lập pháp trong nước hoặc chưa được tổ chức quốc tế cho phép nên chưa tham gia chính thức.

Ông nói, Mỹ không cần sự tham gia của những nước này, nhưng nếu có sẽ “có lợi”, nhất là một số nước có khả năng rà phá thủy lôi. Rubio cũng nhấn mạnh, phần lớn dầu và năng lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz cuối cùng cũng đổ về châu Á, do đó các quốc gia châu Á cũng có lợi ích trong việc bảo vệ an toàn giao thông.

Khi nói về Trung Quốc, Rubio khẳng định Trung Quốc công khai phản đối thu phí hoặc hạn chế tự do hàng hải thương mại, và coi đây là lập trường “rất quan trọng”. Trước thông tin Nga và một số nước có thể cung cấp thông tin mục tiêu cho Iran, Rubio không bình luận trực tiếp.

Đáng chú ý, Rubio đồng thời chỉ trích Iran đã điều các thành viên Vệ binh Cách mạng hồi giáo đến Yemen, cho rằng hành động này góp phần làm căng thẳng giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthi leo thang tiếp.

Điều này có nghĩa là, theo góc nhìn của Mỹ, hành động của Iran ở eo biển Hormuz và hoạt động của lực lượng Houthi ở Hồng Hải đang tạo áp lực rộng hơn lên khu vực.

Cựu Ngoại trưởng Iran: Iran có khả năng chiếm đóng căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh

Quan điểm cứng rắn của Iran không chỉ dừng ở eo biển Hormuz.

Theo Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc, cựu Ngoại trưởng, đương kim nghị sĩ của Iran ông Mottaki gần đây trả lời về đe dọa của Mỹ đối với Iran rằng Iran đủ năng lực tác chiến mặt đất, đủ sức cho quân tấn công và chiếm các căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq, Kuwait và Bahrain.

Mottaki cũng cho rằng, nhân dân các khu vực này có thể sẽ ủng hộ các hoạt động của quân đội Iran.

Nếu mối đe dọa này hiện thực hóa bằng hành động quân sự, nguy cơ xung đột Mỹ-Iran sẽ leo thang từ việc đối đầu bằng không kích, tên lửa, máy bay không người lái lên đến đe dọa trực tiếp mặt đất đối với các căn cứ Mỹ ở Trung Đông.

Hiện tại, Mỹ đang có lực lượng quân đội lớn đóng tại vùng Vịnh, các cơ sở quân sự ở Iraq, Kuwait, Bahrain và các nước khác tạo thành mạng lưới hậu cần và chỉ huy trọng yếu cho quân đội Mỹ tại Trung Đông. Iran cũng đã nhiều lần thể hiện có thể dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các mục tiêu quân sự Mỹ.

Iran cảnh báo Ukraine: Cung cấp máy bay không người lái sẽ thành mục tiêu tấn công

Mottaki còn cảnh báo Ukraine.

Theo Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc, ông cho biết Ukraine không nên tiếp tục cung cấp máy bay không người lái cho các nước Trung Đông và Mỹ, nếu không cơ sở quân sự của Ukraine cũng như dinh tổng thống Zelensky có thể trở thành “mục tiêu hợp pháp”.

Quan điểm này càng mở rộng phạm vi đe dọa công khai của Iran.

Trong mắt Iran, bất kỳ quốc gia nào cung cấp hỗ trợ quân sự cho Mỹ và đồng minh đều có khả năng bị đưa vào phạm vi tấn công tiềm tàng. Điều này phản ánh Iran đang cố gắng ngăn chặn nhiều quốc gia, trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia các hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông bằng cách mở rộng phạm vi răn đe.

Tuy nhiên, phát biểu của Mottaki là quan điểm công khai của cựu Ngoại trưởng kiêm nghị sĩ Iran, không đồng nghĩa với việc Iran đã đưa ra quyết định quân sự chính thức. Vấn đề đáng chú ý nhất hiện nay là liệu mối đe dọa loại này có được Iran đưa vào chính sách quân sự hay đối ngoại chính thức trong tương lai gần hay không.

Triển vọng đàm phán Mỹ-Iran tiếp tục chịu áp lực, eo Hormuz trở thành “kích hoạt” xung đột leo thang

Trong bối cảnh đe dọa quân sự không ngừng leo thang, không gian ngoại giao giữa Mỹ và Iran cũng càng ngày càng bị thu hẹp.

Trước đó Trump từng nói Iran "rất mong muốn gặp mặt", nhưng trước khi Iran sẵn sàng "đàm phán một cách thực chất", Mỹ không quan tâm đến hội đàm. Ngày 22, Rubio tiếp tục nhấn mạnh Mỹ không đóng cửa đàm phán, nhưng hoạt động quân sự của Mỹ sẽ không tự động dừng lại vì Iran thể hiện muốn đàm phán.

Vấn đề là, giữa Mỹ và Iran có sự khác biệt lớn về “tiền đề đàm phán”.

Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt đe dọa tự do hàng hải ở eo biển Hormuz và chấp nhận các sắp xếp do Mỹ đề xuất; còn Iran cho rằng chính hành động quân sự của Mỹ mới là nguồn gốc bất ổn khu vực và kiên quyết giữ quyền chủ đạo đối với eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh đó, bất cứ vụ tấn công tàu nào ở eo biển Hormuz đều có thể kích hoạt hành động tấn công cơ sở hạ tầng như Trump đã đe dọa; còn bất cứ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào cầu, nhà máy điện hoặc cơ sở hạ tầng Iran cũng có thể kéo theo đòn trả đũa của Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng của Mỹ và đồng minh tại khu vực.

Xung đột Mỹ-Iran đang tạo thành một vòng xoáy leo thang nguy hiểm: xung đột hàng hải dẫn đến tấn công quân sự, phạm vi tấn công quân sự mở rộng sang cơ sở hạ tầng, và việc tấn công cơ sở hạ tầng lại có thể kéo theo trả thù rộng khắp khu vực hơn.

Đối với thị trường năng lượng, nguy cơ leo thang ở eo biển Hormuz cũng đồng nghĩa chuỗi cung ứng dầu và khí đốt tự nhiên toàn cầu sẽ tiếp tục đối mặt với những bất ổn lớn. Nếu eo biển này từ “kẹt vận tải” biến thành đối đầu quân sự quy mô lớn, tác động sẽ vượt xa mối quan hệ song phương Mỹ-Iran, đồng thời lan nhanh sang giá năng lượng toàn cầu, kỳ vọng lạm phát và thị trường tài chính.