Giá xăng ở Mỹ trở lại mức 4 USD sau một tháng! Căng thẳng leo thang ở Trung Đông có thể làm gia tăng áp lực lạm phát

Theo VietnamBiz, khi căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục leo thang, giá xăng tại các trạm xăng ở Mỹ đã vượt ngưỡng 4 USD/gallon trở lại, khiến thị trường lo ngại áp lực lạm phát có thể tiếp tục gia tăng. Theo dữ liệu giá xăng hằng ngày do Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) công bố, giá trung bình cho xăng không chì thường tại Mỹ đã đạt 4,003 USD/gallon, đây là lần đầu tiên chỉ số này vượt qua mốc 4 USD sau một tháng liên tục duy trì dưới mức này.

Dù giá dầu thô giảm mạnh trong tháng 6, từng có lúc kéo giá xăng xuống mức 3,79 USD/gallon, nhưng sau đó đã tăng trở lại vào đầu tháng 7 và tiếp tục duy trì ở mức cao. Nguyên nhân chủ yếu là do năng lực lọc dầu của Nga sụt giảm mạnh, lượng nhập khẩu của Mỹ tương đối thấp và tồn kho xăng dầu căng thẳng. Cùng lúc đó, nhu cầu nhiên liệu trong mùa cao điểm lái xe mùa hè vẫn duy trì mức khá bền vững.

Hiện nay, khi Mỹ và Iran liên tục tổ chức các cuộc tấn công trả đũa lẫn nhau, nguy cơ tuyến vận tải năng lượng quan trọng toàn cầu - eo biển Hormuz - bị gián đoạn ngày càng gia tăng. Điều này đã khiến giá dầu thô tuần trước ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4. Thông thường, chi phí dầu thô chiếm hơn một nửa trong giá bán lẻ xăng dầu.

Theo thông tin, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố trên mạng xã hội rằng vào 19 giờ ngày 19/7 theo giờ miền Đông Mỹ, quân đội Mỹ đã tiến hành đêm thứ 9 liên tiếp tấn công Iran nhằm “tiếp tục làm suy yếu năng lực quân sự mà Iran sử dụng để tấn công các tàu thương mại và thủy thủ dân sự qua eo biển Hormuz”. Đáp lại hành động của phía Mỹ, những ngày gần đây, Iran liên tục tấn công nhiều căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Ngoài ra, theo thông tin từ phía Iran ngày 19, lưu lượng hàng hải eo biển Hormuz đã giảm xuống còn 0; chỉ cần Mỹ tiếp tục các hành động khiêu khích, eo biển này sẽ duy trì đóng cửa. Hiện tại không có bất kỳ tàu nào đi qua eo biển Hormuz, bất kỳ nỗ lực nào vượt qua eo biển đều sẽ bị Iran đánh trả.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, hiện tại, vòng tấn công trả đũa kéo dài nhiều ngày giữa Mỹ và Iran đã dần phát triển thành cuộc đối đầu lâu dài xung quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Những ngày gần đây, các cuộc tấn công lớn của quân đội Mỹ đều tập trung gần eo biển Hormuz, đóng vai trò then chốt trong giao thông hàng hải, xuất khẩu năng lượng và triển khai quân sự của Iran. Mỹ cố gắng thông qua các cuộc tấn công này làm suy yếu năng lực quân sự và hậu cần của Iran quanh khu vực eo biển.

Đáp lại, Iran không chỉ mở rộng phạm vi tấn công sang các căn cứ quân sự của Mỹ ở khu vực vịnh, mà còn tăng cường kiểm soát thực tế đối với eo biển Hormuz. Thứ trưởng Ngoại giao Iran, ông Kalibabadi, mới đây khẳng định trong tình trạng chiến tranh, Iran nắm toàn quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz. Iran sẽ không cho phép con đường huyết mạch này được sử dụng vào các hoạt động gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia.

Đáng chú ý hơn, Iran hiện đang thúc đẩy hợp pháp hóa công tác quản lý eo biển Hormuz, một dự luật liên quan đến quản lý lâu dài của eo biển đã được trình lên Quốc hội Iran. Điều này có nghĩa là một bộ phận lãnh đạo chính trị của Iran mong muốn thông qua luật, nâng quyền kiểm soát eo biển từ hành động quân sự và công cụ chính sách lên khung pháp lý quốc gia.

Đối với Iran, eo biển Hormuz không chỉ còn là vấn đề vận tải đơn thuần mà đã trở thành con bài chiến lược quan trọng nhất trong cuộc đối đầu hiện tại với Mỹ. Sắp tới, cuộc giằng co quanh eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran có thể trở thành trạng thái thường trực, cả hai phía đều chưa có dấu hiệu nhượng bộ rõ rệt trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz lại rơi vào tình trạng đình trệ. Trong khi quy mô xuất khẩu sản phẩm dầu thành phẩm gần đây của Mỹ đạt mức kỷ lục, nhưng tồn kho xăng trong nước lại thấp hơn 6% trung bình 5 năm cùng kỳ, thì việc đóng tuyến hàng hải Hormuz sẽ trực tiếp làm giảm nguồn cung toàn cầu; giá dầu quốc tế tăng sẽ kéo theo giá xăng tại Mỹ tăng mạnh.

Giá xăng là một trong những chỉ số trực quan nhất về cảm nhận lạm phát của dân chúng Mỹ. Dù mặt bằng giá hiện tại vẫn thấp hơn mức kỷ lục vượt 5 USD/gallon sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát năm 2022, nhưng tốc độ tăng giá xăng nhanh tại Mỹ đã đủ để khiến thị trường cảnh giác.

Đà tăng nhanh của giá xăng không chỉ làm lung lay cam kết chính trị cốt lõi của Trump về kiềm chế lạm phát, mà còn phủ bóng lên chương trình nghị sự kinh tế của ông khi cuộc bầu cử giữa kỳ sắp diễn ra. Các nhà phân tích cho rằng giá dầu tiếp tục tăng có thể gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa kỳ tháng 11 sắp tới, thời điểm hai đảng tranh giành quyền kiểm soát Quốc hội. Cử tri trước đó đã tỏ ra không hài lòng với chi phí sinh hoạt đắt đỏ và cách ông Trump điều hành nền kinh tế.

Theo nghiên cứu của Ryan Cummings và Neil Mahoney thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Đại học Stanford, ngay cả khi tính đến các yếu tố tác động kinh tế khác, cứ mỗi khi giá xăng tăng 1 USD/gallon, chỉ số niềm tin người tiêu dùng trong khảo sát Đại học Michigan sẽ giảm 4,5 điểm hoặc hơn. Ông Cummings - từng là thành viên Hội đồng tư vấn kinh tế của chính quyền Biden và phụ trách chính sách xăng dầu giai đoạn 2021-2023 - chia sẻ: “Điều này đồng nghĩa đại khái rằng, mỗi khi giá xăng tăng 1 USD/gallon, cảm nhận của người dân về kinh tế sẽ xấu đi khoảng 5%”.

Khi giá năng lượng hạ nhiệt, áp lực giá cả tại Mỹ trong tháng 6 đã dịu bớt hơn kỳ vọng, song hiện tại chi phí nhiên liệu tăng trở lại có thể khiến triển vọng lạm phát Mỹ trở nên phức tạp hơn. Giới chuyên môn ngành năng lượng cho biết, dù dữ liệu lạm phát Mỹ tháng 6 cho thấy áp lực giá giảm chủ yếu nhờ chi phí năng lượng đi xuống, nhưng việc giá xăng tiếp tục tăng trong tháng 7 có thể sẽ nhanh chóng đảo chiều xu hướng này. Hơn nữa, tác động của giá xăng tăng sẽ vượt xa lĩnh vực nhiên liệu - chúng sẽ làm tăng chi phí vận chuyển, cước phí hàng hóa và chi phí logistics rộng khắp, cuối cùng truyền dẫn vào giá cả hàng hóa và dịch vụ toàn nền kinh tế.

Ông Mark Zandi, kinh tế trưởng tại Moody's Analytics nhận định, nếu căng thẳng Trung Đông leo thang, eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa trong vài tuần tới, dự trữ dầu mỏ toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục giảm. Trong tình hình đó, giá dầu, xăng cùng các loại năng lượng khác sẽ tăng vọt mạnh mẽ, dẫn đến khan hiếm nguồn cung vật chất trên toàn thế giới.