Việc làm phi nông nghiệp mạnh có phải do World Cup không?

[Lời biên tập] Sau khi dữ liệu phi nông nghiệp được công bố kèm theo biến động mạnh của thị trường, nhiều nhà đầu tư đã đặt ra những câu hỏi tương tự, chủ yếu tập trung vào hai điểm. Thứ nhất là liệu tình hình việc làm gần đây có liên quan đến sự kiện thể thao hay không; thứ hai là tại sao dữ liệu việc làm lại vượt xa dự báo. Vì vậy, chúng tôi đã so sánh dữ liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp đầu tiên của các bang tổ chức sự kiện và các bang không tổ chức trong thời gian gần đây, đồng thời xem lại sự thay đổi số lượng việc làm sau các sự kiện thể thao lớn của Mỹ trong lịch sử, Kết luận là hiện chưa có đủ bằng chứng để chứng minh sự kiện thể thao là nguyên nhân chính khiến việc làm trong ngành dịch vụ ăn uống - giải trí tăng mạnh trong tháng này.Chúng tôi cho rằng, dấu hiệu hồi phục của thị trường lao động Mỹ đã dần rõ nét từ đầu năm, nguyên nhân chủ yếu đến từ tác động trễ của việc cắt giảm lãi suất phòng ngừa năm ngoái và sự phục hồi chu kỳ ngành sản xuất toàn cầu gần đây. Nếu chỉ đơn giản gán cho sự kiện thể thao là nguyên nhân duy nhất của đà tăng việc làm gần đây, điều đó sẽ che lấp đi những tín hiệu chu kỳ quan trọng hơn đáng để lưu ý.

1. Câu hỏi 1: Sự mạnh mẽ của dữ liệu phi nông nghiệp tháng này có xuất phát từ sự kiện thể thao?

Trong báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng này, ngành dịch vụ ăn uống - giải trí tăng thêm 70.000 việc làm, vượt mức của tháng 3-4. Có ý kiến cho rằng đà tuyển dụng mạnh của ngành này là do nhu cầu trước sự kiện. Tuy nhiên, chúng tôi giữ quan điểm thận trọng về vấn đề này:Chưa có đủ bằng chứng để xác nhận điều này là nguyên nhân quan trọng nhất cho việc làm ngành dịch vụ ăn uống - giải trí tăng mạnh tháng này. Cụ thể có ba lý do:

Lý do 1: Xét theo số lượng đơn xin trợ cấp thất nghiệp đầu tiên, không có sự phân hóa rõ nét giữa các bang tổ chức và không tổ chức sự kiện.

Mặc dù dữ liệu việc làm theo khu vực trong tháng 5 chưa được công bố, nhưng dữ liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp đầu tiên đã được cập nhật đến tuần 23 tháng 5, bao gồm giai đoạn thống kê của phi nông nghiệp tháng 5. Do đó, có thể thông qua so sánh số lượng đơn xin này để đánh giá tác động của sự kiện đối với tình hình việc làm các khu vực khác nhau.

Chúng tôi xếp 10 bang (California, Texas, Georgia, Florida, New York, New Jersey, Pennsylvania, Massachusetts, Missouri, Washington) - nơi có 11 thành phố tổ chức sự kiện - vào nhóm "bang tổ chức", các bang khác là "bang không tổ chức". Hình 1 so sánh xu hướng số đơn xin trợ cấp thất nghiệp đầu tiên (không điều chỉnh mùa vụ) của hai nhóm trong tháng 4-5. Có thể thấy, từ đầu năm đến nay,cả hai nhóm đều giảm so với cùng kỳ năm ngoái và xu hướng cơ bản giống nhau. Dù xét về mặt số tuyệt đối hay tỷ lệ tăng giảm so với năm trước, không có tín hiệu nào cho thấy thị trường lao động tại các bang tổ chức đang thắt chặt nhanh hơn.Thậm chí từ tháng 4, mức giảm số người nộp đơn thất nghiệp ở các bang không tổ chức còn lớn hơn một chút.

Hình 1: So sánh số lượng đơn xin trợ cấp thất nghiệp đầu tiên và mức thay đổi theo năm giữa các bang tổ chức và các bang không tổ chức

 Nguồn dữ liệu: Fred, GMF Research

Lý do 2: Dựa vào kinh nghiệm lịch sử các sự kiện thể thao lớn ở Mỹ, tác động của sự kiện đến việc làm là không rõ ràng.

Lịch sử nước Mỹ đã từng tổ chức nhiều sự kiện thể thao lớn như Olympic Los Angeles 1984, World Cup 1994, Olympic Atlanta 1996, Olympic mùa đông Salt Lake 2002,…

Lấy mốc tháng tổ chức sự kiện (t=0), chúng tôi khảo sát số việc làm mới hàng tháng trong 6 tháng trước và sau đó (t-6 đến t+6) của ngành dịch vụ ăn uống - giải trí và tổng số việc làm phi nông nghiệp.Hình 2 cho thấy, trước và sau tháng tổ chức sự kiện, trên toàn quốc không xuất hiện “cú hích lớn” về việc làm, cũng không có quy luật "việc làm dịch vụ ăn uống - giải trí tăng trước, giảm sau".Số việc làm mới trong ngành dịch vụ ăn uống - giải trí chủ yếu duy trì ở mức trung bình hoặc thậm chí thấp hơn trước sự kiện, số việc làm phi nông nghiệp toàn ngành cũng không có cú nhảy vọt nào. Xét về logic, cho dù cấp bang có tăng, thìtỷ lệ đóng góp của ngành này vào tổng việc làm toàn quốc là khá nhỏ, thường bị biến động tổng thể che lấp.

Hình 2: Số việc làm phi nông nghiệp và ngành dịch vụ ăn uống - giải trí của Mỹ trước và sau 4 sự kiện thể thao lớn trong lịch sử

 Nguồn dữ liệu: BLS, GMF Research

Lý do 3: Dù là trong báo cáo Beige Book hay phát biểu doanh nghiệp trong khuôn khổ chỉ số PMI ngành dịch vụ, đều không nhắc đến ảnh hưởng của sự kiện thể thao.

Xét về bằng chứng định tính, Beige Book của Fed (bao gồm khu vực Atlanta và Miami - hai thành phố tổ chức sự kiện) trong số mới nhất đã nêu rõ,nhu cầu du lịch địa phương suy yếu do chi phí năng lượng và đi lại tăng, xuyên suốt báo cáo chỉ nhắc đến xung đột Trung Đông làm tăng giá dầu, thuế quan và AI/tự động hóa nâng cao năng suất. Không có bất kỳ đề cập nào tới sự kiện thể thao.ISM ngành dịch vụ PMI cũng chỉ thấy các nhận định như "thời tiết mùa xuân giúp các hoạt động hồi phục" hay "niềm tin tiêu dùng thấp và lãi suất thế chấp cao gây áp lực",hoàn toàn không nhắc đến sự kiện thể thao.

Câu hỏi 2: Tại sao số việc làm vượt xa dự báo?

Trên thực tế, tín hiệu phục hồi của thị trường lao động Mỹ đã ngày càng rõ rệt kể từ đầu năm. Có thể nói báo cáo việc làm tháng 5 chỉ xác nhận xu hướng này.Hình 3 thể hiện giá trị trung bình trượt 3 tháng số việc làm phi nông nghiệp, việc làm khu vực tư nhân và việc làm ngành công nghiệp (trục trái) mới tăng thêm của Mỹ, cho thấy ngay cả khi bỏ qua số liệu tháng 5, xu hướng đã đảo chiều từ đầu năm, phục hồi sau giai đoạn tăng trưởng âm trong nửa cuối năm 2025. Tương tự, dữ liệu việc làm mới hàng tuần của ADP cũng phục hồi dao động từ đầu năm, không phụ thuộc vào số duy nhất của tháng 5.

Hình 3: Việc làm mới, Việc làm khu vực tư nhân mới và Việc làm ngành công nghiệp mới (3mma)

 Nguồn dữ liệu: Haver, GMF Research

Hình 4: Số việc làm mới theo ADP phi nông nghiệp nhỏ (giá trị hàng tuần vs giá trị hàng tháng chia 4)

 Nguồn dữ liệu: Haver, GMF Research

Từ đầu năm đến nay, sự hồi phục biên của thị trường lao động phù hợp với quy luật lịch sử sau khi Fed hạ lãi suất nhẹ (hạ cánh mềm).Xét lịch sử, sau khi hạ lãi suất nhẹ, tỷ lệ thất nghiệp thường chuyển từ trạng thái "liên tục giảm" sang "dao động đi ngang", sau đó 3 quý lại tiếp tục giảm. Và từ đợt cắt giảm lãi suất nhẹ lần này (tháng 9 năm 2025), tỷ lệ thất nghiệp (tăng cao rồi ổn định) khá phù hợp với quy luật lịch sử đó. Theo xu hướng này, tỷ lệ thất nghiệp có khả năng tiếp tục giảm trong nửa cuối năm và về quanh mức 4% vào cuối năm nay.

Đặc biệt, lần này sự phục hồi việc làm ngành công nghiệp đáng chú ý hơn và mang nhiều thông tin hơn ngành dịch vụ. Trong 3 tháng qua, ngành công nghiệp Mỹ (hàng hóa) mỗi tháng tạo thêm trung bình 75.000 việc làm, trong khi nửa cuối năm ngoái con số này là âm 7.700 việc. Về chu kỳ lịch sử, việc làm ngành sản xuất có tính chu kỳ rõ hơn và hệ số tương quan với PMI cao hơn (hình 6). Từ đầu năm, chỉ số PMI toàn cầu phục hồi đồng thời do nhiều yếu tố, ISM PMI của Mỹ tăng lên 54, thúc đẩy dữ liệu việc làm ngành công nghiệp khởi sắc.

Hình 5: Diễn biến tỷ lệ thất nghiệp hai năm trước và sau các đợt Fed hạ lãi suất nhẹ trong lịch sử Mỹ

(màu tím là lần này, màu đỏ là trung vị lịch sử)

Nguồn dữ liệu: GMF Research

Hình 6: Việc làm ngành công nghiệp và Chỉ số PMI ISM của Mỹ có tương quan dương rất cao

Nguồn dữ liệu: Haver, GMF Research

Tóm lại, việc cải thiện bền vững dữ liệu việc làm Mỹ gần đây là phản ứng tự nhiên của chính sách tiền tệ nới lỏng trước đó và chu kỳ phục hồi sản xuất toàn cầu.Theo chúng tôi, nếu hoàn toàn quy kết nguyên nhân cho yếu tố ngắn hạn như sự kiện thể thao thì sẽ phạm phải sai lầm "chỉ thấy cây mà không thấy rừng", dễ đánh giá thấp tính bền vững của thị trường lao động. Nói cách khác, gán sức mạnh tháng này cho một sự kiện duy nhất vừa thiếu dữ liệu thực chứng, vừa làm chúng ta bỏ qua tín hiệu chu kỳ quan trọng hơn.

Tất nhiên, phản ứng của thị trường cổ phiếu với dữ liệu việc làm công bố thứ Sáu vừa qua là "quá mức".Theo lý thuyết, lãi suất thực trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 10bps, S&P500 giảm xấp xỉ 0,7%. Ngày thứ Sáu, lãi suất kỳ hạn 10 năm chỉ tăng 8bps, trong khi S&P500 lại giảm hơn 2,6%, vượt xa quy luật lịch sử.Điều đó cho thấy, chính sự mong manh của vị thế sau đà tăng mạnh trước đó mới là nguyên nhân sâu xa khiến thị trường phản ứng thái quá.