Mỹ sẽ thay đổi "phương pháp thống kê"! Phố Wall: Nhằm "giảm" lạm phát lõi, tiềm ẩn rủi ro thao túng

Chỉ số lạm phát được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ưu ái nhất đang đối mặt với một “cuộc thay đổi âm thầm”.

Cục Phân tích Kinh tế Hoa Kỳ (BEA) đã công bố sẽ điều chỉnh phương pháp luận đối với ba hạng mục thuộc chỉ số giá PCE. Theo thông tin từ Trạm giao dịch Theo gió, nghiên cứu của Goldman Sachs và UBS nhận định: những thay đổi này sẽ có xu hướng làm giảm hệ thống các số liệu lạm phát PCE lõi. UBS thậm chí còn chỉ rõ hơn rằng cách lựa chọn thay đổi“trông như được thiết kế để làm giảm lạm phát”, đồng thời cảnh báo rằng phương pháp mới thiếu sự minh bạch, gây khó khăn cho việc kiểm chứng độc lập từ bên ngoài, tạo ra nguy cơ bị thao túng dữ liệu.

Ba thay đổi, cùng một kết quả

Lần điều chỉnh này của BEA Hoa Kỳ liên quan đến ba hạng mục, sẽ chính thức có hiệu lực từ 30/9/2026, đồng thời sẽ truy hồi và điều chỉnh dữ liệu lịch sử theo thông lệ.

Hạng mục thứ nhất: Phần mềm và phụ kiện máy tính

Phương pháp hiện tại: Sử dụng hoàn toàn giá phần mềm và phụ kiện trong CPI.

Phương pháp mới: Thay thế bằng “chỉ số giá tổng hợp”, cấu thành từ PPI dịch vụ dữ liệu, PPI phần mềm trò chơi điện tử và CPI phần mềm/phụ kiện máy tính.

Nhóm phân tích của Goldman Sachs do Manuel Abecasis đứng đầu ước tính,do hiện tại PPI dịch vụ xử lý dữ liệu và phần mềm trò chơi điện tử tăng chậm hơn CPI phần mềm, nên thay đổi này sẽ khiến lạm phát PCE lõi theo năm giảm 0,05-0,1 điểm phần trăm vào tháng 5 và 0,1-0,2 điểm vào tháng 12.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng, ngay cả khi đã điều chỉnh, đóng góp của phần mềm và phụ kiện vào lạm phát PCE lõi vẫn có thể bị đánh giá cao khoảng 0,1 điểm phần trăm (tháng 5), và tại đỉnh có thể bị đánh giá cao khoảng 0,3 điểm phần trăm.

Hạng mục thứ hai: Dịch vụ quản lý danh mục đầu tư

Đây là thay đổi lớn nhất và gây tranh cãi nhất trong ba thay đổi.

Phương pháp hiện tại: Trực tiếp sử dụng PPI dịch vụ quản lý danh mục đầu tư để khử lạm phát chi tiêu danh nghĩa nhằm ra giá thực tế. Do giá tài sản tăng khiến phí quản lý (thường thu theo tỷ lệ quy mô tài sản) tăng, PPI của mục này cũng tăng theo, dẫn đến trong 12 tháng qua tăng trưởng lên đến 21,6% theo năm, là hạng mục đóng góp lớn thứ hai cho lạm phát PCE lõi.

Phương pháp mới: Đo “khối lượng dịch vụ thực tế” bằng tăng trưởng tổng số giờ làm việc trong ngành lấy từ khảo sát lao động, rồi chia chi tiêu danh nghĩa cho dịch vụ thực tế để ra giá.

Theo logic,tăng trưởng giờ làm việc chậm hơn nhiều so với tăng trưởng giá trị tài sản, do đó “mức tăng giá” tính toán ra sẽ giảm mạnh.Các nhà phân tích dự tính, thay đổi này sẽ khiến lạm phát PCE lõi theo năm giảm 0,1-0,15 điểm phần trăm vào tháng 5 và 0,1-0,2 điểm vào tháng 12.

Nhóm kinh tế học của UBS do Alan Detmeister đứng đầu ước tính: trong 12 tháng vừa qua, giá dịch vụ quản lý danh mục đầu tư tăng 21,6% theo năm, là hạng mục đóng góp lớn thứ hai cho lạm phát PCE lõi (đóng góp 0,37 điểm phần trăm). Nếu tính lại bằng phương pháp mới, giá mục này chỉ tăng 9,0% trong một năm qua, phần đóng góp vào lạm phát sẽ giảm khoảng 0,21 điểm phần trăm (PCE lõi giảm khoảng 0,21 điểm phần trăm).

UBS cho rằng, chuyển sang ngoại suy bằng dữ liệu lao động thay vì trực tiếp dùng chỉ số giá,“có thể khiến độ chính xác của chỉ số giá giảm, và do dữ liệu việc làm được chỉnh sửa hàng tháng và hàng năm, nguy cơ dữ liệu bị sửa đổi lớn hơn trong tương lai”.

Hạng mục thứ ba: Dịch vụ pháp lý

Phương pháp hiện tại: Sử dụng giá dịch vụ pháp lý trong CPI.

Phương pháp mới: Xây dựng chỉ số giá tổng hợp dựa trên các dòng PPI dịch vụ pháp lý xác định.

Goldman Sachs ước tính, thay đổi này sẽ khiến lạm phát PCE lõi theo năm tháng 5 tăng nhẹ khoảng 0,04 điểm phần trăm, và thấp hơn chút vào tháng 12.

Bối cảnh: Do vấn đề chất lượng mẫu, dữ liệu giá dịch vụ pháp lý CPI của Bộ Lao động Hoa Kỳ hầu như không công bố kể từ năm 2023; BEA đã khéo léo ngầm rời xa nguồn dữ liệu CPI vào tháng 1 và tháng 3 năm nay, nhưng không thông báo công khai — mãi đến khi các nhà nghiên cứu bên ngoài phát hiện bất thường mới thừa nhận.

Hiện tại, lạm phát PCE dịch vụ pháp lý theo năm là +2,5%, còn chuỗi ẩn danh CPI tương ứng nằm quanh +7,6%.

UBS chỉ ra, phương pháp mới không tiết lộ cụ thể sử dụng các nhóm nhỏ PPI nào và tỷ trọng ra sao, trong khi mức tăng giá các nhóm con rất khác biệt: nhóm “dịch vụ pháp lý khác” là +1,6% còn “dịch vụ pháp lý bất động sản” là +8,9%. Nếu dùng chỉ số tổng PPI dịch vụ pháp lý (+8,1%), lạm phát PCE sẽ tăng khoảng 0,05 điểm phần trăm.

Tổng cả ba: PCE lõi có thể bị điều chỉnh giảm 0,2 điểm phần trăm

Tổng hợp ba thay đổi, Goldman Sachs dự báo lạm phát PCE lõi theo năm vào tháng 5 sẽ bị điều chỉnh giảm 0,2 điểm phần trăm xuống còn 3,2%.

Dựa trên cơ sở này, họ hạ dự báo lạm phát PCE lõi tháng 12/2026 từ 3,2% xuống 3,0%, và giữ nguyên 2,2% cho tháng 12/2027.

CPI không bị ảnh hưởng bởi thay đổi phương pháp luận này. Dự báo cho CPI lõi tháng 12/2026 là 2,6% và giữ 2,2% cho tháng 12/2027.

Dự báo của UBS tương đối gần Goldman Sachs:nếu áp dụng phương pháp mới trong 12 tháng qua, lạm phát PCE tổng thể sẽ thấp hơn khoảng 0,21 điểm phần trăm, lạm phát PCE lõi sẽ thấp hơn khoảng 0,23 điểm phần trăm.

UBS: Việc chọn các chuỗi để điều chỉnh, “trông như nhằm giảm lạm phát”

Báo cáo của Goldman Sachs khá trung dung, tập trung định lượng tác động. UBS thì ngôn từ mạnh mẽ hơn hẳn.

UBS chỉ ra, ba chuỗi được BEA điều chỉnh lần này,có hai trong số bốn hạng mục lớn nhất đóng góp vào lạm phát PCE lõi trong năm qua: dịch vụ quản lý danh mục đầu tư (đóng góp lớn thứ hai) và phần mềm/phụ kiện máy tính (lớn thứ tư).

UBS viết: “Chỉ những chuỗi gây ảnh hưởng lạm phát dương đáng kể dưới phương pháp hiện hành mới được đưa vào kế hoạch điều chỉnh. Những chuỗi cũng có vấn đề, nhưng ảnh hưởng trung tính hoặc âm đến lạm phát — như thể thao biểu diễn, nhiều loại chi phí sinh hoạt gia đình, ảnh tráng phim, giá máy tính... — đều không nằm trong diện điều chỉnh.”

Từ đó kết luận: “Bản chất thiên về những chuỗi góp phần lớn vào lạm phát cho thấy các chuỗi này được chọn để làm giảm lạm phát.”

Logic này giống như: Sau khi thi xong, chỉ yêu cầu chấm lại các câu mình làm sai mà không rà soát cả bài — kết quả tất nhiên chỉ có thể tăng điểm mà không giảm được.

Thiếu minh bạch, khó kiểm chứng độc lập

Cả hai tổ chức đều bày tỏ lo ngại về sự minh bạch của phương pháp luận mới.

Goldman Sachs cho biết, BEA chưa công bố tỷ trọng cụ thể của ba thành phần trong chỉ số tổng hợp phần mềm mới, dẫn đến ước tính có độ bất định.

Lời lẽ của UBS còn mạnh mẽ hơn: “Phương pháp luận mới rõ ràng thiếu minh bạch, điều này tự thân đã là một vấn đề. Nó làm các tổ chức bên ngoài khó dự đoán và kiểm tra tính chính xác của số liệu lạm phát chính thức.”

UBS nhấn mạnh thêm: “Việc thiếu minh bạch trong những thành phần quan trọng của chỉ số lạm phát Fed ưa chuộng là điều đặc biệt đáng lo ngại. Nếu cơ quan thống kê bị ảnh hưởng bởi chính trị, việc thiếu minh bạch sẽ khiến dữ liệu lạm phát dễ bị thao túng hơn.”

Điều này có nghĩa là: Sau ngày 30 tháng 9, khả năng dự báo số liệu PCE lõi sẽ giảm, thị trường sẽ gặp khó hơn khi diễn giải các con số lạm phát, và việc dự đoán con đường chính sách tiền tệ của Fed cũng trở nên bất định hơn.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Nội dung đặc sắc trên đây đến từ Trạm giao dịch Theo gió.

Để được giải thích chi tiết hơn, bao gồm diễn giải theo thời gian thực và nghiên cứu tuyến đầu, xin tham gia【Trạm giao dịch Theo gió ▪ Thành viên thường niên】