18 tỷ USD rút khỏi vàng! Thị trường tăng giá ba năm đã kết thúc, nhưng “những người bán khống thực sự” vẫn chưa xuất hiện

Giá vàng đã phục hồi trở lại mức trên 4.000 USD/ounce trong tuần qua, sau khi trải qua tháng tồi tệ nhất gần 20 năm trở lại đây. Nhà đầu tư đã giảm đặt cược vào việc tăng lãi suất và đồng đô la Mỹ mạnh lên, áp lực bán tháo ngắn hạn cũng đã dịu lại.

Điều này không có nghĩa là thị trường đã xác nhận chạm đáy. Một đợt chốt lời trên vàng đã kết thúc chu kỳ tăng giá kéo dài ba năm, nhưng hiện vẫn chưa có đủ dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang thiết lập vị thế bán khống quy mô lớn để đặt cược giá vàng sẽ còn giảm sâu hơn.

Kể từ khi giá vàng chạm mức kỷ lục gần 5.600 USD/ounce vào tháng 1, các nhà đầu tư đã rút gần 18 tỷ USD khỏi các quỹ ETF vàng do Bloomberg theo dõi. Dòng tiền rút ra này đã đẩy mạnh đà lao dốc của giá vàng hồi tháng trước, khiến vàng rơi vào vùng thị trường gấu, nhiều lần phá vỡ mốc 4.000 USD/ounce.

Từ thị trường hợp đồng tương lai đến thị trường bán lẻ ở Thượng Hải và New York, các vị thế mua đều đang được đóng lại. Nhiều nhà đầu tư vẫn lạc quan về triển vọng dài hạn của vàng, nhưng họ đang quan sát liệu tâm lý thị trường có tiếp tục xấu đi và kéo giá vàng xuống thấp hơn nữa hay không.

Để xác định thị trường vàng có thực sự chuyển sang xu hướng giảm giá hay không cần theo dõi các dòng tiền quan trọng: nhà đầu tư ETF, nhà giao dịch ngắn hạn trên thị trường hợp đồng tương lai New York, các ngân hàng trung ương, cũng như các tổ chức và nhà quản lý quỹ từng kiên định với quan điểm tăng giá vàng.

Dòng tiền rút khỏi ETF gây áp lực giảm giá vàng

ETF được hỗ trợ bởi vàng vật chất là một trong những kênh chính để nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tiếp cận với vàng. Dòng tiền vào ra các quỹ này cũng được coi là chỉ báo quan trọng về sức hấp dẫn của vàng so với các tài sản khác.

Kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra, hoạt động bán tháo của nhà đầu tư ETF đã rõ ràng tác động tiêu cực tới giá vàng. Đợt bán ròng này khiến vàng ghi nhận mức giảm hàng tháng lớn nhất trong gần 20 năm vào tháng 6 vừa qua.

Thường thì vàng hưởng lợi trong các giai đoạn bất ổn địa chính trị, song xung đột lần này lại đẩy giá dầu lên cao, từ đó làm gia tăng lo ngại về lạm phát và lãi suất. Khi nhà đầu tư chuẩn bị cho khả năng tăng lãi suất, dòng tiền rút khỏi ETF diễn ra mạnh hơn, do lãi suất tăng làm giảm sức hấp dẫn của vàng so với các tài sản sinh lời như trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Các nhà phân tích của JPMorgan Chase cho biết trong một báo cáo rằng nhà đầu tư ETF thường rất nhạy cảm với biến động chi phí vay vốn. Khi các nguồn cầu khác trở nên trầm lắng, họ đã trở thành “lực lượng thiết lập giá cận biên” của vàng.

Hiện tại JPMorgan dự báo các quỹ ETF vàng toàn cầu sẽ bị rút ròng khoảng 50 tấn vàng trong năm nay. Trước đó, ngân hàng này dự báo dòng tiền vào khoảng 400 tấn, tức quan điểm đã đảo chiều đáng kể.

Nhóm phân tích do Greg Shearer dẫn đầu của JPMorgan cho biết ngân hàng này vẫn giữ quan điểm tích cực về dài hạn. Tuy nhiên, “môi trường vĩ mô và lãi suất có thể tiếp tục kìm hãm giá vàng ở vùng giá thấp trong vài quý tới”.

Mua ròng từ ngân hàng trung ương vẫn là biến số then chốt

Nhu cầu từ phía ngân hàng trung ương lâu nay là động lực quan trọng thúc đẩy giá vàng tăng trong nhiều năm. Trong giai đoạn đầu chiến tranh Iran, các ngân hàng trung ương của Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Azerbaijan bị đồn giảm nắm giữ vàng, khiến tâm lý thị trường bị ảnh hưởng.

Đợt bán ròng này khiến nhà đầu tư phải đánh giá lại một rủi ro: Liệu ngân hàng trung ương các nước có thể sẽ bán vàng quy mô lớn hơn hay không. Tuy nhiên, ước tính mới nhất của ngành cho thấy, tổng thể ngân hàng trung ương các nước thực chất gia tăng mạnh mua vàng trong quý I vừa qua.

Dữ liệu khảo sát cũng cho biết các ngân hàng trung ương vẫn còn nhiều động lực để tăng dự trữ vàng. Là một trong những người mua vàng chủ quyền lớn nhất thế giới, ngân hàng trung ương Trung Quốc đã tăng dự trữ vàng suốt 20 tháng liên tiếp.

Chuyên gia chiến lược hàng hóa của Ngân hàng Hoàng gia Canada, Chris Louney, nhận định: “Tôi cho rằng cách nhìn nhận về dự trữ vàng của ngân hàng trung ương các nước khá nhất quán. Nếu bạn muốn thúc đẩy phi đô la hóa và đa dạng hóa tài sản, vàng - vốn đã trở thành tài sản dự trữ lâu dài trong hệ thống tiền tệ toàn cầu - rõ ràng là lựa chọn nổi bật.”

Vị thế bán khống trên thị trường hợp đồng tương lai vẫn ở mức thấp

Dòng tiền vào ra một số phân khúc trên thị trường vàng rất khó theo dõi, trong đó có thị trường OTC vàng London - trung tâm toàn cầu của ngành. Ngược lại, các vị thế của quỹ đầu cơ trên sàn hợp đồng tương lai New York được báo cáo cho cơ quan quản lý và dễ theo dõi hơn.

Dữ liệu cho thấy, vị thế bán khống của nhà đầu tư tổ chức trên thị trường hợp đồng tương lai New York vẫn tiếp tục ở quanh mức thấp kỷ lục. Áp lực bán kéo vàng giảm giá chủ yếu đến từ hoạt động đóng vị thế mua.

Giám đốc chiến lược hàng hóa của TD Securities, Bart Melek, cho rằng, nếu môi trường vĩ mô xấu đi, các quỹ lượng tử giao dịch tốc độ cao và nhà đầu tư đầu cơ khác vẫn còn dư địa gia tăng vị thế bán khống.

Ông nhấn mạnh những áp lực vĩ mô gồm đồng đô la Mỹ và lợi suất duy trì ở mức cao, hoặc lạm phát buộc Fed phải duy trì lập trường diều hâu.

Thị trường New York hiện phần lớn do các nhà giao dịch ngắn hạn như Commodity Trading Advisors (CTA) dẫn dắt. Họ có xu hướng giao dịch dựa trên yếu tố kỹ thuật chứ không căn cứ vào cung cầu cơ bản.

Ông Melek cho biết, phân tích của TD Securities cho thấy phần lớn thời gian trong năm qua nhóm đầu tư này đã liên tục chốt lời trên vị thế mua. Tuy nhiên, tính từ các vị thế ròng, họ chỉ mới nghiêng nhẹ về phía bán trong vài tuần trở lại đây.

“Phần lớn sự điều chỉnh giảm giá của vàng dường như đến từ hoạt động đóng vị thế mua, chứ không phải từ nhà đầu tư gia tăng mạnh vị thế bán khống,” ông nói, “Hiện tại vị thế bán khống thực sự vẫn còn ít, vì vậy còn nhiều dư địa cho cả việc tăng bán khống lẫn tiếp tục giảm vị thế mua.”

Vị thế mua vàng là một trong những “giao dịch đồng thuận” lâu năm của Phố Wall. Gần đây, nhiều ngân hàng lớn như UBS, Goldman Sachs và Deutsche Bank đã hạ dự báo giá vàng.

Dù vậy, các chuyên gia phân tích nhìn chung vẫn cho rằng lập luận về chu kỳ tăng giá vàng dài hạn chưa biến mất. Chỉ là rất ít người vội khẳng định giá vàng đã chạm đáy.

Giám đốc chiến lược kim loại của MKS Pamp SA, Nicky Shiels, đánh giá thị trường đã chuyển từ trạng thái "sốt nóng sang giai đoạn thanh lý". Bà chỉ ra rằng, đợt tăng giá tiếp theo của vàng có lẽ sẽ cần đồng USD hạ nhiệt và các chủ đề mang tính cấu trúc như phá giá tiền tệ lấy lại vị thế thống trị.

Ông Alexandre Carrier của DNCA Invest Strategic Resource Fund trước đây luôn duy trì tỷ trọng thấp với kim loại quý so với các loại tài sản khác. Sau chuỗi giảm giá của vàng, ông dự kiến sẽ mua vào.

“Khi triển vọng lãi suất rõ ràng hơn và đồng đô la Mỹ ngừng tăng giá, rất có thể chúng tôi sẽ nâng vị thế nắm giữ,” ông nói.