Trump mua vào chưa đầy hai tuần, ICE bán ra lệnh lớn 220 triệu USD! Trump lại vướng vào tranh cãi xung đột lợi ích

Một khoản đầu tư cổ phiếu của Tổng thống Mỹ Trump một lần nữa đã làm dấy lên các cuộc thảo luận về xung đột lợi ích của tổng thống.

Theo tài liệu công khai về tài sản liên bang vào tháng 5 năm nay, vào ngày 10 tháng 2, Trump đã mua cổ phiếu Axon Enterprise trị giá từ 1 triệu đến 5 triệu đô la Mỹ. Đây là công ty cung cấp Taser (súng điện), camera ghi hình cho cảnh sát và phần mềm thực thi pháp luật lớn nhất tại Mỹ. Chỉ hai tuần sau, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đã phát hành một thông báo mua sắm, dự định mua khoảng 17.800 súng Taser mới cùng thiết bị đi kèm trong vòng năm năm tới, với tổng giá trị khoảng 220 triệu đô la.

Mặc dù hiện tại không có bằng chứng cho thấy Trump tham gia vào quy trình mua sắm, cũng không có bằng chứng ICE hoặc Axon biết Trump sở hữu cổ phiếu của công ty này, nhưng sự trùng hợp về thời điểm giao dịch vẫn thu hút sự chú ý của các chuyên gia đạo đức.

Nhà Trắng: Không tồn tại xung đột lợi ích

Trước nghi ngờ từ dư luận, Nhà Trắng trả lời rằng tài sản của Trump hiện đang được nắm giữ bởi một quỹ tín thác do các con ông quản lý, và các khoản đầu tư cụ thể do một tổ chức bên thứ ba độc lập phụ trách, không do Trump hoặc gia đình ông trực tiếp quản lý.

Phát ngôn viên Nhà Trắng, Anna Kelly cho biết: "Không tồn tại bất kỳ xung đột lợi ích nào." Bà cũng gọi những nghi ngờ liên quan là "câu chuyện cũ rích" mà Đảng Dân chủ liên tục thổi phồng.

Theo pháp luật Mỹ, tổng thống không bị ràng buộc bởi các luật hình sự về xung đột lợi ích như phần lớn các quan chức hành pháp liên bang, nên ngay cả khi tổng thống sở hữu cổ phiếu của công ty niêm yết cũng không vi phạm pháp luật.

ICE mua sắm "may đo" dành riêng cho sản phẩm Axon?

Mặc dù tài liệu mua sắm của ICE không trực tiếp nhắc đến Axon, nhưng các yêu cầu mua sắm đã khiến nhiều chuyên gia trong ngành chú ý.

Thông báo yêu cầu mua "vũ khí năng lượng dẫn điện (Conductive-Energy Weapons)" và nêu rõ cần có tầm bắn khoảng 45 feet, có thể bắn đồng thời 10 đầu dò và nâng cấp hệ thống T10 hiện có, thay thế các mẫu cũ X26P và X2.

Nhiều chuyên gia mua sắm và chuyên gia cảnh sát nói với CNBC rằng các thông số kỹ thuật này gần như trùng khớp hoàn toàn với sản phẩm Taser 10 thế hệ mới nhất của Axon, gần như loại trừ khả năng các đối thủ khác tham gia đấu thầu. Nếu hợp đồng được ký kết, số súng Taser của ICE sẽ tăng từ khoảng 4.300 lên hơn 17.800 cây, quy mô gấp hơn bốn lần số lượng trang bị hiện tại.

Tuy nhiên, hiện tại quá trình mua sắm này vẫn đang ở giai đoạn "thu thập thông tin (Request for Information)", chưa có hợp đồng chính thức nào được cấp.

Chuyên gia đạo đức: Không có bằng chứng vi phạm pháp luật, nhưng tồn tại "cảm quan xung đột lợi ích"

Nhiều chuyên gia đạo đức trong chính phủ nhấn mạnh rằng hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy Trump vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, họ cho rằng tổng thống mua cổ phiếu của một công ty có khả năng trực tiếp hưởng lợi từ chính sách của chính phủ rất dễ gây lo ngại trong công chúng về xung đột lợi ích.

Jordan Libowitz, Phó Chủ tịch tổ chức giám sát chính phủ "Công dân vì Trách nhiệm và Đạo đức ở Washington (CREW)" nhận định: "Vấn đề không phải là có bằng chứng cụ thể về việc trục lợi, mà là tổng thống đầu tư vào một công ty có thể được hưởng lợi từ việc chính phủ mình mở rộng thực thi di trú."

Deborah Fleischaker, từng giữ chức Trưởng Bộ tham mưu lâm thời của ICE thuộc chính quyền Biden, cũng cho biết ICE thực sự cần đổi mới trang bị, nhưng xét về mặt tránh xung đột lợi ích, bà "chắc chắn sẽ không mua cổ phiếu của một công ty có thể bị ảnh hưởng bởi quyết sách của chính mình".

Axon không chỉ bán súng Taser

Các nhà phân tích chỉ ra rằng giá trị thực sự của hợp đồng tiềm năng này không chỉ nằm ở việc bán vũ khí.

Những năm gần đây, Axon đã chuyển mình từ một nhà sản xuất súng điện thành một nền tảng công nghệ phục vụ thực thi pháp luật, với các ngành nghề bao gồm camera ghi hình cho cảnh sát, hệ thống quản lý bằng chứng trên đám mây (Axon Evidence), công cụ phân tích AI, drone, nền tảng chỉ huy thời gian thực và hệ thống giám sát real-time Fusus.

Giới chuyên gia cho biết mỗi khi chính phủ mua súng Taser, họ thường đồng thời mua cả phần mềm lưu trữ đám mây, quản lý bằng chứng và trí tuệ nhân tạo, tạo ra nguồn thu lâu dài và lợi nhuận cao từ dịch vụ phần mềm đăng ký.

Hiện tại, Axon đã sở hữu một hợp đồng camera ghi hình và phần mềm với Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) trị giá 370 triệu đô la, trong đó khoảng 67,5 triệu đô la đã được thực hiện.

Bộ phận quản lý công ty gần đây cũng nhấn mạnh rằng mảng kinh doanh chính phủ liên bang đang trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng tương lai. Quý I năm nay, Axon đạt doanh thu 807 triệu đô la, tăng 34% so với cùng kỳ, liên tục phá kỷ lục lịch sử. Ban quản lý cho biết công ty đang tăng cường đội ngũ kinh doanh liên bang và dự kiến năm 2026 có thể là "năm bội thu của kinh doanh liên bang".

Cổ phiếu hưởng lợi rõ rệt

Về hiệu suất thị trường, kể từ khi Trump mua cổ phiếu Axon đến khi đóng phiên ngày 26 tháng 6, giá cổ phiếu công ty đã tăng khoảng 7%. Nếu số tiền Trump mua thực tế gần mức trên cùng của phạm vi công khai, lợi nhuận trên sổ sách của ông có thể đạt khoảng 350.000 đô la.

Đáng chú ý, chỉ trong một tuần sau khi ICE phát đi thông báo mua sắm, giá cổ phiếu Axon đã từng tăng hơn 34%, cho thấy thị trường dự đoán công ty sẽ được hưởng lợi lớn từ việc tăng chi tiêu cho thực thi pháp luật của chính phủ liên bang.

Tuy vậy, hiện chưa có bằng chứng Trump biết trước về kế hoạch mua sắm, cũng chưa có bằng chứng Axon hoặc ICE biết về việc ông nắm giữ cổ phiếu. Khi quy trình mua sắm vẫn chưa hoàn tất, cuộc tranh cãi quanh mối quan hệ giữa đầu tư của tổng thống và mua sắm của chính phủ được dự đoán vẫn sẽ tiếp tục leo thang.