Tăng 36% trong tháng 9! Meta đạt hiệu suất tháng tốt nhất kể từ năm 2013, vốn hóa thị trường gần chạm 2 nghìn tỷ USD

Meta đang chứng kiến một đợt phục hồi mạnh mẽ được thúc đẩy bởi kỳ vọng về AI, trong đó sự nổi lên của trợ lý AI cá nhân Muse trở thành tác nhân xúc tác quan trọng cho đợt tăng giá lần này.

Từ đầu năm đến nay, giá cổ phiếu Meta từng chịu áp lực rõ rệt, nhưng đã hồi phục nhanh chóng từ tháng 9. Tính đến ngày 24 tháng 9, giá cổ phiếu trong tháng này đã tăng tổng cộng khoảng 36%, đạt mức tăng mạnh nhất trong một tháng kể từ năm 2013, vốn hóa thị trường quay trở lại gần 2 nghìn tỷ USD, chỉ còn cách mốc này khoảng 1%.

Đằng sau sự đảo chiều của thị trường, những kỳ vọng thương mại hóa AI do Muse mang lại đã trở thành điểm tựa quan trọng. Muse chính thức ra mắt vào ngày 8 tháng 9, có khả năng tự động thực hiện các nhiệm vụ nhiều bước như mua sắm, đặt chuyến đi, quản lý email. Trong sáu ngày đầu ra mắt, số lượt tải đạt 902.000 lần, vượt qua con số 773.000 lần của Meta AI cùng kỳ, đồng thời nhanh chóng vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí trên Apple Store Hoa Kỳ và Canada.

Tuy nhiên, kỳ vọng lạc quan trên thị trường cũng đang nhanh chóng gia tăng. AI agent bắt đầu tham gia vào các kịch bản tiêu dùng thực tế như mua sắm, đặt chỗ, khiến mô hình thói quen tìm kiếm, sử dụng tài khoản và hành vi người dùng của các nền tảng internet truyền thống có nguy cơ bị ảnh hưởng; đồng thời, lỗ hổng bảo mật, tranh cãi về quyền riêng tư và chi phí tính toán cao của Muse cũng đặt ra nhiều hạn chế thực tế cho làn sóng AI này.

Từ yếu sang mạnh trong năm, Meta đón nhận cú hích từ AI

Trước đây, Meta không phải là giao dịch AI được ưa chuộng trên thị trường. Đến ngày 18 tháng 8 năm nay, giá cổ phiếu công ty đã giảm 18% so với đầu năm, nằm trong top 50 cổ phiếu giảm mạnh nhất thuộc chỉ số S&P 500 trong năm. Hướng dẫn doanh thu công bố cuối tháng 7 thấp hơn dự báo cũng khiến tâm lý nhà đầu tư bị kìm nén.

Ngay sau đó, hai yếu tố đã thúc đẩy sự thay đổi xu hướng này. Một mặt, Meta đã đồng ý trả tối đa 18 tỷ USD để đạt được thỏa thuận hòa giải các vụ kiện liên quan đến mạng xã hội, giúp giảm bớt sự bất định pháp lý lâu dài; mặt khác, Muse sau khi ra mắt đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của người dùng, mang lại một câu chuyện tăng trưởng AI mới cho thị trường.

Kể từ mức đáy tháng 8, giá cổ phiếu Meta đã phục hồi khoảng 43%. Nhà phân tích Doug Anmuth của JPMorgan đã nâng xếp hạng Meta từ trung lập lên mua vào vào ngày 10 tháng 9, cho rằng công ty đang ở giai đoạn đầu ra mắt các mô hình tiên tiến và các sản phẩm AI ngoài quảng cáo, còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Điều này có nghĩa, sự quan tâm của thị trường đang chuyển từ tăng trưởng mảng quảng cáo truyền thống của Meta sang liệu AI có thể đóng góp nguồn người dùng, doanh thu và không gian định giá mới hay không.

Muse tiến từ "trò chuyện" đến "hành động", AI agent bắt đầu thâm nhập vào kịch bản tiêu dùng

So với chatbot truyền thống, Muse nhấn mạnh hơn vào việc trực tiếp thay người dùng hoàn thành nhiệm vụ. Người dùng có thể yêu cầu thực hiện các quy trình nhiều bước như đặt hàng mua sắm, đặt chuyến đi, soạn email, hiện cung cấp gói miễn phí, các gói trả phí ở mức 20 USD/tháng và 100 USD/tháng.

Sau khi ra mắt, Meta liên tục mở rộng ranh giới năng lực của Muse, bao gồm thử nghiệm gọi điện cho doanh nghiệp Mỹ, mở cho lập trình viên kết nối connector, phát hành bản Muse cho Mac và tích hợp Shop Pay để thanh toán qua agent. Tại sự kiện Meta Connect, công ty cũng ra mắt thiết bị đeo tay thao tác Muse "Muse Charm" và kính thông minh mới không có camera.

Hệ sinh thái kinh doanh cũng đang được triển khai đồng bộ. Meta đã hợp tác với Maplebear – công ty mẹ của Instacart trong mảng bán thực phẩm, đồng thời lập quan hệ với Expedia, đưa Muse từ trợ lý AI đơn thuần thành nền tảng kết nối các dịch vụ tiêu dùng.

JPMorgan dự tính, Muse có khả năng trở thành ứng dụng AI tiêu dùng phổ biến nhất tiếp theo sau ChatGPT, hiện số lượt tải hàng ngày đã vượt tổng số của các ứng dụng khác thuộc Meta. Tuy nhiên, ngân hàng này dự báo Meta trước mắt vẫn ưu tiên tăng số người dùng và mức độ sử dụng, còn việc thương mại hóa thực sự có thể chưa diễn ra trước năm 2027.

AI agent tác động đến "quán tính tiêu dùng", nền tảng truyền thống bắt đầu chịu áp lực

Sự nổi lên của Muse cũng bắt đầu khiến thị trường đánh giá lại mô hình internet tiêu dùng truyền thống. Gần đây bàn giao dịch của Goldman Sachs chỉ ra rằng, tác động tiềm tàng của AI agent lên các cổ phiếu "quán tính tiêu dùng" là chủ đề được quan tâm, chỉ số rổ các doanh nghiệp chi phí chuyển đổi cao do Goldman Sachs theo dõi đã giảm 2,58% chỉ trong một ngày.

Điều lo ngại cốt lõi của thị trường là, nếu AI agent có thể thực hiện trực tiếp các nhiệm vụ tìm kiếm, mua sắm, đặt chỗ..., thì những thói quen dùng tài khoản, gắn bó với nền tảng cụ thể mà người dùng đã hình thành trước đây có thể bị suy yếu.

Meta cũng chủ động mở rộng phạm vi ảnh hưởng này. Thông qua tích hợp các dịch vụ như Maplebear, Expedia, Muse đang tiến sâu vào chuỗi tiêu dùng cụ thể hơn. Đối với các nền tảng Internet truyền thống, trong tương lai việc người dùng trực tiếp mở ứng dụng hay để AI agent thực hiện thay mình có thể trở thành biến số cạnh tranh mới.

Tuy nhiên, các vấn đề về an ninh và quyền riêng tư của Muse cũng đang nhanh chóng bộc lộ.

Các nhà nghiên cứu đã tiết lộ phiên bản Muse cho macOS có lỗ hổng zero-day, ứng dụng cục bộ hoặc command terminal có thể lấy token xác thực tài khoản người dùng, tiếp tục kiểm soát tài khoản cá nhân. Về quyền riêng tư, có người dùng phản ánh Muse đọc nội dung thông báo Mac mà không xin phép rõ ràng, từ đó đề xuất các kiến nghị liên quan.

Ngoài ra, phân tích mã nguồn cho thấy trình duyệt tự động của Muse có cơ chế tránh nhận diện bot, bằng cách thay đổi một số đặc điểm trình duyệt để giảm khả năng bị phát hiện. Amazon sau đó đã chặn truy cập Muse vào trang bán lẻ của họ, và hành vi tự động này cũng trở thành tâm điểm chú ý của dư luận.

Rào cản khác cho AI agent: Chi phí tính toán

Bên cạnh vấn đề an ninh, mô hình kinh doanh của Muse còn đối mặt với áp lực chi phí cơ sở hạ tầng.

Theo thiết kế sản phẩm, về lý thuyết mỗi người dùng sở hữu một máy ảo riêng trên đám mây, cấu hình khoảng 2 CPU ảo, 8GB RAM và 100GB ổ SSD, cần vận hành 24/7.

Ước tính sơ bộ cho thấy, nếu Muse đạt 100 triệu người dùng, Meta có thể phải triển khai khoảng 1,6 triệu chip AMD EPYC, 100PB RAM và 10.000PB SSD, nhu cầu điện tương ứng là khoảng 1,6GW. Kế hoạch điện tổng thể của Meta năm nay là khoảng 7GW, còn phải đáp ứng cả việc huấn luyện mô hình và mảng quảng cáo.

Doanh thu tạm thời khó bù đắp quy mô đầu tư lớn như vậy. Giả sử có 10 triệu người dùng trả phí gói 20 USD/tháng, doanh thu thường niên sẽ khoảng 2,4 tỷ USD; trong khi ngân sách chi tiêu vốn của Meta năm nay lên tới 130 - 145 tỷ USD. Nếu tiếp tục duy trì mô hình máy ảo riêng, chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng đầu kỳ của Muse vẫn rất đáng kể.

Đây cũng là điều thị trường cần kiểm chứng thêm: Số lượng người dùng AI agent thu hút được chưa đồng nghĩa với khả năng tạo ra lợi nhuận tương ứng.

Định giá không quá cao, nhưng đầu tư AI đang thử thách dòng tiền

Hiện tại định giá Meta vẫn ở mức vừa phải. Theo thống kê tổng hợp của Bloomberg, tỷ lệ P/E dự phóng 12 tháng tới của công ty vào khoảng 21 lần, thấp hơn một chút so với chỉ số Nasdaq 100 ở mức 22 lần.

Các nhà phân tích dự báo doanh thu Meta năm 2026 sẽ tăng 26% lên 254 tỷ USD, lợi nhuận ròng tăng 33% lên 80,6 tỷ USD; tuy nhiên đến 2027 tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận dự kiến chỉ còn 20% và 9%.

Đồng thời, đầu tư cơ sở hạ tầng AI đang rõ ràng làm giảm dòng tiền tự do. Năm ngoái, dòng tiền tự do của Meta là 46 tỷ USD, nhưng do tăng mạnh chi phí vốn, năm 2026 dự báo chuyển thành -6,4 tỷ USD, năm 2027 tiếp tục giảm xuống -29,2 tỷ USD.

Hiện tại, hơn 90% nhà phân tích do Bloomberg theo dõi vẫn duy trì khuyến nghị mua vào cho Meta, nhưng giá cổ phiếu đã gần chạm mục tiêu trung bình của các chuyên gia. Sau đợt tăng nhanh này, kỳ vọng AI đối với Meta đã nóng lên rõ rệt, liệu Muse có thể chuyển từ tăng trưởng người dùng sang thương mại hóa ổn định, sẽ là yếu tố then chốt quyết định khả năng tiếp tục mở rộng định giá trong giai đoạn tiếp theo.