Lửa chiến tranh thương mại lan tới cuộc bầu cử: Hành động áp thuế của Trump khiến Đảng Cộng hòa chịu áp lực trong kỳ bầu cử giữa kỳ

Động thái thương mại mới nhất của Trump đang tạo ra những biến số mới cho Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, khi chỉ còn khoảng 70 ngày nữa là đến ngày bỏ phiếu, những đau đớn kinh tế do thuế quan và mâu thuẫn nội bộ đang xói mòn triển vọng giữ đa số ghế tại Thượng viện của đảng này.

Gần đây, Trump tuyên bố áp thuế 50% đối với hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD và mở hạn ngạch miễn thuế cho một số mặt hàng thịt bò nhập khẩu, cả hai động thái này đều gây phản ứng mạnh mẽ trong nội bộ Đảng Cộng hòa. Ngay sau đó, Canada đáp trả bằng thuế quan tương đương, nâng thuế phản ứng đối với sản phẩm thép và nhôm Mỹ lên 50% và áp dụng thêm thuế mới đối với các mặt hàng Mỹ khác.

Theo báo chí, các động thái thương mại gần đây của Trump tác động trực tiếp đến các bang chìa khóa cho cuộc đua vào Thượng viện như Maine, Michigan, Ohio, Alaska, những bang này đều là trọng tâm trong chiến lược của Đảng Dân chủ nhằm giành lại đa số ghế tại Thượng viện. Đảng Dân chủ cần tăng ít nhất bốn ghế tại Thượng viện để lật ngược tình thế, khi đó sẽ có quyền phủ quyết các đề cử hành pháp và tư pháp của Tổng thống.

Theo phân tích của báo chí, trong cuộc bầu cử năm 2024, thuế phản ứng của Canada gây thiệt hại kinh tế cho các bang Trump giành chiến thắng cao gấp đôi so với các bang mà ứng viên Dân chủ Harris chiến thắng.

Chiến lược gia Đảng Cộng hòa Kevin Madden nhận định: "Chỉ còn 10 tuần nữa là đến ngày bầu cử, tình thế căng thẳng này với họ vô cùng khó khăn. Tôi cho rằng, trong 10 tuần trước bầu cử, điều quan trọng nhất là toàn bộ đảng phải giữ đoàn kết quanh một thông điệp."

Tác động của chiến tranh thương mại đến tình hình bầu cử thể hiện rõ ở một số bang cạnh tranh khốc liệt.

Ohio và Michigan là những chiến trường cạnh tranh gay gắt nhất Thượng viện, đồng thời là hai trong năm đối tác thương mại lớn nhất của Canada tại Mỹ. Trump dọa sẽ tăng gấp đôi thuế đối với linh kiện ô tô Canada bắt đầu từ tháng 1 năm sau, điều này sẽ trực tiếp đẩy chi phí sản xuất các nhà máy ô tô ở Michigan lên cao.

Michael Neros – một người ủng hộ Trump, chủ công ty nội thất tại Michigan – cho biết ông hy vọng Tổng thống có thể "dứt điểm" căng thẳng thương mại trong 30 ngày tới để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ở Maine, kim ngạch nhập khẩu từ Canada năm 2025 đạt 4,1 tỷ USD, là bang chịu tác động mạnh nhất từ thuế trả đũa của Canada. Phân tích chỉ ra Alaska đứng ngay sau đó—bang này vốn là thành lũy vững chắc của Đảng Cộng hòa, giờ đây do lo ngại kinh tế đã trở thành chiến trường tranh chấp giữa hai đảng.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Maine – Susan Collins – là người duy nhất hiện nay của Đảng Cộng hòa tái tranh cử tại một bang Trump thất bại vào 2024, bà công khai lên án căng thẳng thương mại với Canada, cho rằng nó sẽ "đẩy chi phí lên cao, mang lại rủi ro và bất định", đồng thời coi thuế Canada là một "sai lầm".

Nữ nghị sĩ Ashley Hinson của Iowa đã tách biệt lập trường với chính sách nhập khẩu bò của Trump khi tranh cử ghế Thượng viện, gọi đó là "ý tưởng tồi", sẽ tạo thêm "nhiều bất định" cho nông dân. Cựu hạ nghị sĩ Don Bacon nói thẳng: "Tổng thống đã khơi mào một cuộc chiến không cần thiết với một người bạn, cuộc chiến thương mại này sẽ gây hại cho cả người Mỹ lẫn người Canada, và hoàn toàn không có lý do xác đáng."

Khi Trump thực hiện loạt động thái thương mại này, Đảng Cộng hòa vốn đã mắc kẹt trong nỗi lo về chi phí sinh hoạt của cử tri.

Theo khảo sát của Politico và tổ chức Public First trong tháng này, 56% người trưởng thành Mỹ coi chi phí sinh hoạt là vấn đề quốc gia quan trọng nhất; trong số cử tri của Trump năm 2024, 33% cho rằng giá cả tăng là thất bại lớn nhất trong nhiệm kỳ hai của ông, chỉ 16% xem việc giảm chi phí sinh hoạt là thành tích. Trong số những cử tri Trump cảm thấy chi phí sống tăng, 42% đổ lỗi cho thuế quan.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Tennessee – Tim Burchett – thừa nhận chính sách thịt bò nhập khẩu "có thể gây thiệt hại cho chúng tôi trong kỳ bầu cử". Thượng nghị sĩ Cộng hòa sắp mãn nhiệm của North Carolina – Thom Tillis – cảnh báo: "Một đảng mà gặp phải tình trạng căng thẳng này, rất có thể sẽ trả giá vào tháng 11."

Trong khi đó, Đảng Dân chủ đang tăng cường tấn công. Người phát ngôn Ủy ban Vận động bầu cử Thượng viện Dân chủ – Tommy Garcia – cho rằng các ứng viên thượng nghị sĩ Cộng hòa đã trở thành "con dấu cao su" cho chính sách thuế quan hỗn loạn của Trump, "cử tri sẽ quy trách nhiệm vào tháng 11". Ứng viên Thượng viện Dân chủ Michigan – Abdul El-Sayed – khẳng định, vòng thuế mới của Canada sẽ khiến mỗi hộ gia đình ở Michigan phải gánh thêm 3.200 USD mỗi năm.

Người phát ngôn Nhà Trắng – Kush Desai – vẫn nhấn mạnh, ưu tiên của chính phủ là hạ giá cả, "Trump và Đảng Cộng hòa sẽ tiếp tục thúc đẩy chương trình kinh tế ưu tiên nước Mỹ trong những tuần và tháng tới." Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng tiết lộ, nội bộ đang bàn luận các biện pháp trừng phạt thương mại bổ sung với Canada, bao gồm thuế mới hoặc hành động khác, nguy cơ đàm phán đổ vỡ vẫn chưa qua.