Câu hỏi lớn nhất sau khi Apple thay đổi lãnh đạo vào tháng 9: Liệu họ có chi tiền mua các công ty AI lớn?

Giám đốc phần cứng của Apple, John Ternus, sẽ kế nhiệm Tim Cook trở thành Giám đốc điều hành vào tháng 9 năm nay. Dưới thời đại Tim Cook, Apple nổi tiếng về quy mô và khả năng thực thi, nhưng lại bị xem là quá thận trọng trong cuộc đua vũ trang AI. Khi quyền lực trao tay vào tháng 9 tới, phố Wall đang đặt cược liệu lãnh đạo mới có thể dẫn dắt công ty vốn có giá trị vốn hóa lớn thứ hai thế giới này thực hiện một cuộc chuyển đổi chiến lược đúng nghĩa hay không.

Chuyên gia phân tích Wamsi Mohan đến từ Ngân hàng Mỹ đã đặt ra câu hỏi cốt lõi trong báo cáo nghiên cứu mới nhất: "Liệu Apple có thể chuyển mình từ thời đại dẫn dắt bởi quy mô và khả năng thực thi sang kỷ nguyên mới được thúc đẩy bởi đổi mới AI?" Câu hỏi này đã trực tiếp khơi dậy không gian tưởng tượng cho định hướng chiến lược tương lai của Apple trên thị trường.

Mohan cho rằng Apple đang từng bước từ bỏ lập trường trung lập về tiền mặt ròng mà họ duy trì lâu dài trước đây, chuyển sang tăng chi tiêu, dấu hiệu này "có thể báo hiệu giai đoạn tăng cường đầu tư vào R&D ở mức cao hơn", thậm chí có thể tiến tới những thương vụ mua lại quy mô lớn. Trong bối cảnh các ông lớn công nghệ khác đã đầu tư hàng trăm tỷ USD đặt cược vào AI, nhà đầu tư hiện đang chờ đợi xem liệu Apple có bù đắp được phần thiếu hụt đó dưới nhiệm kỳ lãnh đạo mới hay không - đây hiện là ẩn số quan trọng nhất đối với các nhà đầu tư.

Gần 15 năm cầm quyền, Cook đã biến Apple thành bá chủ về quy mô trong lĩnh vực điện tử tiêu dùng toàn cầu.

Dưới sự dẫn dắt của ông, Apple đã xây dựng hệ thống quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả, đồng thời liên tục tận dụng hơn 2,5 tỷ thiết bị người dùng thông qua các dịch vụ như Apple Pay, Apple Music, cũng như xác lập quyền riêng tư người dùng thành giá trị cốt lõi của thương hiệu.

Tuy nhiên, triết lý vận hành nổi bật về khả năng thực thi và kỷ luật đó lại trở thành tâm điểm tranh cãi trong kỷ nguyên AI. Khi các ông lớn công nghệ như Google, Microsoft, Amazon mạnh tay đầu tư vào hạ tầng AI và đổi mới nền tảng, Apple lại lựa chọn quan sát và thận trọng.

Một bộ phận nhà đầu tư cho rằng, Apple đã tụt lại rõ rệt về xây dựng hạ tầng AI và đổi mới nền tảng; song cũng có ý kiến nhận định chính sự kiềm chế này đã giúp Apple trở thành lựa chọn thay thế ổn định trong danh mục cổ phiếu công nghệ – so với những đối thủ sẵn sàng "đốt tiền" theo đuổi lợi nhuận không chắc chắn.

Với vai trò Giám đốc kỹ thuật phần cứng, Ternus tham gia sâu vào chiến lược phát triển chip tự nghiên cứu của Apple. Mohan dự đoán, mảng kinh doanh lõi của Apple sẽ tương đối ổn định dưới nhiệm kỳ CEO mới, tuy nhiên Ternus sẽ đối mặt với áp lực mà người tiền nhiệm chưa từng trực tiếp giải quyết – đó là phải đặt những nước cờ lớn với tốc độ nhanh hơn trong chu kỳ đổi mới AI tăng tốc.

Trong báo cáo, Mohan viết: "Apple đã đủ lớn, khả năng sinh lời rất mạnh, và thâm nhập sâu vào đời sống người dùng, nên chỉ 'mài giũa' thôi có lẽ không đủ để tái định nghĩa công ty này lần nữa. Thử thách của Ternus là: vừa phải bảo vệ cỗ máy lợi nhuận mà Cook gây dựng, vừa phải thắp lại hy vọng của thị trường về những bất ngờ công nghệ từ Apple."

Về hướng đi cụ thể, Ternus cần đẩy mạnh tích hợp năng lực AI vào chuỗi sản phẩm phần cứng của Apple và thúc đẩy phổ cập chức năng AI trên nền tảng 2,5 tỷ thiết bị người dùng. Mạng lưới phân phối khổng lồ này là điểm mạnh cạnh tranh độc nhất của Apple, nhưng việc có chuyển hóa thành tăng trưởng thực tế hay không sẽ phụ thuộc vào việc chức năng AI có thực sự nâng cao trải nghiệm hằng ngày của người dùng hay không.

Tính năng Apple Intelligence và Siri phiên bản tái cấu trúc sẽ chính thức được cập nhật tới người dùng vào mùa thu năm nay – đánh dấu đúng hai năm kể từ lần đầu công bố các tính năng này. Sự kiên nhẫn của thị trường đối với tiến độ triển khai AI của Apple đang bị thử thách.

Mohan chỉ ra, Siri thực sự cạnh tranh phải vượt qua ranh giới cơ bản của chatbot, có thể truy xuất thông tin ngữ cảnh cá nhân trên thiết bị và thực hiện các quy trình tác vụ phức tạp nhiều bước. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng tích hợp chip, hệ điều hành, xử lý cục bộ và bảo vệ quyền riêng tư của Apple.

Mohan viết: "Nhờ vào chip tự phát triển, khả năng xử lý trên thiết bị, kiến trúc riêng tư, hệ điều hành, dữ liệu ngữ cảnh cá nhân và lượng thiết bị cài đặt cực lớn, Ternus kỳ vọng sẽ củng cố hơn nữa vị thế thống trị ở mảng thiết bị trong kỷ nguyên AI." Đây cũng là điểm then chốt quyết định liệu Apple có thể mở ra hướng đi khác biệt trong cuộc đua AI này hay không.

Trong lịch sử, Apple rất hiếm khi thực hiện các thương vụ mua lại quy mô lớn, điều này tương phản hoàn toàn với các tập đoàn công nghệ khác thường dùng chiến lược thâu tóm để nhanh chóng bổ sung năng lực AI. Tuy nhiên, việc Apple từ bỏ lập trường trung lập tiền mặt ròng sớm trong năm nay được một số chuyên gia phân tích xem là tín hiệu chiến lược.

Mohan khẳng định, đầu tư R&D quy mô lớn và những thương vụ M&A đặc biệt "chưa từng được nhấn mạnh dưới thời Cook"; nhưng kỷ nguyên AI với tốc độ công nghệ tăng tốc nhanh nhiều khả năng sẽ buộc Apple phải thay đổi thông lệ đó. Đối với nhà đầu tư, việc Ternus có thực sự dẫn dắt Apple thực hiện một thương vụ mua lại AI quy mô lớn hay không sẽ là "bài kiểm tra" trực tiếp nhất cho bản lĩnh chiến lược của ban quản trị mới.