Đằng sau đà tăng mạnh của giá vàng là tâm lý ngắn hạn hay sự chuyển đổi tập trung tài chính?

Huitong ngày 20 tháng 8 đưa tin—— Liệu đợt tăng giá vàng lần này là phản ứng thái quá của thị trường, hay là bước ngoặt về quyền chủ đạo giữa Fed và Bộ Tài chính?

Trước thềm Hội nghị thường niên các ngân hàng trung ương toàn cầu tại Jackson Hole, tâm điểm của Wall Street đã không còn chỉ là câu hỏi khi nào ngân hàng trung ương sẽ hạ lãi suất mà đã chuyển sang một cuộc giằng co chính sách sâu rộng hơn.

Với việc công bố biên bản cuộc họp Fed tháng 7 cùng việc Bộ Tài chính bất ngờ mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn, sự tương tác giữa Fed và Bộ Tài chính đang cho thấy một sự chuyển biến vi tế chưa từng có, khiến cho hội nghị ngân hàng trung ương sắp đến càng trở nên thu hút và đầy bí ẩn.

Tiết lộ từ biên bản họp: Phe diều hâu trong Fed mạnh hơn dự kiến, bất đồng tăng mạnh đột ngột

Biên bản cuộc họp tháng 7 mới đây của Fed được The Wall Street Journal công bố cho thấy khuynh hướng thắt chặt nội bộ của Fed mạnh mẽ hơn vẻ bề ngoài rất nhiều.

Dù cuộc họp lần trước kết thúc với kết quả bỏ phiếu 9:3 giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5%~3,75%, và lần đầu tiên kể từ năm 2016 có 3 thành viên cùng bỏ phiếu phản đối theo một hướng, nhưng biên bản chỉ rõ rằng lực lượng ủng hộ tăng lãi suất không chỉ giới hạn ở 3 thành viên có quyền bỏ phiếu này.

Trong số 7 Chủ tịch Fed khu vực không có quyền bỏ phiếu, cũng có nhiều người bày tỏ lập trường diều hâu tương tự. "Nhiều thành viên đánh giá rằng, nếu lạm phát không giảm xuống, việc tiếp tục thắt chặt chính sách có thể là cần thiết."

Điều đó cho thấy, bất đồng nội bộ Fed về hướng đi lãi suất đang trở nên gay gắt, dòng ngầm muốn tăng lãi suất trở lại mạnh mẽ hơn thị trường dự báo trước đó rất nhiều.

Yếu tố lạm phát dai dẳng: Cơn sốt AI, xung đột địa chính trị và lạm phát cơ cấu cao

Điều khiến các quan chức Fed tỏ thái độ cứng rắn là lo ngại sâu sắc về tính dính lâu dài của lạm phát. Dù một số dữ liệu ngắn hạn đã giảm nhẹ, các nhà hoạch định phải đối mặt với 3 áp lực giá cả cấu trúc khó gỡ:

Cơn sốt xây dựng hạ tầng AI: Sự bùng nổ đầu tư vào năng lực tính toán AI và thiết bị lưới điện đẩy dòng tiền và cung ứng trang thiết bị tới giới hạn, tốc độ hút vốn cao hơn rất nhiều so với khả năng sản xuất, tạo áp lực lạm phát phía cầu mạnh mẽ;

Xung đột địa chính trị và sốc năng lượng liên tiếp: Tình hình Trung Đông cùng xung đột với Iran khiến chi phí năng lượng tăng vọt đã cho thấy tính bền bỉ, liên tục đẩy chi phí sản xuất cơ bản tăng cao;

Hiệu ứng chậm trễ từ chính sách thuế quan: Hiệu ứng tích lũy từ chính sách thuế quan tiếp tục nâng giá hàng hóa. Hiện tại, chỉ số PCE lõi (Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân) - chỉ số quan trọng mà Fed chú ý nhất - dự báo vẫn duy trì mức cao khoảng 3,3%, còn cách khá xa mục tiêu 2%.

Thế bí chiến thuật của Chủ tịch mới và suy đoán thị trường: Trái phiếu dài hạn tăng vọt buộc Bộ Tài chính “phản đòn”

Đối mặt với lạm phát dai dẳng, Chủ tịch Fed mới Kevin Walsh đã áp dụng chiến thuật giảm “định hướng dự báo”, cố gắng giữ lại tối đa sự linh hoạt cho chính sách Fed.

Tại cuộc họp báo tháng 7, Walsh chỉ ra rằng việc lãi suất thị trường ở kỳ hạn dài tự tăng (lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,7%, kỳ hạn 30 năm xác lập đỉnh cao từ 2007) tự nó đã đóng vai trò “thay Fed siết chặt tài chính”.

Tuy nhiên, chiến lược mơ hồ này cộng với tín hiệu tăng lãi suất từ nội bộ Fed đã khiến chi phí vay dài hạn tăng mạnh, đe doạ môi trường vay nợ của toàn xã hội, đặc biệt với doanh nghiệp đốt tiền cao điểm và dự án xây dựng hạ tầng AI.

Thị trường suy đoán rằng chính việc Fed để lộ xu hướng diều hâu và sự thờ ơ của Walsh với lợi suất tăng vọt mới buộc Bộ Tài chính phải cấp tốc công bố vào thứ Tư việc tăng trần mua lại trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10-30 năm từ 2 tỷ USD lên “tối thiểu 4 tỷ USD” cho mỗi lần.

Động thái này chẳng khác nào Bộ Tài chính trực tiếp ra tay hỗ trợ, dùng biện pháp hành chính “ép xuống” chi phí vay dài hạn.

Xung đột chính sách và “vượt quyền”: Fed bị đặt vào thế khó

Sự can thiệp mạnh mẽ này của Bộ Tài chính, xét nghiêm túc thì có thể coi là một pha “vượt quyền” cực kỳ hiếm hoi, tạo ra tình thế “xung đột chính sách” điển hình:

Bộ Tài chính “phá đám” mạnh mẽ: Fed ban đầu hy vọng việc lợi suất dài hạn tăng sẽ thay ngân hàng trung ương “phanh lại” nền kinh tế;

Nhưng Bộ trưởng Bộ Tài chính Besant lại phản ứng bằng chiến thuật phát hành trái phiếu ngắn, mua trái phiếu dài và áp dụng YCC (kiểm soát đường cong lợi suất) ngầm để ép lợi suất dài hạn xuống thấp hơn - khác gì vặn lỏng “phanh” mà Fed khó nhọc xây dựng.

Fed hoàn toàn bị “khoá chặt”: Việc Bộ Tài chính chuyển phần lớn nợ công sang kỳ hạn ngắn (tăng phát hành trái phiếu ngắn để lấy tiền mua lại), làm tăng mạnh độ nhạy của ngân sách với lãi suất cơ bản. Điều này khiến Fed bị ràng buộc nghiêm ngặt - nếu Fed thuận theo phe diều hâu nội bộ tăng mạnh lãi suất, không chỉ phá hỏng kế hoạch luân chuyển nợ của Bộ Tài chính mà còn đẩy gánh nặng trả lãi cho chính phủ tăng vọt, thậm chí đe dọa thanh khoản hệ thống tài chính. Quyền chủ động của Fed trong điều hành vĩ mô bị tước giảm đáng kể.

Suy ngẫm và góc nhìn lý trí: “Phản ứng thái quá” của thị trường và cuộc ép mua tất toán

Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ kỹ thuật và định lượng thuần tuý, “vở kịch vĩ mô” này rất có thể pha trộn phản ứng thái quá từ thị trường vốn (Overreaction).

Quy mô nhỏ lẻ (điều chỉnh vi mô bị thổi phồng thành công cụ vĩ mô): Điều chỉnh của Bộ Tài chính lần này trong 2 tháng tới chỉ bổ sung thêm khoảng 14 tỷ USD thanh khoản.

So với tổng quy mô 32.000 tỷ USD trái phiếu Chính phủ Mỹ và giao dịch mỗi ngày hàng trăm tỷ USD, lượng “bơm nước tiểu tiết” này hoàn toàn không đủ sức đối kháng sóng vĩ mô của lợi suất kỳ hạn dài.

Hoạt động mua lại vốn dĩ là bảo trì kỹ thuật định kỳ với trái phiếu cũ kém thanh khoản (dạng “robot quét dọn” của các nhà tạo lập thị trường), nhưng lại bị thị trường thổi phồng thành “quyền chọn của Besant”.

Thanh khoản yếu mùa hè và chiêu “mượn gió bẻ măng”: Thị trường trước đó tích tụ nhiều vị thế bán khống trái phiếu Mỹ và đã chịu đựng môi trường lãi cao quá lâu.

Điều chỉnh tí hon vào thời điểm nhạy cảm từ Bộ Tài chính chẳng khác nào “một que diêm châm vào đống củi khô”, kích hoạt một cuộc tất toán và ép mua diện rộng bên bán khống.

Lợi suất trái phiếu Mỹ lao dốc, vàng vượt 4.500 USD/ounce phần lớn là do dòng tiền ngắn hạn mượn cớ bùng phát tâm lý, “đối kháng” tâm lý diều hâu từ biên bản Fed, chứ không phải sự đảo chiều hoàn toàn về yếu tố nền tảng như tình trạng phát hành trái phiếu Mỹ quá mức hay lo ngại khả năng trả nợ.

Quan hệ tiến hóa và ẩn số phía trước: Đây là khởi đầu hay chỉ đơn thuần là thử nghiệm?

Dù lượng tiền không lớn, nhưng đòn chiến thuật phá vỡ mặc định của Bộ Tài chính này đã phơi bày hoàn toàn bước ngoặt tế nhị trong quan hệ giữa Fed với Bộ Tài chính.

Hiện tại, điều bí ẩn nhất với thị trường là: Liệu đây đánh dấu sự khởi đầu của kỷ nguyên “tài khoá chủ đạo” với Bộ Tài chính nắm quyền kiểm soát chi phí tài trợ nợ công, hay chỉ là đòn thăm dò chiến thuật để gửi thông điệp cho Fed và thị trường?

Mọi chuyện chỉ vừa bắt đầu, diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào 2 điểm then chốt:

Fed có công khai đối đầu hay không: Tại hội nghị Jackson Hole sắp diễn ra, Chủ tịch Walsh sẽ khẳng định quyết tâm chống lạm phát, thể hiện sự độc lập diều hâu để bác bỏ can thiệp từ Bộ Tài chính, hay sẽ cúi đầu thỏa hiệp, chấp nhận “lằn ranh nợ” Bộ Tài chính vạch ra?

Besant có tăng cường hành động: Nếu sắp tới lợi suất dài hạn lại tăng vọt do lạm phát dai dẳng, Bộ Tài chính sẽ dừng lại, hay tiếp tục nâng cấp “vòi tiểu tiết” thành “vòi nước lớn” mạnh mẽ về kiểm soát vĩ mô?

Điều này sẽ quyết định nền tảng cho thị trường bò dài hạn vàng, đồng thời đưa cuộc đấu chính sách tiền tệ - tài khoá Mỹ vào vùng nước sâu chưa từng có.

Và hội nghị Jackson Hole sắp tới có thể sẽ là màn “so găng” hoặc xét xử cuối cùng giữa hai cơ quan này.


(Biểu đồ giá vàng giao ngay theo ngày, nguồn: Yi Huitong)

Vùng GMT+8 lúc 18:17, giá vàng giao ngay hiện ở mức 4.490 USD/ounce.