AI đã "xâm nhập" vào Cục Dự trữ Liên bang! Biên bản cuộc họp tháng 7 nhiều lần đề cập, từ lạm phát đến việc làm đều bị thâm nhập toàn diện

Theo APP Tài chính Zhihui, từ những công nhân thông thường lo sợ mất việc đến các nhà đầu tư cảnh báo bong bóng tài chính, nỗi lo âu do trí tuệ nhân tạo gây ra xuất hiện ở khắp mọi nơi. Ngày nay, nó đã bắt đầu chi phối các cuộc thảo luận nội bộ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Theo biên bản cuộc họp chính sách mới nhất của ngân hàng trung ương Mỹ, công nghệ này nổi bật mỗi khi các nhà kiến tạo chính sách suy nghĩ về bất kỳ vấn đề kinh tế nào. Trong 15 đoạn chuyên thảo luận về tình hình hiện tại và triển vọng kinh tế, AI được đề cập không ít hơn 18 lần.

"Cuộc thảo luận về AI không chỉ kéo dài mà còn cực kỳ rộng lớn," nhà kinh tế của Monetary Policy Analytics tên Derek Tang cho biết. "AI hiện tại đang ảnh hưởng đến họ từ nhiều góc độ khác nhau—từ dự báo lạm phát, dự báo việc làm, đến ổn định tài chính. Có vẻ như nó đã thấm vào mọi ngóc ngách."

Ngay cả trước khi ChatGPT ra mắt công chúng vào năm 2022, ảnh hưởng của AI đối với nền kinh tế đã là một chủ đề tranh luận trong giới kinh tế học. Các cuộc thảo luận thường xoay quanh tiềm năng của công nghệ này trong việc nâng cao năng suất cho người lao động và doanh nghiệp—tức là đạt được nhiều đầu ra hơn với cùng hoặc thậm chí ít vốn và lao động hơn. Điều này có thể chuyển thành tăng trưởng kinh tế cao hơn mà không phải chịu gánh nặng lạm phát cao.

Các quan chức của Fed cũng luôn cân nhắc về khả năng này. Tuy nhiên, những phát biểu công khai gần đây của họ cũng như biên bản cuộc họp tháng 7 cho thấy, họ cũng lo ngại rằng ngay cả khi thời điểm và mức độ hoàn vốn về năng suất vẫn còn rất khó đoán định, AI cũng có thể mang lại các cú sốc kinh tế ngắn hạn mà cần phải ứng phó.

Áp lực từ sứ mệnh kép

Fed gánh vác hai mục tiêu then chốt để đảm bảo một nền kinh tế lành mạnh: ổn định giá cả và toàn dụng lao động. Mặc dù bên ngoài vẫn luôn lo ngại AI có thể gây ra thất nghiệp hàng loạt, nhưng các quan chức Fed lại ngày càng cảnh giác với tác động tiềm ẩn của AI đối với lạm phát.

Những năm gần đây, một loạt cú sốc đã đẩy giá cả tăng cao, bao gồm thuế quan và sự gia tăng giá dầu do chiến tranh giữa Mỹ và Iran. Những yếu tố này đã khiến lạm phát, từng hạ nhiệt sau đại dịch, lại gia tăng trở lại. Hiện tại, với tỷ lệ lạm phát của Mỹ đã vượt mục tiêu 2% trong hơn năm năm, các quan chức đang cân nhắc liệu đầu tư AI có thể kích hoạt một đợt áp lực giá mới. Điều này đã thể hiện ở quá trình xây dựng hạ tầng AI làm tăng giá chip và phần mềm, từ đó đẩy giá các mặt hàng tiêu dùng như điện thoại thông minh tăng lên.

"Một số thành viên đánh giá rằng tác động của xây dựng hạ tầng AI đối với giá tiêu dùng đến nay chỉ giới hạn ở một số nhóm ngành," biên bản cuộc họp cho biết. "Tuy nhiên, một số thành viên khác nhận định rằng đầu tư vào AI đã có tác động rộng hơn tới giá cả thông qua việc đẩy tổng cầu tăng, hoặc cho rằng điều này sẽ sớm xảy ra."

Cuộc tranh luận này chạm tới nút thắt đã làm lo lắng các quan chức Fed suốt nhiều tháng qua. Một số cho rằng áp lực lạm phát hiện tại chỉ là tạm thời, điều này cho phép ngân hàng trung ương giữ nguyên lãi suất vì áp lực giá sẽ tự giảm dần. Tuy nhiên, những người khác—bao gồm ba quan chức bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất vào tháng trước—lại cho rằng có bằng chứng về lạm phát có tính phổ biến hơn.

AI đồng thời tác động gây mâu thuẫn lên thị trường lao động. Một mặt, nó đang xóa sổ một số vị trí văn phòng cấp thấp, thậm chí cả những công việc lập trình máy tính trình độ cao hơn; mặt khác, việc xây dựng trung tâm dữ liệu lại gây ra tình trạng thiếu hụt công nhân chuyên môn ở một số lĩnh vực. Chủ tịch Fed Dallas, bà Lorie Logan, vào đầu hè này từng đề cập đến vấn đề này tại miền tây Texas—việc xây dựng trung tâm dữ liệu gần El Paso đang dẫn đến tình trạng thiếu thợ điện, thợ ống nước và công nhân xây dựng.

"Một số thành viên đánh giá rằng đến nay, phát triển liên quan đến AI chỉ có tác động ròng rất hạn chế tới việc làm, một số lao động bị thay thế, số khác lại hưởng lợi khi AI tạo thêm vị trí công việc," biên bản nêu.

Còn quá sớm

Tuy nhiên, nhiều nhà hoạch định chính sách nhất trí rằng hiện tại còn quá sớm để khẳng định AI có thể thực hiện tiềm năng kinh tế khổng lồ của nó hay không.

Giống như thời kỳ máy tính cá nhân và Internet những năm 1990 nhanh chóng thay đổi nền kinh tế, AI dường như có mặt ở khắp nơi nhưng vẫn chưa thể hiện rõ trong các số liệu năng suất. Tuy vậy, trong số những người lạc quan nhất có các quan chức kinh tế từng phục vụ chính quyền Trump, cũng như chủ tịch Fed được bổ nhiệm hồi tháng Năm năm nay, Kevin Warsh.

"AI sẽ là một lực lượng lớn kìm hãm lạm phát, nâng cao hiệu suất và tăng sức cạnh tranh Mỹ," ông từng viết trong một bài xã luận năm ngoái. "Chỉ cần năng suất tăng 1 điểm phần trăm mỗi năm, thì trong một thế hệ sẽ gấp đôi mức sống."

Warsh tại Fed cũng như nhiều đồng nghiệp của ông đều rất kỳ vọng vào điều này, nhưng vẫn giữ thái độ thận trọng.

Ổn định tài chính

"Một số thành viên cho biết, đầu tư liên quan đến AI có thể sẽ thúc đẩy hiệu suất và tăng trưởng sản lượng tiềm năng trong một vài năm tới," biên bản cuộc họp viết. "Nhưng những thành viên này cũng lưu ý rằng, thời điểm và quy mô của tăng trưởng năng suất tiềm năng đều vô cùng bất định."

Sau đó, một số quan chức cảnh báo rằng Fed nên chuẩn bị cho kịch bản triển vọng AI không thành hiện thực, biên bản cho biết điều này sẽ "dẫn đến việc định giá cổ phiếu sụt giảm mạnh, từ đó tác động tiêu cực tới chi tiêu tiêu dùng." Các quan chức cũng cảnh báo, sự chuyển dịch giá trị thị trường đột ngột cũng có thể gây áp lực cho các tổ chức tài chính cho vay liên quan đến AI.

"Một số thành viên nhấn mạnh, chi tiêu vốn trong lĩnh vực AI ngày càng được tài trợ thông qua vay mượn, bao gồm cả tín dụng từ các nhà đầu tư phi ngân hàng hoặc các ngân hàng khu vực," biên bản nêu rõ.

Không thể bỏ qua, các quan chức cũng chỉ ra trong cuộc họp, AI đã tạo ra một tầng rủi ro mới trong lĩnh vực ngân hàng trung ương lo ngại lâu dài—an ninh mạng. Tháng 4 năm nay, Bộ Tài chính Mỹ đã triệu tập khẩn cấp các lãnh đạo ngân hàng lớn, cùng với chủ tịch Fed thời điểm đó là Jerome Powell để thảo luận về các mối đe dọa của công cụ AI mới đối với an ninh mạng.