Besent hạ lãi suất trái phiếu Mỹ, đô la trở thành “nạn nhân lớn nhất”! Các đồng tiền trú ẩn thay thế và ngoại tệ thị trường mới nổi đồng loạt tăng mạnh

Theo thông tin từ Ứng dụng Tài chính Zhihui, khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng vọt lên 5,337% vào đầu tuần này, đánh dấu mức cao nhất kể từ năm 2007, “mỏ neo định giá” của tài sản toàn cầu đang trải qua một cuộc định giá lại mạnh mẽ nhất trong nhiều thập kỷ qua. Đúng lúc thị trường lo ngại chi phí vay dài hạn mất kiểm soát, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant đã tung ra một “quả bom tấn” — nâng quy mô mua lại hỗ trợ thanh khoản trái phiếu kỳ hạn 10 đến 30 năm từ 2 tỷ USD mỗi lần lên ít nhất 4 tỷ USD.

Động thái này đã nhanh chóng đẩy lợi suất dài hạn giảm xuống: Lợi suất trái phiếu 30 năm giảm gần 10 điểm cơ bản xuống còn 5,18% chỉ trong vài giờ sau khi tin được công bố. Tuy nhiên, động thái “giải cứu thị trường” của Besant lại kích hoạt hiệu ứng dây chuyền trên thị trường ngoại hối toàn cầu — Chỉ số Bloomberg Dollar Index giảm xuống mức thấp nhất ba tháng, đồng yên Nhật, franc Thụy Sĩ và đô la New Zealand là những đồng tiền hưởng lợi lớn nhất.

Một bình luận của Akiki Omori – Trưởng chiến lược thu nhập cố định Nhật Bản tại Deutsche Bank – như một chiếc đinh đóng vào diễn giải của thị trường: “Bộ Tài chính có thể mua lại trái phiếu của chính mình, nhưng họ không thể mua lại đồng USD.”

Từ “ổn định, có thể dự báo” đến “can thiệp cực đoan”: Bước ngoặt 180 độ trong triết lý chính sách

Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Tư đã công bố sẽ tăng giới hạn quy mô các hoạt động mua lại hỗ trợ thanh khoản trái phiếu kho bạc trả lãi định danh kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm từ mức 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD, hiệu lực từ ngày 9/9 đến khi kết thúc kỳ tái cấp vốn quý này vào ngày 4/11.

Chính lựa chọn thời điểm này tự nó đã là một tín hiệu mạnh mẽ. Mới chỉ hai tuần trước, Bộ Tài chính vừa công bố Báo cáo tái cấp vốn hàng quý. John Briggs, Trưởng chiến lược lãi suất Mỹ của Natixis, chỉ ra rằng nếu kế hoạch này được công bố trong thông báo định kỳ, thị trường sẽ không phản ứng mạnh như vậy; nhưng bây giờ cho thấy các quan chức không hài lòng với diễn biến lúc đó.

Ông đại Akiki Omori gọi Besant là “Bộ trưởng Tài chính can thiệp nhiều nhất trong nhiều thập kỷ”, đồng thời chỉ ra rằng động thái này đánh dấu sự chuyển hướng rõ rệt từ nguyên tắc quản lý nợ “ổn định, có thể dự báo” lâu nay của Bộ Tài chính. Trớ trêu thay, năm 2024, chính Besant từng chỉ trích Bộ trưởng Yellen tiền nhiệm sử dụng chiến lược tương tự — tăng phát hành tín phiếu ngắn hạn để giảm chi phí tài trợ dài hạn, cho rằng đó là can thiệp thị trường. Giờ ông lại đi trên con đường đó.

Citi nhận định thẳng thắn: “Theo chúng tôi, động thái này là để kiểm soát lợi suất dài hạn, chứ không phải vì mục tiêu đảm bảo vận hành bình thường của thị trường.” Phố Wall ngỡ ngàng, thực chất động thái này là một dạng “OT trá hình (Operation Twist)” — công cụ kinh điển sau khủng hoảng của Fed nhằm giảm lợi suất dài bằng cách mua bán trái phiếu kỳ hạn khác nhau.

Sự “hy sinh” của USD: Cái giá của việc giảm lợi suất đang được thanh toán bằng đồng xanh

Hoạt động mua lại của Besant đang đẩy USD vào thế khó. Mohit Kumar, Trưởng kinh tế quốc tế của Jefferies International nhận định, “Bất kỳ hình thức kiểm soát lãi suất nào cũng làm suy yếu đồng USD.”

Gerald Gan, CIO của Reed Capital tại Singapore nhấn mạnh: “USD chắc chắn là nạn nhân lớn nhất.” Theo ông, Besant đang cố tình làm giảm lợi suất thực dài hạn và phát ra tín hiệu dung túng đồng USD yếu để giữ cho kinh tế vận hành. Gan cho biết sẽ “đa dạng đầu tư hơn, giảm phụ thuộc vào USD”.

Andrew Canobi, Giám đốc thu nhập cố định tại Melbourne của Franklin Templeton, phân tích cụ thể: Besant “thực tế đang nói rằng chúng tôi sẵn sàng hy sinh một phần sức mạnh của USD để kiểm soát cơ bản lợi suất kỳ hạn.” Ông bổ sung: “Phải có một van xả áp.”

Bloomberg Dollar Index giảm khoảng 0,8% hôm thứ Tư, tiếp tục lình xình quanh mức thấp ba tháng trong ngày thứ Năm. Chỉ số DXY có lúc rơi xuống 98,708. Dữ liệu thị trường quyền chọn cho thấy phản ứng đầu tiên của giới giao dịch là tăng vị thế bán khống USD, nhu cầu mạnh nhất đối với EUR và GBP. Chris Turner, chuyên gia chiến lược tại ING, khẳng định việc tăng mua lại trái phiếu dài hạn “đã loại bỏ một trong các rủi ro chính với tài sản rủi ro trong mùa hè năm nay”, nhưng USD vì thế chịu áp lực.

Các chiến lược gia của Evercore ISI ghi nhận: “Besant sẽ hoan nghênh các biến động tỷ giá này, bởi chính quyền Trump từ lâu cổ vũ cho một đồng USD yếu” — cho rằng điều đó giúp tăng sức cạnh tranh của Mỹ, thu hẹp thâm hụt thương mại.

Bức tranh chính sách đang hoàn thiện: từ can thiệp vào JPY tới kiềm chế trái phiếu dài hạn

Chùm chính sách mới của Washington đang định hình lại niềm tin dài hạn vào USD. Chỉ vài tuần trước, Mỹ vừa hợp tác với Nhật Bản thực hiện can thiệp đồng yên lần đầu kể từ 1998. Besant thậm chí hé lộ có thể sử dụng công cụ của Fed để tài trợ cho các can thiệp tiếp theo nếu cần. Thêm vào đó chính sách “kiểm soát lợi suất” trái phiếu dài hạn, một bức tranh chính sách quy mô lớn đang dần lộ diện: Washington dường như ngày càng sẵn lòng dùng biện pháp can thiệp thị trường để đổi lấy kiểm soát chi phí vay mượn. Các trader có thể xem đó là “cố tình kiềm chế giá tài sản phản ánh khả năng bền vững tài khóa của Mỹ và uy tín chống lạm phát của Fed.”

Masahiko Loo, Chiến lược gia thu nhập cố định cao cấp tại State Street Global Advisors, nhấn mạnh: Dù USD trước mắt còn được hỗ trợ bởi dòng vốn đổ vào thị trường chứng khoán Mỹ nhờ AI và giá dầu tăng, động thái mới càng củng cố câu chuyện dài hạn về phi USD hóa và phá giá tiền tệ. Khi các chương trình chủ quyền AI và xây dựng Data Center lan ra ngoài Mỹ, “lợi thế dòng vốn đặc biệt của Mỹ hôm nay có thể dần bị xói mòn”.

Nhu cầu nước ngoài đối với trái phiếu Mỹ cũng đang giảm dần. Dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ công bố hôm thứ Hai cho thấy, tổng giá trị trái phiếu Mỹ do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tháng Sáu giảm còn 9,299 nghìn tỷ USD. Nhật Bản, chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ, đã giảm nắm giữ xuống còn 1,116 nghìn tỷ USD, bán ròng 26,4 tỷ USD chỉ trong 1 tháng.

George Saravelos, Chiến lược gia của Deutsche Bank, khẳng định đây là “sự đè nén tài chính ôn hòa”. Loo của State Street lặp lại, động thái mới củng cố luồng gió phi USD hóa và phá giá tiền tệ dài hạn, khi các dự án AI chủ quyền và Data Center lan rộng ra ngoài Mỹ, thế độc quyền dòng vốn của Mỹ rất có thể bị bào mòn dần.

Giới hạn cấu trúc của mua lại: Biện pháp giảm đau tạm thời hay chiếc hộp Pandora?

Dù động thái của Besant tạm thời ổn định thị trường trái phiếu, Phố Wall nhìn chung hoài nghi về hiệu quả lâu dài.

Brian Jacobsen, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management gọi đó là “thuốc giảm đau tạm thời”, đồng thời nhấn mạnh “chúng ta đang bước vào thời kỳ chủ nghĩa tài khóa và hiện đại hóa tiền tệ.” Ông cảnh báo thêm: “Fed chẳng thể tác động nhiều tới lãi suất kỳ hạn dài. Giờ Bộ Tài chính sẽ phát hành nhiều nợ ngắn hạn vì nhu cầu trái phiếu dài yếu. Kể cả Fed nâng lãi suất, Bộ Tài chính thực tế lại bơm nhiều hơn loại trái phiếu ngắn hạn, gần giống tiền mặt, vào nền kinh tế.”

Jack McIntyre, Giám đốc danh mục của Brandywine Global Investment, nói thẳng: “Cái thực sự có thể kéo lợi suất dài hạn xuống là suy thoái kinh tế hoặc giải quyết được xung đột Iran, tôi không chắc điều đó đã diễn ra.”

Các yếu tố gốc rễ đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên vẫn còn: thâm hụt ngân sách dự kiến lên tới 1,9 nghìn tỷ USD, lạm phát dai dẳng trên mục tiêu 2% của Fed, làn sóng doanh nghiệp AI phát hành nợ cạnh tranh với trái phiếu chính phủ hút vốn đầu tư. Saravelos mô tả đó là hình thức “kiềm chế tài chính ôn hòa”.

“Quyền chọn bán Besant” tăng sức hút các giao dịch chênh lệch giá, tài sản thay thế mở ra “cửa sổ cơ hội”: JPY, vàng, franc Thụy Sĩ và tiền tệ mới nổi mạnh lên

Trong bối cảnh USD chịu sức ép vì động thái của Besant, các tài sản thay thế đang bắt đầu đón nhận cơ hội mới.

Akiki Omori dự báo, trong 3-6 tháng tới JPY sẽ là đồng tiền hưởng lợi lớn nhất. Các biện pháp mới đây của Washington đang xóa bỏ hai nguyên nhân từng khiến đồng yên yếu: một là Nhật phải bán trái phiếu Mỹ để huy động vốn can thiệp; hai là áp lực từ việc lợi suất dài hạn Mỹ tăng. Ông còn lạc quan về vàng, kế đến là franc Thụy Sĩ và euro như các lựa chọn thay thế USD.

Dữ liệu thị trường xác nhận xu hướng này. Hôm thứ Tư, JPY, CHF và NZD là những đồng tiền thắng lớn so với USD. Giá vàng cũng bật tăng ngay sau tin hỗ trợ mua lại được công bố.

Phân tích chỉ ra, trader nhiều khả năng sẽ xem động thái này là nỗ lực “kiềm chế thị trường định giá khả năng bền vững tài khóa Mỹ và uy tín chống lạm phát của Fed”, mang lại bệ đỡ cấu trúc cho tài sản thay thế.

Chỉ số MSCI tiền tệ thị trường mới nổi lập kỷ lục cao mới

Trong lúc đó, các đồng tiền thị trường mới nổi lập đỉnh mới, USD yếu mang lại hấp dẫn cho các giao dịch nóng, bù lại tác động của giá dầu tăng trở lại. Bộ Tài chính Mỹ công bố kế hoạch mua lại thêm trái phiếu chính phủ, khiến USD suy yếu, tiếp thêm lực cho các giao dịch “carry trade”. Điều này khiến USD trở nên rẻ hơn khi huy động để đầu tư vào các đồng tiền thị trường mới nổi có lợi suất cao.

“Quyền chọn bán Besant — hoặc nói cách khác, có ai đó giám sát thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ — đã loại bỏ một trong những rủi ro chính đối với tài sản rủi ro mùa hè này, và có thể khiến các chiến lược giao dịch chênh lệch tiếp tục thịnh hành,” Chris Turner, trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại ING nhận định.

Chỉ số tiền tệ thị trường mới nổi MSCI tăng 0,2%, đánh dấu phiên thứ hai liên tiếp đi lên. Baht Thái dẫn đầu, tăng 0,6%, lên cao nhất hai tháng; peso Philippines cũng bật lại từ đáy lịch sử. Koruna Séc là tiền tệ thể hiện tốt nhất ở khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi (EMEA).

Trên các thị trường ngoại tệ khác, rupiah Indonesia lên cao nhất hai tháng so với USD. Commerzbank cho biết, việc FTSE Russell quyết định hoãn điều chỉnh chỉ số cổ phiếu tuần này đã gỡ bỏ một áp lực bất lợi có liên quan tới thị trường chứng khoán cho rupiah. Chỉ số tổng hợp Jakarta hôm thứ Năm là một trong các chỉ số chứng khoán tăng mạnh nhất thế giới.

Các kinh tế gia Henry Hao và Moses Lim của Commerzbank viết trong báo cáo: “Chỉ số FTSE vẫn có thể sẽ cắt giảm tỷ trọng cổ phiếu lưu hành tự do hạn chế trong tháng 9, nhưng quyết định này đã tạm thời loại bỏ rủi ro cổ phiếu bị hạ cấp thành thị trường cận biên.”

Won Hàn Quốc sau khi đạt đỉnh 11 tháng trong phiên trước, tuần này lại thể hiện kém hơn các đồng tiền mạnh khác. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Hàn Quốc lần đầu tiên trong tuần tăng điểm, chỉ số KOSPI ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất tháng này.

Samsung Electronics và SK Hynix là động lực tăng chính giúp chỉ số chứng khoán thị trường mới nổi MSCI tăng 2%, nhờ kỳ vọng lợi ích cổ đông ở mức cao kỷ lục. Giá cổ phiếu TSMC cũng tăng, đây là cổ phiếu lớn khác của chỉ số này và là một trong những “người thắng lớn” nhờ làn sóng AI.