Lý luận thắt chặt của Fed bị thách thức! Walsch muốn trái phiếu dài hạn “tăng lãi suất thay cho ngân hàng trung ương”, hành động mua lại của Besant đã phá vỡ kế hoạch

Theo bản tin tài chính do Ứng dụng Tin tức Thông minh cung cấp, khi Chủ tịch Fed Kevin Walsh đang nỗ lực khôi phục ổn định giá cả thông qua việc thu hẹp bảng cân đối kế toán 6,8 nghìn tỷ USD, một động thái khẩn cấp từ Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đang khiến hướng đi của hai bộ phận lớn này xuất hiện sự “lệch pha” hiếm gặp.

Vào thứ Tư, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ “tối thiểu gấp đôi” quy mô nghiệp vụ repo hỗ trợ thanh khoản cho trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 - 30 năm, nâng giới hạn mỗi lần repo từ 2 tỷ lên ít nhất 4 tỷ USD. Ngay sau khi thông tin được công bố, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm giảm 6 điểm cơ bản xuống còn 4,65%, lợi suất kỳ hạn 30 năm giảm mạnh gần 10 điểm cơ bản xuống chỉ còn 5,18% – trong khi ngày hôm trước đó, lợi suất trái phiếu 30 năm vừa chạm mức cao nhất kể từ tháng 4/2007 là 5,337%.

Động thái tưởng như “điều chỉnh kỹ thuật” này đang kích hoạt một cuộc tranh luận dữ dội trên Phố Wall về “ai mới là bên kiểm soát điều kiện tín dụng”. David Russell, Giám đốc chiến lược thị trường toàn cầu TradeStation nói thẳng: “Sau khi Walsh không muốn phát biểu nhiều, cộng với hành động của Bessent hôm nay, trọng tâm có thể đang chuyển từ Fed sang Bộ Tài chính. Đây sẽ là thay đổi cực lớn với các nhà giao dịch.”

“Bước ngoặt lịch sử” của Bessent: Từ “quy tắc có thể dự đoán” đến “người can thiệp nhiều nhất”

Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ nâng giới hạn quy mô nghiệp vụ repo hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm từ 2 tỷ lên ít nhất 4 tỷ USD, hiệu lực từ ngày 9 tháng 9 và kéo dài đến khi kết thúc kỳ tái tài chính quý này vào ngày 4 tháng 11.

Kế hoạch mua lại trái phiếu Kho bạc của Bộ Tài chính không phải khái niệm mới – cơ chế này được khởi động lại từ năm 2023 nhằm cải thiện thanh khoản thị trường trái phiếu phát hành từ lâu. Tuy nhiên, lần này tình thế hoàn toàn khác biệt.

Hai tuần trước, Bộ Tài chính vừa xuất bản báo cáo tái tài chính hàng quý. Động thái điều chỉnh khẩn cấp hôm thứ Tư cho thấy các quan chức đã “không yên tâm” khi lãi suất trái phiếu Kho bạc 30 năm leo lên đỉnh cao nhất 19 năm. John Briggs, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại Natixis nhận định, nếu kế hoạch này được công bố cùng với thông báo tái tài chính định kỳ, phản ứng thị trường sẽ không quá mạnh; nhưng “việc chọn thời điểm hiện tại cho thấy các quan chức không hài lòng với điều đang xảy ra khi ấy”.

Hành động can thiệp của Bessent không phải ngoại lệ. Tháng vừa rồi, ông đã thực hiện hàng loạt “cú đấm phối hợp”: tham gia vào chiến dịch mua vào yên Nhật kết hợp với phía Nhật Bản lần đầu kể từ 1998; sau đó thay đổi định hướng chính sách phát hành trái phiếu trong báo cáo quý làm tiền đề để có thể giảm phát hành trái phiếu dài hạn trong tương lai; và hôm thứ Tư tấn công mạnh với “repo gấp đôi”. Nhóm chuyên gia Citi do Jason Williams đứng đầu đánh giá: “Theo chúng tôi, hành động này nhằm kiểm soát lợi suất kỳ hạn dài, chứ không phải vì mục tiêu đảm bảo vận hành thị trường bình thường”.

Ông Akiki Omori, Trưởng bộ phận chiến lược thu nhập cố định Nhật Bản tại Deutsche Bank, cho rằng: “Bộ Tài chính có thể mua lại chính trái phiếu của mình, nhưng họ không thể mua lại đôla Mỹ.” Ông gọi Bessent là “Bộ trưởng Tài chính can thiệp mạnh nhất nhiều thập kỷ qua” và chỉ ra động thái này đánh dấu sự chuyển hướng rõ rệt khỏi nguyên tắc “quản lý nợ có quy định và có thể dự đoán từ lâu” mà Bộ Tài chính vẫn theo đuổi.

Trớ trêu thay, năm 2024, Bessent từng phê phán cựu Bộ trưởng Tài chính Yellen khi bà này áp dụng chiến thuật tương tự – tăng phát hành tín phiếu ngắn hạn để giảm chi phí tài trợ dài hạn, cho rằng đây là can thiệp làm méo mó thị trường. Nay, chính ông lại đi trên con đường ấy.

Tình cảnh khó xử của Walsh: Trái phiếu dài hạn vừa “làm thay việc cho Fed”, Bộ Tài chính lại “đảo chiều”

Việc Bessent hành động khiến Washington chấn động, bởi nó tác động trực tiếp tới logic chính sách mà Walsh dày công xây dựng.

Sau cuộc họp Fed ngày 29/7, Walsh nhiều lần nhắc tới lợi suất trái phiếu Chính phủ vọt cao, ám chỉ Fed hoan nghênh điều này – bởi qua đó có thể thắt chặt chính sách và nâng chi phí vay mượn bằng thị trường, thay vì Fed buộc phải tăng lãi suất ngắn hạn. Wil Stith, quản lý danh mục đầu tư trái phiếu cao cấp Wilmington Trust nhận định: “Thị trường từng nghĩ rằng, một khi lãi suất kỳ hạn dài trên trái phiếu chính phủ đã ‘làm hộ việc cho Fed’, thì không nhất thiết phải tăng lãi suất quỹ liên bang. Nay, Bộ trưởng Tài chính lại hành động khiến phần nào đảo ngược tình hình đó”.

David Russell, Giám đốc chiến lược thị trường toàn cầu TradeStation nhận thấy sự kiện này có thể đánh dấu chuyển dịch cán cân quyền lực: “Sau khi Walsh không muốn phát biểu nhiều, cùng hành động của Bessent hôm nay, trọng tâm có thể đang rời khỏi Fed để chuyển sang Bộ Tài chính.”

Làm tình thế của Walsh thêm phức tạp, ông lâu nay rất nghi ngờ về nghiệp vụ mua tài sản của NHTW và xem việc cắt giảm bảng cân đối kế toán từ 6,8 nghìn tỷ USD hiện nay là mục tiêu cốt lõi. Ông muốn chuyển bảng cân đối từ công cụ chính sách thường nhật sang vai trò ứng phó khủng hoảng – giới quan sát hiểu ý định của ông là đưa bảng cân đối về mốc 3 nghìn tỷ USD từ quy mô 6,7 nghìn tỷ hiện nay. Nay khi Bộ trưởng Tài chính can thiệp kéo lợi suất dài hạn xuống qua repo, Walsh lâm vào nghịch lý: ông phản đối Fed can thiệp thị trường, nhưng Bộ Tài chính lại buộc Fed phải cân nhắc lại hướng đi lãi suất.

Joseph Brusuelas, chuyên gia kinh tế trưởng RSM Mỹ cũng nhận xét, hành động của Bộ Tài chính khiến nhiệm vụ đưa lạm phát trở lại 2% của Walsh càng khó khăn. Walsh vốn nghiêng về việc để thị trường tự do quyết định lãi suất, không phải do can thiệp của chính phủ.

“Xiềng xích chính sách” của Fed: Hai lực đối nhau kéo

Những nước đi của Bessent đang đẩy Fed và Bộ Tài chính tới thế đối đầu về mặt chính sách.

“Fed và Bộ Tài chính về cơ bản đang tác động theo hai hướng ngược nhau”, Stith cảnh báo, “tôi cho rằng điều này sẽ buộc Fed – dù ‘hộp công cụ’ quyền hạn rộng hơn – phải điều chỉnh mục tiêu lãi suất quỹ liên bang mạnh mẽ hơn.” Chuyên gia Kinh tế trưởng RSM, ông Joe Brusuelas bổ sung, các hành động của Bộ Tài chính khiến nhiệm vụ đưa lạm phát về 2% càng bất khả thi với Walsh – “Walsh vẫn thiên về việc để thị trường tự định giá lãi suất thay vì chính phủ can thiệp. Và trước đó, nhà đầu tư đã thật sự làm đúng như vậy – điều chỉnh lại giá trái phiếu dài hạn và yêu cầu lợi suất cao hơn để giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ”.

Nếu lạm phát duy trì hoặc leo cao, Fed sẽ phải tăng lãi suất quyết liệt để bù cho hiệu ứng mở rộng do Bộ Tài chính đẩy lợi suất xuống. Brusuelas nói thẳng: “Chúng ta đang dần tiến gần đến logic dân túy sẽ yêu cầu NHTW phải hỗ trợ mục tiêu tài khóa.”

Hiện thị trường đánh giá Fed không có lý do để can thiệp trực tiếp. Gennadiy Goldberg, Trưởng chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities phát biểu: “Mức độ Fed sẽ ra tay mua ổn định thị trường hiện vô cùng cao, chúng tôi cần thấy thanh khoản suy giảm nghiêm trọng và các biểu hiện ‘thị trường hỏng’, nhưng hiện thực chưa thấy gì cả.” Michael Feroli, chuyên gia kinh tế trưởng Hoa Kỳ của JPMorgan cũng cho rằng, điều này “không có ảnh hưởng gì” đến khả năng kiểm soát lãi suất ngắn hạn của Fed.

“Thuốc giảm đau tạm thời” hay “Hộp Pandora”? Giới hạn cơ cấu của repo: Lạm phát, thâm hụt và làn sóng phát hành trái phiếu AI chưa có lời giải

Chuyên gia Phố Wall đều hoài nghi khả năng Bộ Tài chính sẽ ép lợi suất trái phiếu xuống thấp trong dài hạn, vì các nguyên nhân cốt yếu khiến lợi suất tăng vẫn chưa đổi.

Nhiều yếu tố cùng đẩy lợi suất Kho bạc Mỹ lên: Thâm hụt ngân sách liên bang mở rộng – dự báo nợ thâm hụt tài khóa năm nay sẽ lên 2,1 nghìn tỷ USD; lạm phát chưa về mức mục tiêu 2% của Fed; doanh nghiệp AI phát hành trái phiếu quy mô lớn – nhóm Alphabet, Amazon và Meta năm nay đã phát hành xấp xỉ 220 tỷ đôla trái phiếu, cùng cạnh tranh với trái phiếu chính phủ để hút nhà đầu tư; và thị trường nghi ngại tính độc lập của Fed.

Krishna Guha, Trưởng bộ phận Chiến lược NHTW của Evercore ISI nhận xét: “Tác động ngắn hạn có vẻ rất nổi bật… nhưng chúng tôi nghi ngờ liệu thao tác này có mang lại hiệu quả thực sự về lâu dài không.”

Brusuelas nhận xét thẳng thắn: “Muốn kìm lâu dài lợi suất trái phiếu, chính phủ phải thu hẹp chi tiêu ngân sách. Với khung kinh tế được cả hai đảng ưa thích hiện nay, điều này gần như bất khả thi. Do đó, động thái ngày thứ Tư suy cho cùng chỉ là ‘thuốc giảm đau’ tạm thời đối với vết thương tài chính mà chính chúng ta tự gây ra mà thôi.”

Những yếu tố cốt lõi đẩy lợi suất Kho bạc Mỹ lên chưa thay đổi: thâm hụt ngân sách ngày một lớn, lạm phát chưa xuống 2% mục tiêu của Fed, đồng USD suy yếu, và doanh nghiệp công nghệ phát hành trái phiếu lớn để xây dựng trung tâm dữ liệu, hạ tầng AI – số trái phiếu doanh nghiệp này đang cạnh tranh gay gắt với trái phiếu chính phủ. Nhóm chuyên gia JP Morgan còn cảnh báo: việc Bộ Tài chính đột ngột nâng mạnh quy mô repo trái phiếu có thể bị thị trường coi là dấu hiệu thiếu tin cậy, lâu dài có thể khiến phí kỳ hạn tăng và lợi suất cao hơn.

Điều đáng lo hơn là tính “bất đối xứng” của phương thức: mở rộng repo khó có thể ngăn trung bình phí kỳ hạn tăng, đồng thời mức giảm lợi suất nhờ repo sẽ dần thu hẹp. Hiệu quả lẫn chi phí của biện pháp này đều dựa trên giả định “Fed giữ nguyên trạng”. Một khi Fed buộc phải tăng lãi suất vì áp lực lạm phát, mọi tác động mà Bộ Tài chính tạo ra sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn.

Thử thách cuối cùng ở Jackson Hole

Stith nhận định, Bessent đã mở “hộp Pandora”: “Ông ta sẽ đi xa tới đâu trên con đường ép lãi suất dài hạn xuống thấp? Vấn đề là Bộ trưởng Tài chính sẵn sàng dùng bao nhiêu ‘đạn dược’ để chống lại việc lãi suất tăng? Nhưng ông ấy suy cho cùng chẳng thể làm gì nhiều, không so được với Fed.” Ông cũng đặt nghi vấn, sau động thái repo này, liệu Bộ Tài chính có nâng tiếp hạn mức repo trái phiếu dài hạn lên mức 8 tỷ USD không.

Cuộc đấu này sẽ đối mặt thử thách trực tiếp tại hội nghị ngân hàng trung ương toàn cầu Jackson Hole tuần tới, nơi Chủ tịch Fed Walsh sẽ phát biểu chính. Khi đó thị trường sẽ dõi theo sát sao: người từng cam kết “không khoan nhượng lạm phát” là Walsh, sẽ đối ứng ra sao trước hành động “đi ngược” từ Bộ Tài chính? Và còn Bessent – Bộ trưởng Tài chính tự nhận có “hộp công cụ khổng lồ” – sẽ đi bao xa trên con đường kéo lãi suất dài hạn xuống thấp?

Trong bối cảnh đó, Wells Fargo dự báo nếu tốc độ repo hiện tại tiếp tục, quy mô repo trái phiếu có thể lên tới 32 tỷ USD/quý. Khi nợ công Mỹ đã tiệm cận kỷ lục 40 nghìn tỷ và thâm hụt ngân sách duy trì ở mức 5-6% GDP, trận đấu kéo co giữa Bộ Tài chính và Fed mới chỉ vừa bắt đầu.

Ngưỡng can thiệp của Fed: Thị trường chưa “bất thường”

Dù lợi suất dài hạn đã leo thang gây lo ngại, nhưng hiện Fed chưa có lý do can thiệp.

Gennadiy Goldberg, Trưởng chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nói rõ: “Hiện Fed chỉ can thiệp thị trường khi có dấu hiệu rất rõ ràng về thanh khoản suy giảm nghiêm trọng và thị trường bị lỗi vận hành, mà bây giờ hoàn toàn chưa xuất hiện.”

Biên bản họp FOMC cuối tháng 7 xác nhận, mục tiêu lãi suất ngắn hạn vẫn là công cụ chủ chốt để NHTW đạt mục tiêu việc làm và kiểm soát lạm phát. Michael Feroli, chuyên gia kinh tế trưởng Mỹ của JPMorgan, cũng khẳng định: “Tôi không thấy điều đó sẽ ảnh hưởng gì tới khả năng Fed kiểm soát lãi suất ngắn hạn.”