Meta (META.US) và BlackRock (BLK.US) đối mặt với “hố đen bảo hiểm” tại trung tâm dữ liệu trị giá 14 tỷ USD: Chỉ được bảo hiểm 3,2%, bên cho vay có thể chịu rủi ro hàng tỷ USD

Ứng dụng tài chính Zhihong Finance APP đưa tin, khi dự án trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới — khu công viên tính toán El Paso với công suất 1GW, do Meta (META.US) và BlackRock (BLK.US) hợp tác đầu tư — khiến thị trường chấn động với chi phí phát triển 14 tỷ USD và khoản phát hành trái phiếu 12,55 tỷ USD, một lỗ hổng kết cấu bị tỷ suất sinh lợi cao che đậy đang dần hiện rõ. Theo báo cáo, cơ sở khổng lồ rộng khoảng 1.000 mẫu này chỉ được bảo hiểm tối đa 427 triệu USD trong quá trình xây dựng và 450 triệu USD khi vận hành. Điều này có nghĩa là, nếu xảy ra thảm họa nghiêm trọng, số tiền thiếu hụt hàng tỷ USD sẽ do bên cho vay trực tiếp gánh chịu.

Dự án 14 tỷ USD, chỉ mua bảo hiểm 450 triệu USD: Tỷ lệ bảo hiểm dưới 3,2%

Khu trung tâm dữ liệu Sopaipilla tại El Paso, Texas do quỹ trực thuộc BlackRock nắm giữ 80% cổ phần, Meta giữ lại 20%. Meta đóng góp khoảng 2,3 tỷ USD đất đai và tài sản xây dựng, BlackRock đầu tư khoảng 4,9 tỷ USD tiền mặt, còn lại 12,55 tỷ USD được tài trợ qua trái phiếu do Sopaipilla Investor LLC phát hành. Meta là khách thuê duy nhất, đảm nhận nghĩa vụ thuê lên tới 20 năm.

Tuy nhiên, cấu hình bảo hiểm của dự án siêu lớn này không hề tương xứng với quy mô. Theo nguồn tin am hiểu cho biết, dưới sự tư vấn của công ty môi giới bảo hiểm Marsh, dự án này chỉ mua các bảo hiểm sau:

Bảo hiểm tài sản toàn diện trong thời gian xây dựng: mức tối đa 427 triệu USD, phí bảo hiểm hàng năm khoảng 5 triệu USD;

Bảo hiểm tài sản toàn diện khi vận hành: mức tối đa 450 triệu USD, tăng 2% mỗi năm;

Bảo hiểm miễn giảm tiền thuê (trì hoãn thi công): 218 triệu USD;

Bảo hiểm khủng bố: 645 triệu USD;

Bảo hiểm trách nhiệm tổng hợp kinh doanh: giới hạn bồi thường/sự kiện và tổng cộng đều là 50 triệu USD, phí bảo hiểm hàng năm khoảng 1 triệu USD.

Tính theo hạn mức bảo hiểm tối đa 450 triệu USD khi vận hành, so với giá trị toàn dự án 14 tỷ USD, tỷ lệ bảo hiểm không đến 3,2%. Tổn thất vượt quá giới hạn này sẽ do chính dự án tự mình gánh chịu, cuối cùng chuyển sang bên vay vốn.

13 tỷ USD “bảo lãnh giá trị còn lại” thay thế bảo hiểm: Uy tín của Meta trở thành lá chắn duy nhất

Đối mặt với giới hạn dung lượng thị trường bảo hiểm, người thiết kế cấu trúc giao dịch đã chọn một con đường phi truyền thống. Meta cung cấp cam kết bảo lãnh giá trị còn lại tổng cộng khoảng 13 tỷ USD (Residual Value Guarantee), cam kết này sẽ giảm dần trong 16 năm đầu của hợp đồng thuê. Cơ chế này thực chất yêu cầu: Nếu giá trị tài sản dự án giảm dưới ngưỡng thỏa thuận, Meta phải bù phần chênh lệch bằng vốn tự có.

Standard & Poor's xếp hạng trái phiếu Sopaipilla ở mức A+, chỉ thấp hơn một bậc so với xếp hạng AA- của Meta. Nhà phân tích Viviane Gosselin của S&P chỉ ra, Meta phải gánh chịu mọi phần thiếu hụt sau bồi thường bảo hiểm lên đến tối đa 450 triệu USD. Tuy nhiên, tổ chức xếp hạng cũng cảnh báo rằng, người sở hữu trái phiếu không có quyền truy cứu trực tiếp đối với tài sản thực của dự án, và nếu do thảm họa nghiêm trọng gây trì hoãn quá 18 tháng, Meta có quyền kết thúc hợp đồng thuê mà không chịu phạt.

Nhà phân tích của Moody's khi bình luận về cơn sốt trung tâm dữ liệu AI còn chỉ rõ rủi ro cốt lõi: “AI, công nghệ bán dẫn và hệ thống làm mát phát triển nhanh chóng có thể khiến tài sản này lỗi thời trước khi được phát huy hết giá trị.”

“Siêu chu kỳ” thị trường bảo hiểm: Các dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD đối mặt trần năng lực bảo hiểm

Khó khăn về bảo hiểm của dự án El Paso không phải là trường hợp cá biệt, mà là cuộc khủng hoảng kết cấu của cả ngành. Các chuyên gia nhận định hiện nay là “siêu chu kỳ bảo hiểm trung tâm dữ liệu”. Dự báo, đầu tư trung tâm dữ liệu toàn cầu trong 5 năm tới sẽ đạt khoảng 3 nghìn tỷ USD. Riêng năm 2025, chi tiêu của sáu nhà vận hành trung tâm dữ liệu siêu lớn tại Mỹ (bao gồm Meta) dự kiến đạt gần 400 tỷ USD.

Đồng thời, quy mô của từng dự án đang bùng nổ với tốc độ chóng mặt. Quan sát ngành chỉ ra, bảo hiểm cho các công viên trị giá 10 - 20 tỷ USD, thậm chí cao hơn, từ “gần như không thể” năm 2023 thành “chủ đề thảo luận hàng tuần” năm 2026. Nhưng năng lực bảo hiểm của các công ty bảo hiểm rõ ràng không theo kịp — rủi ro tập trung tại một điểm giá trị lên tới hàng chục tỷ USD đã vượt quá khả năng định giá cũng như năng lực bảo hiểm truyền thống.

Để lấp đầy khoảng trống này, Marsh đã ra mắt dòng sản phẩm Nimbus, cung cấp dung lượng tối đa 2,7 tỷ USD; Aon nâng kế hoạch bảo hiểm trung tâm dữ liệu của mình lên 2,5 tỷ USD. Tuy nhiên, ngay cả những giải pháp “may đo” này vẫn còn quá nhỏ so với quy mô 14 tỷ USD của dự án El Paso.

Rủi ro lưới điện Texas: “Bom nổ chậm” từ hiệu ứng cô lập ERCOT

Vị trí địa lý của El Paso bổ sung thêm một yếu tố cho cuộc khủng hoảng bảo hiểm này. Lưới điện ERCOT tại Texas gần như tách biệt hoàn toàn với phần còn lại của nước Mỹ, làm hạn chế khả năng nhập điện từ các bang lân cận khi có tình trạng khẩn cấp. Trận bão mùa đông Uri năm 2021 đã chứng minh sức tàn phá của hiệu ứng cô lập này — tình trạng cúp điện trên diện rộng, sụp đổ dây chuyền và tổn thất kinh tế hàng tỷ USD.

Đối với một trung tâm dữ liệu tiêu thụ tới 1GW điện, mất điện kéo dài nhiều ngày không chỉ là phiền toái, mà còn là thảm họa gián đoạn vận hành. Việc định giá bảo hiểm cho gián đoạn kinh doanh do sự cố lưới điện nhưng không gây tổn thất vật chất là một trong những thách thức lớn nhất của ngành bảo hiểm — vì khoản thiệt hại này không phải là mất mát vật chất với giá trị rõ ràng.

“Bẫy tín dụng” của bên vay: Rủi ro cao phía sau lãi suất cao

Tháng 7, trái phiếu trị giá 12,55 tỷ USD do Sopaipilla Investor LLC phát hành có lãi suất lên tới 7,534%, gần bằng trái phiếu rác. Mặc dù S&P và Fitch đã xếp hạng lần lượt là A+ và AA-, tổng giá trị đăng ký mua chỉ vào khoảng 17 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với nhu cầu thông thường của các dự án trung tâm dữ liệu siêu lớn.

Phản ứng lạnh nhạt này phản ánh sự thận trọng của nhà đầu tư về cấu trúc rủi ro của dự án. Theo mô hình “tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán”, quyền truy đòi của bên vay thực tế phụ thuộc vào chất lượng tín dụng và cam kết giá trị còn lại của Meta, chứ không phải tài sản thực tế của dự án. Nếu xảy ra thảm họa lớn vượt ngoài phạm vi bảo hiểm, khoản lỗ bên vay phải đối mặt có thể lên tới hàng tỷ USD.

Đáng lo ngại hơn là công ty môi giới bảo hiểm Marsh trong giao dịch này đồng thời phục vụ cả hai bên Meta và BlackRock. Cố vấn pháp lý cảnh báo, khi môi giới cùng lúc thiết kế cấu trúc rủi ro cho nhiều bên tham gia và bán các sản phẩm bảo hiểm liên quan, nguy cơ xung đột lợi ích có thể phát sinh.