Thiếu hụt đồng là điều không thể tránh khỏi? Jefferies: Các công ty khai thác lớn giảm sản lượng 3,9% trong quý II, khoảng cách toàn cầu có thể lên tới 440.000 tấn vào năm 2026

Tín hiệu ở cả hai đầu cung cầu của thị trường đồng đang đồng thời thắt chặt. Premium giao ngay của LME đồng mở rộng lên mức cao nhất kể từ năm 2021, trong khi sản lượng của các thợ mỏ lớn trong quý II giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái, hai yếu tố này cộng hưởng đã đẩy giá đồng tăng gần 16% kể từ đầu năm và liên tục tiếp cận mức đỉnh lịch sử.

Vào thứ Hai, giá giao ngay đồng LME có lúc cao hơn 478 USD/tấn so với hợp đồng kỳ hạn ba tháng, đánh dấu mức chênh lệch giá lớn nhất kể từ "cuộc săn lùng hàng" năm 2021. David Wilson, nhà phân tích kim loại tại BNP Paribas, cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc dòng đồng liên tục được chuyển sang Mỹ – trước khi chính quyền Trump công bố quyết định về thuế quan, hàng loạt tồn kho đồng đã được vận chuyển sang Mỹ, khiến nguồn cung ở các khu vực khác giảm sút rõ rệt.

Về phía cung, theo thông tin từ Sàn giao dịch Gió, báo cáo nghiên cứu mới nhất từ Jefferies cho thấy các công ty mỏ lớn – chiếm khoảng 55% nguồn cung đồng khai thác toàn cầu – đã ghi nhận sản lượng đồng quý II giảm 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Freeport-McMoRan, Ivanhoe Mines, Antofagasta, BHP và Newmont đều bị giảm sản lượng do gián đoạn vận hành, chất lượng quặng suy giảm hoặc vấn đề về thực thi. Các nhà phân tích của Jefferies nhận định, rủi ro nguồn cung từ các mỏ nghiêng mạnh về phía suy giảm, ngay cả trong kịch bản tăng trưởng GDP toàn cầu chỉ 2%, thị trường đồng vẫn sẽ ghi nhận thiếu hụt lớn hơn trong ít nhất 12 tháng tới.

Tính đến thời điểm viết bài, hợp đồng kỳ hạn ba tháng đồng LME tăng 1,4%, đạt 14.360,50 USD/tấn, nhiều khả năng tăng trưởng liên tiếp tuần thứ tám và tiệm cận mức cao nhất lịch sử trong phiên được thiết lập vào tháng 1 năm nay là 14.527,50 USD/tấn.

Mức premium đồng giao ngay trên LME cao hơn hợp đồng kỳ hạn ba tháng là 478 USD/tấn là vô cùng hiếm trong điều kiện thị trường bình thường, thường hàm ý nguồn cung giao ngay cực kỳ thiếu hụt trong ngắn hạn.

Theo phân tích từ David Wilson được Bloomberg trích dẫn, cội nguồn vấn đề nằm ở sự méo mó trong logic chênh lệch giá: miễn là chuyển đồng sang Mỹ vẫn còn sinh lời, động lực giao hàng vào kho LME sẽ giảm nhiều. Trước khi chính sách thuế quan chính quyền Trump rõ ràng, lượng lớn tồn kho đồng tiếp tục được vận chuyển sang Mỹ, dẫn đến LME tại châu Âu và các khu vực khác bị thiếu hụt cấu trúc về tồn kho đủ điều kiện giao nhận.

Vào thứ Hai, cả sáu kim loại cơ bản trên LME đều tăng giá, trong đó đồng dẫn đầu mức tăng, giá nhôm tăng 0,5%, giá kẽm tăng 0,7%.

Theo báo cáo theo dõi sản lượng mỏ đồng mới nhất công bố ngày 16/8 của Jefferies, tổng sản lượng các công ty đã công bố số liệu quý II đạt 3,113 triệu tấn, giảm 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng tăng 2,7% so với quý trước.

Những công ty mỏ bị ảnh hưởng rõ rệt gồm: Ivanhoe Mines (dự án Kamoa-Kakula, giảm 43% so với cùng kỳ, còn 64.000 tấn), Newmont (giảm 53%, còn 17.000 tấn), Freeport-McMoRan (giảm 18%, còn 357.000 tấn), Antofagasta (giảm 11%, còn 142.000 tấn) và BHP (giảm 5%, còn 492.000 tấn). Việc giảm sản lượng ở các công ty trên chủ yếu do các nguyên nhân chung: gián đoạn vận hành, chất lượng quặng suy giảm và một số vấn đề liên quan đến quá trình thực thi dự án.

Đáng chú ý, một số nhà khai thác vẫn giữ được kết quả khả quan. Zijin Mining trong quý II đạt sản lượng 239.000 tấn, tăng khoảng 8,6% so với cùng kỳ; Teck Resources đạt 136.000 tấn, tăng khoảng 24%; MMG đạt 138.000 tấn, cũng ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt. Tuy nhiên, điểm sáng này không đủ bù đắp thiếu hụt sản lượng chung từ các công ty đầu ngành.

Jefferies khẳng định trong báo cáo rằng họ giữ quan điểm lạc quan về triển vọng trung hạn của đồng, cốt lõi đến từ việc nhu cầu toàn cầu liên tục tăng trưởng song hành với các hạn chế nghiêm trọng về nguồn cung.

Theo mô hình cung cầu của Jefferies, tổng nhu cầu đồng toàn cầu 2026 dự kiến đạt 28,184 triệu tấn, vượt nguồn cung là 27,742 triệu tấn, tạo ra khoảng thiếu hụt 442.000 tấn. Quy mô thiếu hụt này sẽ ngày càng mở rộng các năm tiếp theo, dự báo đến 2030 sẽ là 782.000 tấn. Động lực tăng trưởng chính từ phía cầu là xây dựng lưới điện, năng lượng tái tạo và xe điện – theo Jefferies, giai đoạn 2025–2030, nhu cầu đồng cho lưới điện tăng bình quân 5,0%/năm, còn đồng cho xe điện tăng đến 9,6%/năm.

Về dự báo giá đồng, Jefferies kỳ vọng giá bình quân năm 2026 là 13.380 USD/tấn (tương đương 6,07 USD/pound), đến năm 2027 tăng lên 14.330 USD và đạt 17.637 USD vào năm 2030.

Về xếp hạng cổ phiếu, Jefferies vẫn duy trì khuyến nghị "mua vào" cho các công ty mỏ đồng lớn như Freeport-McMoRan, Anglo American, Glencore, First Quantum, Teck Resources, Lundin Mining… với tiềm năng tăng giá rõ rệt so với giá hiện tại.

Dù trên thị trường vẫn có những lo ngại về dư thừa nguồn cung, một số ý kiến cho rằng việc các dự án như Kamoa-Kakula, QB2, Oyu Tolgoi hầm lò, Cobre Panama và Grasberg tiếp tục tăng sản lượng sẽ mang lại nguồn cung tăng trưởng đáng kể, khiến thị trường khó có thiếu hụt thực sự trước cuối thập niên này, nhưng các nhà phân tích của Jefferies vẫn giữ thái độ thận trọng.

Báo cáo nhấn mạnh, ngay cả khi đưa tất cả sản lượng mới bổ sung này vào mô hình, tổng thể rủi ro về nguồn cung vẫn nghiêng về phía suy giảm. Chất lượng quặng giảm liên tục cùng với khai thác cạn kiệt là những yếu tố cấu trúc lâu dài hạn chế tăng trưởng cung, thêm vào đó là các sự cố vận hành liên tiếp tại nhiều mỏ lớn gần đây. Ở phía cung, sức chống chịu rõ ràng yếu hơn kỳ vọng ban đầu của thị trường. Giả định kinh tế toàn cầu vẫn duy trì ở trạng thái tương đối lành mạnh, Jefferies cho rằng rủi ro tăng giá đồng vẫn rất rõ rệt.