Giá dầu tăng vọt làm dấy lên mối đe dọa lạm phát trở lại, thị trường trái phiếu toàn cầu đối mặt với một đợt bán tháo mạnh mẽ mới

Ứng dụng tài chính trí tuệ nhân tạo cho biết, khi tình hình Trung Đông leo thang đã đẩy giá dầu quốc tế vượt ngưỡng 100 USD/thùng, lo ngại lạm phát lại trỗi dậy khiến thị trường trái phiếu toàn cầu hứng chịu một đợt bán tháo dữ dội mới. Các nhà đầu tư từng đặt cược vào việc thị trường trái phiếu sẽ đi vào điều chỉnh nay lại tiếp tục chịu lỗ, đồng thời các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới cũng phải đối mặt với thử thách tín nhiệm quan trọng.

Nhiều yếu tố cộng hưởng kích hoạt làn sóng điều chỉnh thị trường trái phiếu toàn cầu

Tuần này, lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn của Anh liên tục đóng cửa trên 5% nhiều ngày liền, ghi nhận chuỗi kỷ lục kéo dài nhất gần 20 năm qua; lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2011; lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tiến sát mốc cao nhất kể từ những năm 90 của thế kỷ trước. Thị trường Mỹ cũng chịu áp lực, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm tiến gần mức cao nhất kể từ năm 2007, trong khi lợi suất trái phiếu ngắn hạn của Mỹ tuần này thậm chí còn đạt mức cao nhất trong hơn một năm.

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu lần này mạnh mẽ chưa từng có, chỉ số Bloomberg Global Aggregate Sovereign Bond Index theo dõi hiệu suất trái phiếu chính phủ nước phát triển trên toàn cầu ghi nhận lợi suất trung bình đã vọt lên 3,68%, vượt qua đỉnh điểm ba năm trước đồng thời đạt mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Chỉ số chuẩn này hiện đang đối mặt với mức giảm mạnh nhất trong một tháng kể từ tháng 3 năm nay.

Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vọt

Lợi suất trái phiếu ngắn hạn và dài hạn đều tăng đồng thời, áp lực lên toàn thị trường trái phiếu rất rõ rệt. Thêm vào đó, cuối tuần này có thể xuất hiện thêm nhiều tin tức địa chính trị, cùng với quyết định lãi suất quan trọng của Fed, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản và Ngân hàng Trung ương Anh vào tuần tới diễn ra dồn dập, bất định trên thị trường trái phiếu toàn cầu càng được đẩy lên cao hơn.

Nếu xu hướng bán tháo trái phiếu tiếp tục leo thang, hàng loạt rủi ro dây chuyền có thể bùng nổ: vấn đề bền vững nợ toàn cầu sẽ càng lộ rõ, chi phí tài chính doanh nghiệp trên toàn cầu sẽ tiếp tục tăng, đồng thời dòng tiền thị trường có thể bắt đầu luân chuyển từ cổ phiếu sang các tài sản khác, gây biến động xuyên thị trường.

"Nhiều yếu tố cùng phát huy tác dụng," Torsten Slok - Kinh tế trưởng tại Apollo Global Management nói khi đề cập đến việc lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu tăng cao. "Giá dầu tăng liên tiếp đang đặt Fed, ECB, BOE cùng nhiều ngân hàng trung ương lớn vào thế khó xem xét chính sách."

Từ đầu năm đến nay, do giá năng lượng tăng vọt bởi căng thẳng Trung Đông, thị trường trái phiếu toàn cầu liên tục bị ảnh hưởng nặng. Tháng 6, ánh sáng hy vọng đình chiến Mỹ-Iran xuất hiện khiến giá dầu quốc tế đôi lúc giảm nhẹ, nhưng sang tháng này, tình hình Trung Đông leo thang trở lại, giá dầu bật tăng, giá dầu Brent trong phiên thứ Năm đã vượt thành công mốc 100 USD/thùng, nguy cơ lạm phát tái bùng phát.

Fed trở nên diều hâu kiềm chế thị trường trái phiếu, cải cách của Walsh khuếch đại biến động thị trường

Ngoài rủi ro lạm phát năng lượng, khả năng chống chịu của kinh tế Mỹ cũng liên tục gây áp lực lên thị trường trái phiếu. Thị trường việc làm và số liệu tăng trưởng kinh tế Mỹ giữ vững, khiến quan điểm thị trường về chính sách tiền tệ của Fed từ hạ lãi suất chuyển sang tiếp tục tăng.

Đồng thời, cơ chế truyền thông mới do tân Chủ tịch Fed Kevin Walsh thúc đẩy càng làm khuếch đại biến động thị trường. Khung mới đã cắt giảm mạnh thông tin hướng dẫn dự báo của ngân hàng trung ương, nghĩa là việc điều chỉnh chính sách của Fed có thể sớm hơn thị trường từng dự đoán, sự bất định tăng rõ rệt. Hiện tại, thị trường đang định giá khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách ngày 28 – 29/7 đã tăng lên 1/3.

“Chúng ta đều biết Walsh không muốn đưa ra dự báo cho thị trường, điều này không thành vấn đề,” Mark Cabana – trưởng bộ phận chiến lược lãi suất của Bank of America cho biết. “Nhưng điều đó khiến thị trường có nhiều khả năng hơn trong việc định giá các hành động Fed nên làm, hoặc các yếu tố có thể buộc Fed xem xét tăng lãi suất.”

Fed giảm định hướng dự báo có nghĩa là, cho dù động thái tiếp theo là gì, thị trường đều có thể bị bất ngờ.

Kỳ vọng tăng lãi suất đã được giới giao dịch nâng lên từ sau cuộc họp tháng 6 của Fed

Điểm mấu chốt hiện thị trường quan tâm nhất là Fed có thể truyền tải hiệu quả tín hiệu kiểm soát lạm phát đến thị trường hay không. Sau đại dịch, lạm phát toàn cầu tăng vọt khiến các ngân hàng trung ương lớn bất ngờ, và thị trường trái phiếu đến nay vẫn chưa thoát khỏi “cú sốc” đó. Chỉ số trái phiếu chính phủ toàn cầu Bloomberg vẫn thấp hơn đỉnh đầu năm 2021 khoảng 20%.

Nhóm phân tích của Barclays dẫn đầu bởi Anshul Pradhan công bố báo cáo ngày thứ Năm cho biết: “Việc tăng lãi suất sẽ khiến thị trường đánh giá lại lãi suất cuối cùng, khiến đường cong lợi suất trở nên phẳng hơn. Nếu duy trì lãi suất mà không có giải thích chính sách rõ ràng, hợp lý, rất có thể sẽ khiến lãi suất dài hạn tăng tiếp.”

Ngân hàng trung ương toàn cầu tiến thoái lưỡng nan, cấu trúc vĩ mô mới tái định giá tài sản

Làn sóng bán tháo trái phiếu lần này lan rộng toàn cầu, thị trường châu Á cũng không thể tránh khỏi. Do lo ngại Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thắt chặt chính sách tiền tệ không đủ nhanh để kiềm chế áp lực lạm phát do đồng yên yếu, lợi suất trái phiếu Nhật 10 năm tiếp tục tăng. Dù các quan chức Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát tín hiệu có thể tăng lãi suất nhanh hơn trước cuộc họp tuần tới, lo ngại trên thị trường trái phiếu vẫn chưa được giải tỏa.

Giới giao dịch tại Anh sẽ dõi theo sát các dự báo kinh tế mới nhất và tuyên bố của Thống đốc Bailey tại Ngân hàng Trung ương Anh, hiện thị trường đồng thuận dự báo BOE sẽ tăng lãi suất hai lần nữa trong năm nay. BOE lúc này thực sự tiến thoái lưỡng nan: giá năng lượng tăng làm tăng rủi ro lạm phát, song thị trường việc làm trong nước yếu, tăng trưởng kinh tế kém, khiến chính sách tiền tệ khó cân đối giữa kích thích kinh tế và kiềm chế lạm phát.

Thị trường trái phiếu Australia cũng chịu áp lực rõ rệt. Lợi suất chuẩn nước này hiện cao nhất nhóm các nền kinh tế phát triển, hơn nữa nguy cơ còn tăng tiếp. Bộ số liệu lạm phát sẽ công bố tuần tới cùng phát biểu của Chủ tịch RBA Bullock có thể củng cố dự báo rằng RBA sẽ tăng lãi suất lần thứ 4 trong năm nay.

Nhà chiến lược Pooja Kumra tại TD Securities London chỉ ra thế lưỡng nan hiện nay của các ngân hàng trung ương lớn: tất cả dữ liệu kinh tế công khai giờ đều có độ trễ, không thể phản ánh chính xác cục diện kinh tế và lạm phát hiện tại, các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đều đồng loạt rơi vào thế khó trong lựa chọn chính sách.

Đợt điều chỉnh trái phiếu lần này gây thiệt hại đáng kể cho nhà đầu tư. Quỹ ETF trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn trên 20 năm của BlackRock iShares là công cụ đầu tư trái phiếu dài hạn chủ đạo thế giới, giá trị ròng trong tháng qua giảm gần 5%, tổng mức giảm kể từ năm 2020 đã vượt quá 50%.

“Chúng tôi cho rằng mình đã bước vào một môi trường vĩ mô hoàn toàn mới,” Atsi Sheth, Giám đốc tín dụng tại Moody’s New York cho biết. Điều này có nghĩa là “lạm phát cơ cấu gia tăng, lãi suất tăng cùng, thâm hụt ngân sách nới rộng, bất định toàn cầu dần chuyển từ lĩnh vực xã hội sang lĩnh vực chính phủ và cuối cùng phản ánh trên bảng cân đối tài sản của chính phủ các nước.”