Sở hữu nước ngoài đạt mức cao kỷ lục 34,7%, đồng yên “liên tục giảm” có thể đảo ngược dòng vốn vào chứng khoán Nhật Bản

Ứng dụng đầu tư tài chính ZhihuiFinance cho biết, yên Nhật gần đây liên tục giảm giá, gây lo ngại rộng rãi trong giới đầu tư — nếu xu hướng mất giá không thay đổi, điều này có thể làm suy yếu nguồn động lực then chốt đẩy thị trường chứng khoán Nhật liên tục lập đỉnh lịch sử: dòng vốn nước ngoài đổ vào.

Theo số liệu bề mặt, các quỹ ETF niêm yết ở nước ngoài vẫn cho thấy nhu cầu mạnh mẽ của nhà đầu tư quốc tế đối với cổ phiếu Nhật. Tập hợp số liệu cho thấy, trong những năm gần đây, các ETF đầu tư vào cổ phiếu Nhật không phòng hộ tỷ giá liên tục thu hút dòng tiền đáng kể, tổng dòng vốn ròng đã đạt 47 tỷ USD; trong khi các sản phẩm tương tự có phòng hộ tỷ giá lại ghi nhận dòng vốn rút ra.

Tuy nhiên, các chiến lược gia cảnh báo rằng tình hình này có thể thay đổi nhanh chóng. Các quỹ hưu trí và các tổ chức quản lý tài sản chỉ mua không phòng hộ rủi ro tỷ giá, theo đà giảm thêm của yên, lợi nhuận đầu tư của họ ngày càng trở nên mong manh. Thị trường bắt đầu đặt câu hỏi: yên còn giảm đến mức nào nữa thì thua lỗ do tỷ giá sẽ vượt qua sức hút vốn có của cổ phiếu Nhật?

Richard Kay, đồng phụ trách chiến lược cổ phiếu Nhật của Comgest Asset Management Pháp chia sẻ: “Rủi ro tỷ giá là một trong những mối quan ngại cốt lõi hiện nay với cổ phiếu Nhật.” Dù Nhật vẫn là điểm đến đầu tư quan trọng ngoài Mỹ cho các nhà đầu tư muốn tiếp cận chủ đề AI, nhưng với những nguồn vốn hầu như không phòng hộ rủi ro tỷ giá, đồng yên tiếp tục mất giá ngày càng khó bị phớt lờ.

Tính từ đầu năm tới nay, chỉ số TOPIX đã tăng tổng cộng 19%, phá kỷ lục lịch sử. Tuy nhiên, nếu tính bằng đồng USD, mức tăng chỉ còn khoảng 14%, do yên Nhật đã rớt qua mốc 163 so với đô la Mỹ, xuống mức thấp nhất kể từ 1986. Chênh lệch lãi suất ngày càng mở rộng và những lo ngại về triển vọng tài khóa của Nhật là các yếu tố chính gây áp lực lên đồng yên.

Sức ảnh hưởng gia tăng của nhà đầu tư nước ngoài khiến tác động của tỷ giá càng không thể xem nhẹ. Số liệu sàn giao dịch cho thấy, tính đến cuối tháng 3, tỷ lệ sở hữu cổ phiếu Nhật của vốn nước ngoài đã đạt 34,7%, lập kỷ lục mới, trong khi năm năm trước tỷ lệ này chỉ là 30,2%. Kể từ sau khi Fumio Kishida thắng cử chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do và trở thành Thủ tướng tháng 10 năm ngoái, các quỹ ngoại đã mua ròng cổ phiếu giao ngay Nhật hơn 12 nghìn tỷ yên (tương đương 74 tỷ USD).

Thành phần vốn ngoại đợt này cũng khác biệt rõ rệt so với trước đây. Yoshitaka Suda, chiến lược gia cao cấp bộ phận đa tài sản của Nomura Singapore cho rằng, giai đoạn đầu thời Thủ tướng Abe Shinzo, dòng vốn ngoại chủ yếu đến từ tiền ngắn hạn, mà nhóm này thường phòng hộ rủi ro tỷ giá. Còn đợt tăng giá hiện tại chủ yếu do các nhà đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí dẫn dắt, và họ thường không phòng hộ tỷ giá. “Về dòng chảy vốn, đồng yên mất giá giờ đây không còn tác động tích cực rõ ràng như trước đối với cổ phiếu Nhật.”

Dĩ nhiên, đồng yên mất giá vẫn hỗ trợ lợi nhuận cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Các chuyên gia ước tính, nếu yên duy trì ở mức thấp như hiện tại, các hãng xe lớn của Nhật có thể cộng thêm hơn 900 tỷ yên lợi nhuận ngoài dự kiến.

Nhưng Kazunori Tatebe, chiến lược gia trưởng của Daiwa Asset Management cho biết: “Khi yên rớt xuống mức thấp lịch sử, thị trường vẫn chưa thấy dấu hiệu nào cho thấy xu hướng này sẽ dừng lại, điều này có thể khiến các nhà đầu tư không phòng hộ tỷ giá tạm thời ngưng mua vào, chờ đến khi tỷ giá ổn định.”

Nhìn chung, tác động của đồng yên mất giá đối với thị trường cổ phiếu Nhật đã từ “lợi ích rõ rệt” trở thành “con dao hai lưỡi” — vừa hỗ trợ lợi nhuận xuất khẩu, nhưng lại dần làm giảm khả năng sinh lời thực tế của vốn nước ngoài không phòng hộ, từ đó có thể làm lung lay nền tảng quan trọng của đợt tăng giá lần này.