Lạm phát hạ nhiệt chỉ là ảo giác? Ngân hàng Trung ương Châu Âu dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất tối nay, nhưng đằng sau có thể ẩn chứa quan điểm diều hâu

Ứng dụng tài chính Zhichong nhận được tin, sau khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 6, cuộc họp chính sách tiền tệ tối nay (tháng 7) gần như không còn nghi ngờ gì nữa – ECB sẽ nhấn nút “tạm dừng” tăng lãi suất, giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,25%.

Tuy nhiên, điều thực sự làm thị trường quan tâm không phải là lần giữ nguyên này, mà là ECB sẽ để mở bao nhiêu không gian cho việc thắt chặt chính sách hơn nữa vào tháng 9 và những lần sau. Khi căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông lại leo thang, giá dầu quay trở lại trên 90 USD/thùng, kỳ vọng thị trường về việc thắt chặt chính sách tiếp tục gia tăng trở lại.

Tạm dừng lãi suất nhưng vẫn giữ lựa chọn

Kể từ lần tăng lãi suất tháng trước và ám chỉ vẫn còn các hành động tiếp theo, một loạt các dữ liệu tích cực từ khu vực đồng Euro – bao gồm lạm phát thấp hơn dự kiến, tăng trưởng lương ôn hòa và kỳ vọng giá giảm – khiến cho sự cấp thiết của việc tăng lãi suất liên tiếp giảm rõ rệt. Tuy nhiên, xung đột Mỹ-Iran gia tăng đang nhanh chóng thay đổi kịch bản kinh tế.

Nhà kinh tế học Oliver Rakau từ Viện Nghiên cứu Kinh tế Oxford nhận định quyết định lần này là “tạm dừng diều hâu”, cho rằng dữ liệu hiện tại hơi nghiêng về việc tiếp tục thắt chặt chính sách về sau, điều này phù hợp với dự báo của ECB trong tháng 6 và với giá cả thị trường hiện tại.

Hiện tại, thị trường tài chính đã định giá trước. Các nhà giao dịch dự đoán ECB muộn nhất sẽ hoàn thành các đợt tăng lãi suất còn lại vào tháng 2 năm sau, đồng thời xác suất tiếp tục tăng thêm vào giữa năm tới lên tới 60%.

Theo ước tính của nhà kinh tế Jens Eisenschmidt từ Morgan Stanley, nếu lãi suất tiền gửi nâng lên 2,5% thì sẽ đạt “mức độ hạn chế vừa phải”, khi đó một khi lạm phát tiến sát mục tiêu, lập luận để bắt đầu hạ lãi suất sẽ trở nên dễ dàng hơn. Do đó, dựa trên dự báo lạm phát năm sau sẽ vừa chạm mục tiêu và sau đó sẽ thấp hơn một chút so với mục tiêu, “không có lý do gì để tăng lãi suất quá hai lần”.

Tuy nhiên, nếu Lagarde một lần nữa nhấn mạnh trong cuộc họp báo rằng vẫn có “đồng thuận tổng thể” về định hướng chính sách, hoặc nhắc nhở bên ngoài rằng dự báo tháng 6 dựa trên giả định sẽ tăng lãi suất tổng cộng ba lần, thì thị trường sẽ càng chắc chắn cho việc tăng lãi suất vào tháng 9.

Hiệu ứng phụ của lạm phát chưa xuất hiện, rủi ro giá thực phẩm có thể đang hình thành

Lý do lớn nhất khiến ECB có thể tạm thời quan sát là hiệu ứng phụ kéo dài mà mọi người lo ngại vẫn chưa xuất hiện.

Chi phí năng lượng cao thường sẽ truyền sang các loại hàng hóa dịch vụ khác, từ đó thúc đẩy tiền lương tăng, tạo thành vòng xoáy tăng lương – giá, nhưng điều này không hiện rõ trong dữ liệu. Lạm phát khu vực đồng Euro tháng 6 giảm xuống 2,8%, áp lực giá dịch vụ cũng như lạm phát lõi loại trừ năng lượng và thực phẩm đều dịu lại. Tăng trưởng lương tiếp tục ôn hòa, thị trường lao động nhìn chung mềm hơn, đặc biệt là ở nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng Euro – Đức; Người tiêu dùng cũng giảm mạnh kỳ vọng giá trong tương lai.

Mặc dù vậy, một khảo sát cho thấy khoảng 10% các nhà kinh tế đã phát hiện bằng chứng cho thấy kỳ vọng lạm phát bắt đầu tách rời, và gần như tất cả người được hỏi đều tỏ ra lo lắng ít nhất phần nào về hiệu ứng phụ này. Các nhà hoạch định chính sách của ECB cũng cho rằng, dù hiệu ứng này có thể đến muộn hơn và ít nghiêm trọng hơn, nó vẫn sẽ xuất hiện và ECB cần luôn trong tâm thế sẵn sàng hành động.

Phức tạp hơn, hiện tượng nắng nóng cực đoan và El Niño quét qua nhiều quốc gia ở châu Âu mùa hè này có thể đã gây thiệt hại cho cây trồng và đẩy giá thực phẩm lên trong tương lai, mức nước thấp trên các tuyến đường thủy chính như sông Rhine cũng có thể tạo ra nút thắt vận chuyển. Ngân hàng Barclays cảnh báo trong một báo cáo rằng, dù lạm phát thực phẩm những tháng gần đây nhìn chung giảm, thì thời tiết nắng nóng bất thường có thể lại tạo thêm áp lực tăng giá cho mặt hàng này.

Biến động Trung Đông làm xáo trộn cán cân rủi ro: Lagarde sẽ bước đi cân bằng thế nào

Sau cuộc họp chính sách tháng 6, có lúc Mỹ và Iran ngừng bắn tạm thời, cùng với dữ liệu lạm phát giảm mạnh ngoài dự đoán đã khiến thị trường hy vọng giai đoạn tồi tệ nhất đã qua đi. Tuy nhiên, khi xung đột bùng phát trở lại, giá dầu ổn định trên 90 USD/thùng, kỳ vọng thắt chặt lại quay trở lại. Điều này khiến ECB không chỉ phải trả lời “tăng lãi suất bao nhiêu là đủ”, mà còn phải giải thích đánh giá của họ về cân bằng rủi ro.

Lagarde chắc chắn sẽ bị hỏi về việc kinh tế khu vực đồng euro so với kịch bản cơ sở thiết lập hồi tháng 6 cũng như kịch bản bi quan hơn ra sao. Dù giá dầu tăng gần đây, nhưng xét theo đường cong kỳ hạn, mức giá vẫn gần với một kịch bản ôn hòa hơn sẽ giúp lạm phát giảm nhanh hơn; còn giá khí đốt lại gần với kịch bản bất lợi hơn.

Nhờ vào lệnh ngừng bắn ngắn, Lagarde từng mô tả hồi đầu tháng 7 rằng rủi ro lạm phát “cân bằng hơn” so với thời điểm tăng lãi suất tháng 6; nhưng hiện giờ chiến sự bùng phát lại, việc bà có thay đổi phát biểu này sẽ là chi tiết quan trọng để thị trường bắt tín hiệu chính sách. Đồng thời, ECB còn phải đối mặt với những cơn gió ngược dài hạn— căng thẳng thương mại dai dẳng, giá năng lượng leo thang và sự mở rộng của Trung Quốc tại một số thị trường xuất khẩu chính của châu Âu— nghĩa là ngành công nghiệp khu vực đồng euro sẽ chịu áp lực trong nhiều năm tới, kéo nhu cầu lao động đi xuống, từ đó tạo lực kéo giảm lương và giá cả.

Không chỉ là chính sách tiền tệ: Tương lai cá nhân của Lagarde tăng thêm bất ổn

Bên cạnh các vấn đề về kinh tế và lộ trình lãi suất, cuộc họp báo của Lagarde cũng khó tránh khỏi các câu hỏi về tương lai cá nhân của bà.

Người đứng đầu mang quốc tịch Pháp này liên tục làm dấy lên những đồn đoán bên ngoài— bà có thể rời nhiệm trước khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 10 năm sau. Chính Lagarde thừa nhận gần đây rằng ngay từ tháng 2 năm nay khi lạm phát tiến gần mức mục tiêu 2%, bà đã cân nhắc việc từ chức sớm, nhưng sau đó, việc Mỹ tấn công Iran đã khiến bà ở lại.

Gần đây, bà lại tuyên bố sẽ tham gia chiến dịch tranh cử ở Pháp dưới một hình thức nào đó nhằm nâng cao tính hiển thị cho các vấn đề châu Âu, đồng thời nhấn mạnh sẽ không tự mình ra tranh cử. Cùng lúc, các tin đồn về việc bà sẽ giữ vị trí Chủ tịch thường trực Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos cũng liên tục xuất hiện. Sự bất định về nhân sự này tiếp tục khiến cho việc truyền thông chính sách tiếp theo của ECB trở nên nhạy cảm hơn.