Yên Nhật giảm xuống dưới mức 163, chạm mức thấp nhất trong gần 40 năm, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản cảnh báo sẽ thực hiện “hành động táo bạo”

Tỷ giá đồng yên tiếp tục chịu áp lực, giảm xuống mức thấp nhất gần bốn mươi năm qua, trong khi các biện pháp can thiệp bằng lời nói của chính quyền Nhật Bản ngày càng kém hiệu quả.

Tỷ giá yên so với đô la Mỹ vào thứ Tư đã xuyên thủng mốc 163, lập mức thấp nhất trong gần 40 năm. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama ngay lập tức cảnh báo trong buổi họp báo rằng cơ quan chức năng sẵn sàng thực hiện các "biện pháp phù hợp và táo bạo" bất cứ lúc nào, nhưng các trader nhìn chung nhận định tuyên bố này gần như không có tác động thực chất tới tỷ giá. Ngọn lửa trực tiếp khiến đồng yên giảm giá lần này chính là căng thẳng Mỹ - Iran leo thang đột ngột, thúc đẩy xu hướng trú ẩn rủi ro trên thị trường và dòng tiền lớn chuyển vào đô la Mỹ.

Lần phá đáy này của đồng yên tiếp tục phơi bày tính dễ bị tổn thương của kinh tế Nhật trước các cú sốc địa chính trị. Số liệu chính phủ Nhật Bản cho thấy, thâm hụt thương mại tháng 6 bất ngờ mở rộng lên 2,5 tỷ USD, gấp hơn hai lần so với dự báo của các nhà phân tích. Trong bối cảnh đó, giá dầu tăng vọt càng làm gia tăng kỳ vọng về việc Fed nâng lãi suất sớm hơn, thêm sức mạnh cho đô la Mỹ và gia tăng áp lực kép lên đồng yên.

Các chuyên gia trên thị trường nhận định, khi các cảnh báo bằng lời nói liên tục thất bại, nhà đầu tư đang chủ động thử thách quyết tâm can thiệp thực sự của chính phủ Nhật, và rủi ro giảm tiếp của đồng yên vẫn chưa bị loại bỏ.

Hiệu quả cảnh báo bằng lời bị nghi ngờ, thị trường chủ động thử thách giới hạn

Theo Thời báo Tài chính (Financial Times) của Anh, Katayama Satsuki phát biểu trong cuộc họp báo ngày thứ Tư rằng lập trường chính sách của Nhật Bản về khả năng can thiệp "vẫn không thay đổi" và khẳng định "sẽ ra tay nếu cần thiết". Bà cũng miêu tả tình hình hiện tại là "biến động bất ngờ giữa Mỹ - Iran — một sự xấu đi không ai lường trước được trên thế giới — đã tạo ra môi trường vô cùng khó khăn".

Tuy nhiên, giới trader phản ứng khá thờ ơ với những phát biểu này. Báo cáo cho biết, nhiều trader ở Tokyo cho rằng cảnh báo của Katayama hầu như không làm rung chuyển tỷ giá USD/JPY, thậm chí thị trường còn coi đây là lời "mời gọi" — nhằm kiểm tra xem cơ quan chức năng sẽ can thiệp khi nào và ở mức độ nào.

Yujiro Goto, Nhà phân tích ngoại hối trưởng tại Nomura Securities Tokyo, bình luận:

"Chúng tôi không nghe thấy Cục trưởng Cục Quốc tế Bộ Tài chính Atsushi Mimura phát đi bất kỳ tín hiệu can thiệp bằng lời mạnh mẽ nào, nên thị trường đang chủ động thử nghiệm ngưỡng can thiệp của giới chức Nhật. Ở mốc 162 yên trước đây, giờ đã tới 163 yên, rõ ràng ngưỡng tỷ giá để họ ra tay can thiệp cao hơn nhiều so với tháng 4 hoặc tháng 5 vừa qua."

Lần gần nhất giới chức Nhật trực tiếp can thiệp thị trường là từ cuối tháng 4 tới cuối tháng 5 năm nay, với quy mô lên tới 11,73 nghìn tỷ yên (khoảng 71,9 tỷ USD), từng giúp đồng yên phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp này đã bị thị trường hấp thu hết vào đầu tháng 6, và đồng yên lại tiếp tục lao dốc, liên tiếp xuyên thủng nhiều mốc thấp nhất trong nhiều thập kỷ.

Đầu tháng 7, đồng yên mất mốc 162 — mức này từng kích hoạt can thiệp trên thị trường, được xem như "lằn ranh đỏ không thể vượt qua". Song giới chức cuối cùng không hành động, analyst đã điều chỉnh lại quan điểm về ngưỡng can thiệp mới.

Theo thông tin, những người có kiến thức cho biết, Cục trưởng Cục Quốc tế Bộ Tài chính Nhật — Atsushi Mimura, người quyết định cuối cùng có can thiệp hay không, dường như đã âm thầm thay đổi chiến lược. Trước đó, ông thường công khai đưa ra "lời cảnh báo cuối cùng" trước mỗi lần can thiệp; chiến lược mới chuyển sang giữ thái độ bất ngờ, để thị trường tiếp tục đoán già đoán non nhằm duy trì hiệu quả răn đe của việc can thiệp.

Địa chính trị và thâm hụt thương mại kẹp kép gây áp lực

Diễn biến giảm giá của đồng yên lần này là do tổng hợp nhiều yếu tố bất lợi. Báo cáo cho biết, các trader ở Tokyo xác nhận, căng thẳng Mỹ-Iran và bất ổn ở các nước vùng Vịnh xung quanh chính là nguyên nhân khiến giá dầu tăng vọt những ngày gần đây, "không thể tránh khỏi" việc thúc đẩy tỷ giá USD/JPY và các đồng tiền khác cũng tăng theo.

Các analyst đánh giá, chi phí năng lượng tăng làm dấy lên đồn đoán Fed có thể nâng lãi suất sớm hơn, tạo thêm động lực cho đồng đô la Mỹ.

Cùng lúc đó, số liệu kinh tế nội địa Nhật cũng khiến tình hình xấu thêm. Thâm hụt thương mại tháng 6 bất ngờ nới rộng lên đến 2,5 tỷ USD, vượt xa dự báo của các chuyên gia hơn một lần. Các nhà phân tích cho rằng, chiến tranh Iran càng làm xấu cán cân thương mại của Nhật Bản, trong khi đồng yên yếu lại phóng đại điểm yếu cơ cấu của một quốc gia phụ thuộc nhập khẩu năng lượng và lương thực như Nhật Bản.

Giới phân tích nhận định rằng, xét tổng thể tình hình hiện nay, tâm điểm chú ý thị trường không còn là "liệu có can thiệp hay không" mà đã chuyển sang "giới chức sẽ can thiệp ở đâu". Khi đồng yên liên tục xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ then chốt trước đó mà không hề có hành động quyết liệt, độ nhạy với các cảnh báo bằng lời nói của thị trường đang giảm một cách có hệ thống.

Goto cho rằng, chừng nào Mimura chưa phát đi tín hiệu rõ ràng, thị trường sẽ còn tiếp tục thử ngưỡng can thiệp cao hơn nữa.