Cuộc đua vũ trang sức mạnh AI với “chìa khóa duy nhất”! ASML (ASML.US) có thể mở cánh cửa đạt mức vốn hóa nghìn tỷ USD đầu tiên ở châu Âu không?

Theo ứng dụng thông tin tài chính Trí Thông, dưới làn sóng điên cuồng của trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, ông lớn quang khắc Hà Lan ASML (ASML.US) không chỉ vững vàng ngồi trên ngai vàng giá trị thị trường lớn nhất châu Âu, mà còn gần đây đã khơi dậy một phỏng đoán táo bạo chưa từng có trên thị trường: Liệu viên ngọc sáng giá trong vương miện công nghệ châu Âu này có thể trở thành công ty đầu tiên trong lịch sử châu Âu đạt giá trị vốn hóa thị trường vượt 1 nghìn tỷ đô la Mỹ?

Ngày 3 tháng 6 năm 2026, cổ phiếu ASML từng tăng hơn 2%, đẩy vốn hóa thị trường lên khoảng 674 tỷ đô la Mỹ, trở thành doanh nghiệp có giá trị thị trường cao nhất châu Âu từ trước đến nay. Tính đến thời điểm đó, cổ phiếu ASML trong năm đã tăng tới 60%, không chỉ dẫn đầu chỉ số Euro Stoxx 50 của châu Âu, mà giá trị thị trường của họ còn vượt qua tổng vốn hóa của hai "gã khổng lồ" châu Âu là HSBC Holdings (HSBC.US) và Roche Pharmaceutical (RHHBY.US).

Mặc dù sau đó cổ phiếu có giao động ở vùng cao, nhưng vị trí bá chủ tuyệt đối của ASML trong lĩnh vực thiết bị quang khắc bán dẫn toàn cầu vẫn không thể bị lung lay, còn nguyên nhân khơi dậy làn sóng tăng định giá này chính là cao trào xây dựng trung tâm dữ liệu AI chưa từng có trong lịch sử.

Báo cáo tài chính vượt xa kỳ vọng, tăng tốc mở rộng công suất toàn diện

Bước vào tháng 7, ASML đã đáp lại sự kỳ vọng cực cao của thị trường bằng bảng thành tích quý mà các nhà phân tích gọi là “mạnh nhất trong những năm gần đây”. Trong quý II năm nay, ASML đạt doanh thu thuần 9,33 tỷ euro, biên lợi nhuận gộp lên tới 54%, lợi nhuận pha loãng trên mỗi cổ phiếu đạt 7,59 euro, các chỉ số đều vượt xa hướng dẫn nội bộ của công ty. Ban lãnh đạo nhân cơ hội mạnh tay nâng triển vọng kết quả kinh doanh cả năm 2026, hướng dẫn doanh thu tăng từ 36 tỷ - 40 tỷ euro trước đó lên 43 tỷ - 45 tỷ euro, mục tiêu biên lợi nhuận gộp cũng từ 51%-53% tăng lên 54%-56%.

Niềm tin này được củng cố nhờ bản kế hoạch mở rộng công suất quyết liệt của ASML. Theo kế hoạch mới nhất, công ty dự kiến giao khoảng 65 máy quang khắc cực tím số học thấp (Low-NA EUV) vào năm 2026, con số này sẽ tăng vọt lên 85 máy vào năm 2027, tăng rõ rệt so với dự đoán trước đó. Hiện tại công ty còn đang đánh giá khả năng mở rộng quy mô sản xuất thêm 30% vào năm 2028. Đồng thời, công suất hệ thống quang khắc chìm tia cực tím sâu (DUV) dự kiến năm nay đạt khoảng 130 máy, năm 2027 hy vọng tiếp tục mở rộng thêm 30%.

Về công nghệ quang khắc cực tím số học cao thế hệ mới, Intel (INTC.US) đã dẫn đầu chuyển một số bước quan trọng của quy trình 18A sang hệ thống High-NA EUV của ASML, đánh dấu lần đầu tiên máy quang khắc thế hệ mới bước vào giai đoạn xác nhận sản xuất với số lượng lớn chip logic cao cấp.

Nền tảng của vốn hóa nghìn tỷ: Chìa khóa duy nhất của cuộc chạy đua năng lực tính toán

Lý do khiến thị trường dám kỳ vọng ASML sẽ tiến tới giá trị vốn hóa 1 nghìn tỷ đô nằm ở nhu cầu điên cuồng về năng lực tính toán trong thời đại AI. CEO Nvidia (NVDA.US) Jensen Huang từng dự đoán tại hội nghị GTC 2026 vào tháng 3 rằng, đến năm 2027 đơn đặt hàng chip AI ít nhất sẽ đạt 1 nghìn tỷ đô la Mỹ. CEO Broadcom (AVGO.US) Chen Fuyang cũng đưa ra dự báo táo bạo rằng doanh thu từ chip AI năm tài chính 2027 sẽ đạt 100 tỷ đô la. Trong khi đó, bốn đại gia đám mây Amazon (AMZN.US), Microsoft (MSFT.US), Google (GOOGL.US) và Meta (META.US) dự kiến tổng vốn đầu tư năm 2026 sẽ vượt 700 tỷ đô la Mỹ, phần lớn sẽ đổ vào hạ tầng AI.

Điểm huyệt của cuộc chạy đua vũ trang năng lực tính toán này nằm trong tay ASML. Việc sản xuất các chip AI tiên tiến gần như không thể tách rời công nghệ quang khắc cực tím của ASML, và ở lĩnh vực này ASML gần như chiếm vị trí độc quyền. Khi hệ thống EUV lợi nhuận cao ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong đơn hàng, cộng với doanh thu dịch vụ từ lượng thiết bị đã bán (chiếm 1/4 tổng doanh số năm 2025), ASML có lộ trình tăng trưởng dài hạn rất rõ ràng.

“Tôi cho rằng ASML rất có khả năng trở thành công ty châu Âu đầu tiên vượt ngưỡng vốn hóa 1 nghìn tỷ đô la Mỹ,” Caroline Bell, quản lý danh mục đầu tư ý tưởng tốt nhất toàn cầu của Stonehage Fleming cho biết. Bà tiết lộ, tỷ trọng ASML trong danh mục đầu tư của mình chiếm khoảng 8%.

“Chỉ là, thời điểm xảy ra điều đó vẫn khó dự báo.”

Các ngân hàng đầu tư Phố Wall liên tục đánh giá tích cực

Yếu tố cơ bản mạnh mẽ khiến các ngân hàng đầu tư hành động ngay sau khi báo cáo tài chính công bố. RBC nâng mục tiêu giá cổ phiếu ASML tại Mỹ từ 2.000 USD lên 2.100 USD, duy trì đánh giá “vượt trội so với thị trường”. Ngân hàng này chỉ ra rằng kỳ vọng giao hàng thiết bị Low-NA EUV vượt xa hướng dẫn trước đây, cộng với danh mục sản phẩm tiếp tục cải thiện, doanh thu dịch vụ ổn định, nhu cầu cho quang khắc chìm tia cực tím sâu (ArFi) vượt mong đợi, tất cả tạo thành chất xúc tác cho biên lợi nhuận tiếp tục mở rộng, dự kiến động lực tăng trưởng doanh thu và tỷ suất lợi nhuận của công ty ít nhất kéo dài đến năm 2028.

Ngân hàng Deutsche Bank nâng mạnh mục tiêu giá cổ phiếu ASML tại châu Âu từ 1.800 euro lên 2.150 euro và nhấn mạnh lại khuyến nghị “mua vào”. Ngân hàng này nhấn mạnh rằng ASML dự kiến biên lợi nhuận gộp nửa cuối năm 2026 sẽ đạt 56%, cao hơn nhiều so với mức dự báo phổ biến là 52,6%, đây là yếu tố then chốt nâng giá trị định giá.

Bernstein cũng nâng mục tiêu giá ASML từ 2.300 euro lên 2.500 euro, duy trì đánh giá “vượt trội so với thị trường”. Chuyên gia David Dai liệt kê ba động lực tăng trưởng chủ yếu: Thứ nhất, kế hoạch mỗi năm 2027, 2028 tăng 30% công suất Low-NA EUV và ArFi; thứ hai, giá bán còn nhiều dư địa tăng, dự kiến giá bình quân của hệ thống EUV năm 2027 sẽ tăng 10%, năm 2028 có khả năng tiếp tục tăng ở mức phần trăm một chữ số cao; Thứ ba, triển vọng cải thiện biên lợi nhuận rõ ràng. Trên cơ sở đó, Bernstein nâng dự báo doanh thu của ASML năm 2027 và 2028 lên lần lượt là 56 tỷ và 72 tỷ euro, dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu cũng tăng vọt lên 53,6 và 75,3 euro.

Viễn cảnh tươi đẹp và những lực cản thực tế

Tuy nhiên, đằng sau bức tranh lạc quan, xu hướng ngắn hạn của thị trường lại cho thấy không khí ảm đạm, con đường tiến lên vốn hóa 1 nghìn tỷ đô la của ASML không hề dễ dàng. Ngay sau khi công ty công bố báo cáo quý vượt trội, ngày 17 tháng 7 cổ phiếu lại giảm 2,51% xuống còn 1.528 euro, mức giảm tuần gần 3%.

Diễn biến này cộng hưởng với làn sóng bán tháo của toàn bộ ngành bán dẫn — tâm lý cuồng nhiệt với AI ở Phố Wall đang dịu lại, chỉ số Philadelphia Semiconductor giảm mạnh nhất trong hơn một năm tính trên tuần, từ tháng 7 đến nay đã giảm hơn 18%, giảm hơn 20% so với đỉnh lịch sử đóng cửa vào ngày 22/6, chính thức bước vào thị trường con gấu kỹ thuật. Các chuyên gia chỉ ra, một bộ phận nhà đầu tư đã bắt đầu phòng ngừa sớm cho khả năng bữa tiệc chi tiêu gần 1.000 tỷ đô la Mỹ cho AI có thể chậm lại, một số quỹ chủ động đã tiến hành giảm tỷ trọng liên quan.

“Thị trường như đang mắc phải ‘hội chứng mệt mỏi chip’,” Ryan Detrick, chiến lược gia trưởng thị trường của Carson Group nói, “Cổ phiếu ngành chip đã giảm ba trong bốn tuần trở lại đây, mối quan tâm của thị trường vẫn là vấn đề cũ—các cổ phiếu này từng tăng quá cao quá nhanh, giờ đang trở về định giá hợp lý.”

Mặt khác, bản thân ASML cũng phải đối mặt với những lực cản thực tế không thể bỏ qua.

Đầu tiên là cái bóng chính trị địa lý chưa buông. Đạo luật MATCH đang được Quốc hội Mỹ dự thảo có thể tiếp tục siết chặt hạn chế xuất khẩu máy quang khắc chìm tia cực tím sâu và dịch vụ liên quan sang Trung Quốc. Dữ liệu cho thấy, tỷ trọng doanh số hệ thống tại thị trường Trung Quốc đã giảm từ 19% quý I năm 2026 xuống còn 14% quý II năm 2026, nếu lệnh cấm mới có hiệu lực, hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc (chiếm khoảng 20% doanh thu năm nay của ASML) sẽ bị tác động trực tiếp. Chính phủ Hà Lan đã bày tỏ phản đối về mặt ngoại giao.

Tiếp đó là sự bất định từ lựa chọn quy trình công nghệ của các khách hàng lớn. Nhà máy gia công bán dẫn tiên tiến lớn nhất toàn cầu, TSMC (TSM.US), đã công bố sẽ bỏ qua công nghệ High-NA EUV mới nhất của ASML ở node A14, các nhà phân tích dự đoán TSMC sớm nhất cũng phải đến năm 2029 mới sử dụng thiết bị này. Trong khoảng cách thời gian giữa việc Intel sớm áp dụng và TSMC thương mại hóa quy mô lớn, khoản đầu tư khổng lồ của ASML sẽ mất bao lâu mới thu hồi được vẫn là một dấu hỏi.