Ba lập luận về việc bán khống SpaceX! Năm bằng chứng xác thực bong bóng định giá công ty đang vỡ!

SpaceX chỉ sau năm tuần lên sàn đã từ đỉnh cao rơi thẳng xuống vực sâu.Ngày 18/7, giá cổ phiếu SpaceX đóng cửa giảm 5,43%, từng giảm sâu nhất 6,9% xuống 122,12 đô la/cổ phiếu, vốn hóa giảm còn 1,61 nghìn tỷ đô la Mỹ. So với đỉnh 2,64 nghìn tỷ đô la Mỹ vào ngày thứ ba lên sàn 16/6,vốn hóa đã bốc hơi hơn 1 nghìn tỷ đô la Mỹ.Chuyến bay thử nghiệm lần thứ 13 của Starship bị tự động hủy vào giây cuối trước khi phóng do sự cố động cơ, trở thành “giọt nước tràn ly” kéo giá cổ xuống tiếp——nhưng đó chưa phải là kết thúc câu chuyện. Chúng tôi đã từ ngày 9/7 đưa ra bài phân tích đầu tiên về việc bán khống SpaceX  Sao sa ngã: 5 lý do cốt lõi nên bán khống SpaceX! Trong đó đã lý giải các logic cốt lõi cho việc bán khống; chúng tôi tiếp tục đưa ra bài thứ hai Lại bàn việc bán khống SpaceX: Hành trình định giá trở về với thực tế!về quá trình định giá trở về thực trạng của SpaceX.Hôm nay, chúng tôi tiếp tục hệ thống lại năm khía cạnh: định giá, tài chính, kỹ thuật, giải phóng cổ phiếu & cạnh tranh, để làm rõ logic cốt lõi của việc bán khống SpaceX.

I. Bong bóng định giá: “ngọn lầu trên trời” với P/S 49 lần

Khi SpaceX phát hành giá 135 USD/cp, chỉ số P/S đã vượt 90 lần; khi lên đỉnh 225,64 USD/cp, định giá từng vọt lên khoảng 140 lần. Dù đã điều chỉnh mạnh, P/S dự phóng vẫn tớí 49 lần. Đem so sánh, Tesla khoảng 15 lần P/S, phần lớn cổ phiếu công nghệ lớn còn thấp hơn nữa.

Theo Financial Times, nếu định giá 1,75 nghìn tỷ đô la Mỹ, SpaceX sẽ là công ty niêm yết lớn thứ 7 nước Mỹ; nhưng doanh thu cả năm chỉ 19 tỷ đô, chỉ xếp hàng 200, ngang bằng General Mills – nhà sản xuất ngũ cốc “bùa may mắn".

Michael Burry – “big short” của phố Wall nói thẳng, SpaceX "ngay cả 1 nghìn tỷ cũng không xứng đáng”. Nhà đầu tư kỳ cựu George Noble – từng làm việc cùng Peter Lynch ở Fidelity – còn trực diện hơn, nói rằng giá hợp lý SpaceX chỉ khoảng 30 USD/cp—tức hiện tại vẫn còn hơn 75% dư địa giảm giá.

Khi định giá công ty phải dựa vào một câu chuyện hoàn hảo kéo dài hàng chục năm tới, mọi dao động nhỏ đều có thể tạo ra hiệu ứng tuyết lở.

II. Tài chính “xuất huyết”: Hàng quý đốt một kỳ lân

Các số liệu tài chính của SpaceX hoàn toàn trái ngược với mức định giá của công ty.

Năm 2025, SpaceX doanh thu 18,7 tỷ USD, lỗ ròng 4,9 tỷ USD. Sang năm 2026, tình hình đột ngột xấu đi—Quý I doanh thu dưới 4,7 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng giảm sốc từ 33% năm 2025 xuống 15,4%, lỗ ròng 4,276 tỷ USD trong một quý – gần bằng cả năm trước đó.

Đáng lo hơn, Quý II vẫn “xuống dốc không phanh".SpaceX công bố Quý II/2026 lỗ ròng 4,28 tỷ USD, doanh thu 4,7 tỷ USD. Tổng cộng 6 tháng đầu năm lỗ trên 8,5 tỷ USD, còn doanh thu cả năm chưa tới 19 tỷ đô—tức SpaceX kiếm được 1 đô thì lỗ tới hơn 0,45 đô la Mỹ.

Cột trụ lợi nhuận duy nhất là Starlink cũng bị “ăn mòn" bởi chi phí cho dự án Starship và mảng AI xAI. Riêng năm 2025, bộ phận AI lỗ tới 6,4 tỷ đô; dự án Sao Hỏa đã “đốt” tổng cộng trên 15 tỷ USD. Bản cáo bạch cũng đề cập SpaceX “có lịch sử lỗ ròng, chưa chắc có thể sinh lời trong tương lai”.

Một yếu tố nữa là khoản nợ lớn. SpaceX dựa mạnh vào vay nợ để đầu tư cơ sở AI, thị trường ngày càng lo ngại khả năng trả nợ của hãng.

Một công ty lỗ 42 tỷ đô trong một quý, sống nhờ vay nợ—dựa vào đâu để xứng với vốn hóa 1,6 nghìn tỷ đô?

III. Thần thoại công nghệ phai mờ: Starship nhiều lần thất bại

Starship là trọng tâm câu chuyện định giá của SpaceX—không có khả năng tái sử dụng của Starship, trung tâm dữ liệu ngoài không gian, di dân lên sao Hỏa hay Starlink V3 chỉ là “lâu đài trên mây”.

Tuy nhiên, chuyến bay thử nghiệm thứ 13 ngày 16/7 của Starship bị tự động ngắt vào giây cuối do "nhiều động cơ không hoạt động”. Đây là lần thử đầu tiên sau niêm yết, trùng đúng thời điểm giá cổ phiếu bị áp lực, vị thế bán khống tăng mạnh—hoàn cảnh rất nhạy cảm. Musk tuyên bố sẽ thay hai động cơ Raptor và chuyến phóng tiếp theo có thể diễn ra đầu tuần tới.

Đây không phải lần đầu Starship gặp sự cố. Chuyến thử nghiệm thứ 12 cũng từng phải dừng đếm ngược và hủy phút chót trước khi phóng. Nhiều nhà phân tích (Raymond James) thừa nhận những sự cố “ngoại lệ” này là một phần không thể tránh của quy trình phát triển Starship, nhưng RBC lại cảnh báo tần suất phóng có thể tái sử dụng là “chìa khóa sống còn”, trong khi con đường giảm thiểu rủi ro “không hề tuyến tính”.

Joe Gilbert, quản lý quỹ của Integrity Asset Management, nói thẳng: “Thời điểm thất bại trong việc phóng tên lửa rất tệ cho ‘câu chuyện của công ty’... Nhà đầu tư đang giảm vị thế, nhìn lại định giá, còn tâm lý lạc quan trên thị trường đang dần suy yếu”.

Với một công ty mà định giá đặt cả vào ‘đột phá công nghệ tương lai’, mỗi lần chậm tiến độ đều làm hao mòn niềm tin thị trường.

IV. Sóng giải phóng: Sốc nguồn cung bất ngờ có thể xảy ra ngay

Đây là chất xúc tác trực tiếp nhất cho các vị thế bán khống SpaceX.

Khi lên sàn, cổ phiếu thực sự lưu hành của SpaceX chưa đến 5%.Việc SpaceX được đưa rất nhanh vào chỉ số Nasdaq 100 khiến các quỹ thụ động phải mua vào—tạo sóng tăng chỉ trong thời gian ngắn. Nay “cuộc chơi” đang đảo chiều.

Theo lịch giải tỏa, cổ phần nội bộ sẽ được giải phóng theo đợt—bắt đầu kể từ khi báo cáo tài chính quý II công bố, kéo dài đến hết năm. Đợt đầu, nhân viên phổ thông và một số nhà đầu tư đầu tiên được phép bán 911,5 triệu cổ phiếu kể từ ngày giao dịch thứ hai sau khi công ty báo cáo kết quả kinh doanh quý đầu tiên. Theo giá hiện tại, số cổ này trị giá khoảng 123 tỷ đô la Mỹ, còn hơn mức vốn hóa cổ phiếu lưu hành hiện tại khoảng 86 tỷ đô la Mỹ.

Nhìn tổng thể, đến 8/12, tỷ lệ cổ phiếu lưu hành của SpaceX sẽ tăng lên 40% tổng số cổ phần.Noble cảnh báo, đến đầu tháng 9 người nội bộ có thể bán ra tối đa tới 44% số cổ phần công ty, lượng cổ lưu hành khi đó sẽ tăng vọt tới 900%.

Những cổ phiếu này được mua với giá cực thấp, động lực chốt lời là rất lớn.Khi nguồn cung cổ phiếu tăng gấp 9 lần còn nhu cầu ngày càng co lại, giá cổ gần như chắc chắn phải đi xuống.

Bên bán khống đã và đang “bỏ phiếu bằng đôi chân”. Theo số liệu từ S3 Partners, hiện khoảng 185 triệu cổ phiếu SpaceX bị bán khống, chiếm khoảng 29% lượng cổ phiếu lưu hành tự do, quy mô đặt cược lên đến 25 tỷ USD. Ba tuần trước, con số này chỉ là 5-7% lượng cổ lưu hành tự do. Vị thế bán khống đã tăng vọt nhiều lần chỉ trong vài tuần, và người bán khống đã lãi tạm tới gần 4 tỷ đô la Mỹ.

Mark Malek, giám đốc đầu tư của Siebert Financial nói rất đúng: “Nhiều nhà đầu tư có thể đã xem lại suy nghĩ khi đầu tư ban đầu, còn những người chần chừ lại đang kiên nhẫn chờ giá vào thấp hơn”.

V. Cạnh tranh gia tăng: “Hào” của SpaceX đang co hẹp

Định giá SpaceX mặc định là họ sẽ giữ vị thế độc quyền lâu dài trong lĩnh vực không gian. Nhưng giả định này đang bị thách thức.

Blue Origin của Jeff Bezos lần đầu gọi vốn bên ngoài kể từ khi thành lập, dự định huy động 10 tỷ USD với mức định giá 130 tỷ đô.Đây là lần đầu Blue Origin nhận vốn bên ngoài kể từ năm 2000, do Coatue Management dẫn đầu, bản thân Bezos góp thêm 2 tỷ USD.

Tương lai, Blue Origin sẽ triển khai dịch vụ kết nối vệ tinh doanh nghiệp mang tên TeraWave, cạnh tranh trực tiếp với Starlink của SpaceX. Từ năm 2008 đến nay, SpaceX nhận tổng cộng khoảng 15,7 tỷ USD hợp đồng chính phủ, còn Blue Origin chỉ 2,9 tỷ USD—nhưng khoảng cách này ngày càng thu hẹp. Lầu Năm Góc cũng thêm Impulse Space và Relativity Federal vào danh sách được đấu thầu phóng vệ tinh an ninh quốc gia.

“Hào kinh doanh” của SpaceX tuy sâu nhưng không phải không vượt qua được. Khi đối thủ có chi phí vốn thấp hơn và tăng tốc, áp lực định giá cao lên SpaceX sẽ càng lớn.

Kết luận: Bong bóng vỡ chỉ là vấn đề thời gian

Nhận định của chuyên gia phân tích thị trường cao cấp Daniela Hathorn rất sâu sắc: giá SpaceX giảm là kết quả từ “chốt lời, định giá lại và các vị thế cực đoan trước đó dần bị tan rã”.

SpaceX là một công ty công nghệ đáng kinh ngạc – không ai phủ nhận điều đó. Khả năng kỹ thuật của Starship, phát triển thương mại Starlink, kỹ nghệ thu hồi tên lửa—đều đáng ngưỡng mộ. Nhưngcông nghệ vĩ đại không đồng nghĩa giá cổ phiếu phải “vĩ đại".

Khi một doanh nghiệp giao dịch với P/S 49 lần, lỗ hơn 8,5 tỷ USD chỉ trong 6 tháng, dự án tên lửa cốt lõi “về đích lên xuống”, cổ phiếu chuẩn bị giải phóng “khổng lồ”, đối thủ cạnh tranh bắt đầu tăng tốc, lý do bán khống đã quá đủ. 27/32 phân tích gia vẫn xếp hạng “mua”, điều đó chỉ ra rằng market càng đồng thuận, sức ép lệch kỳ vọng càng lớn.

Quy luật thị trường tài chính chưa từng thay đổi:Giá tách xa nền tảng cơ bản sớm muộn cũng phải “hạ cánh về đúng thực tế”.

Bán khống SpaceX không phải phủ nhận thành tựu công nghệ, mà là quay về với thực tế định giá.