Lịch sử lặp lại? Năm 2026 đón làn sóng IPO lớn nhất trong lịch sử, bữa tiệc AI sẽ mở ra kỷ nguyên mới hay lại vấp phải "bong bóng Internet" như trước đây

Ứng dụng tài chính Zhihui Bloomberg nhận thấy, bối cảnh thị trường hiện tại làm người ta kỳ lạ nhớ đến giai đoạn cuối cùng của bong bóng Internet cách đây 25 năm. Mức định giá cực kỳ cao là một trong những điểm chung quan trọng. Một điểm chung nữa là cả hai thời kỳ đều xoay quanh một chuyển đổi lớn về mô hình công nghệ, chuyển đổi này không chỉ thúc đẩy các chỉ số thị trường mà còn cả nền kinh tế Mỹ.

Một điểm tương đồng khác là số lượng IPO và các hoạt động huy động vốn quy mô lớn khác thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu tăng đáng kể. Nguồn vốn này đang được sử dụng để tài trợ cho quá trình xây dựng hạ tầng AI khổng lồ đang lan rộng khắp nước Mỹ hiện nay.

Từ biểu đồ trên có thể thấy, lượng vốn huy động thông qua thị trường Mỹ trong quý 2 đã tăng vọt mạnh mẽ. Lần cuối các doanh nghiệp huy động được nhiều vốn như vậy từ công chúng là vào quý 4 năm 2021. Đáng chú ý, đó là giai đoạn đỉnh của làn sóng IPO/SPAC quy mô lớn. Đợt tăng này được thúc đẩy bởi chính sách tiền tệ nới lỏng của FED và nguồn cung tiền M2 tăng 40% chỉ trong hai năm kể từ khi đại dịch bắt đầu.

Đặc biệt, làn sóng IPO và SPAC năm 2021 đã giảm mạnh trong năm tiếp theo. Năm 2022, chỉ số Nasdaq giảm tới một phần ba. Chỉ số S&P 500 năm 2022 cũng giảm hơn 18%. May mắn là, ChatGPT xuất hiện vào tháng 11 năm 2022 đã kích hoạt đợt phục hồi liên quan đến AI trên thị trường, kéo dài cho đến hiện tại.

Đợt phát hành IPO quý vừa qua được dẫn đầu bởi SpaceX (SPCX.US) với một đợt IPO khổng lồ vào giữa tháng 6. Công ty của Elon Musk đã huy động được hơn 85 tỷ USD trong lần lên sàn đầu tiên, trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử nước Mỹ. Chỉ chưa đầy hai tuần sau, công ty lại thực hiện một giao dịch trái phiếu trị giá 25 tỷ USD để tiếp tục huy động vốn từ công chúng.

Đáng chú ý, sau khi cổ phiếu SpaceX được săn đón nhiệt tình trong giai đoạn đầu, giá cổ phiếu đã trải qua biến động mạnh và hiện đã quay về mức giá IPO ban đầu, giá trị vốn hóa thị trường hiện khoảng 1,8 nghìn tỷ USD. Với một công ty dự kiến doanh thu năm tài khóa 2025 chưa tới 1,9 tỷ USD nhưng lỗ gần 5 tỷ USD, thành tích này vẫn không quá tệ. Tuy vậy, đợt giảm gần đây của cổ phiếu đã xóa đi hơn 1 nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa tính từ đỉnh. Nhờ thay đổi trong tiêu chuẩn niêm yết, SPCX hiện đã được đưa vào nhiều quỹ ETF đầu tư thụ động. Đáng lưu ý, trái phiếu của công ty cũng đã giảm mạnh trong vài phiên giao dịch gần đây.

Sau đó, nhà sản xuất chip SK Hynix (SKHY.US) tuần rồi cũng vừa huy động được hơn 26 tỷ USD qua việc niêm yết trên sàn giao dịch Mỹ. OpenAI và Anthropic cũng kỳ vọng sẽ lên sàn trong thời gian tới. Anthropic đặt mục tiêu chào sàn vào mùa thu năm nay, trong khi OpenAI được dự đoán có thể lên sàn vào đầu năm 2027. Cả hai doanh nghiệp đang thua lỗ này đều đặt mục tiêu định giá khoảng 1 nghìn tỷ USD.

Bên cạnh đó, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu có thể đang chuẩn bị tận dụng làn sóng AI để hiện thực hóa lợi nhuận bằng cách bán phần lớn cổ phần công ty. Các công ty liên quan đến trung tâm dữ liệu tiềm năng bao gồm Netrality Data Centers, DataBank, Edged và EdgeCore Digital Infrastructure.

Với dự báo chi tiêu vốn cho các siêu trung tâm dữ liệu tiếp tục leo cao, quy mô huy động vốn qua phát hành nợ, IPO và cổ phiếu sẽ còn tăng tốc. Ít nhất, tình trạng này sẽ tiếp diễn cho tới khi thị trường không thể hấp thụ nổi khối lượng phát hành cổ phiếu và nợ khổng lồ này. Năm 2026 dự kiến sẽ là năm có lượng phát hành IPO lớn nhất từ trước đến nay.

Vậy đối với nhà đầu tư, làn sóng IPO/huy động vốn khổng lồ trong vài quý tới liệu có đi theo hướng khác với năm 1999 và 2021 không? Mặc dù các công ty liên quan đến AI đang huy động hàng trăm tỷ USD từ thị trường công khai để tài trợ chi tiêu vốn, nhưng người trong nội bộ lại đang lần lượt bán ra lượng lớn cổ phiếu.

Ví dụ, người trong nội bộ của nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI CoreWeave (CRWV.US) đã bán ra lượng cổ phiếu trị giá khoảng 2,3 tỷ USD từ sau khi công ty này niêm yết vào tháng 5 năm 2025, hết hạn giam giữ cổ phiếu. Trong ba tháng qua, họ bán ròng hơn 18,5 triệu cổ phiếu, hiện đang giao dịch ở mức khoảng 77,00 USD/cổ phiếu, tổng vốn hóa khoảng 42 tỷ USD.

Mượn lời Mark Twain, lịch sử có thể không lặp lại, nhưng luôn có những nét tương đồng đáng ngạc nhiên. Chính vì vậy, nhà phân tích Bret Jensen vẫn giữ quan điểm thận trọng với toàn thị trường. Khoảng một phần tư danh mục của ông hiện được phân bổ vào trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn với lợi suất gần 4%.