Từ tháng 2 thăm dò đến cuộc săn lùng 53 tỷ USD, PayPal (PYPL.US) từ chối trở thành “con mồi giá rẻ” của Stripe! Cuộc chiến giành “bá quyền toàn diện” trong thanh toán số đang nóng lên

Theo ứng dụng Trí Thông Tài Chính, các phương tiện truyền thông trích dẫn nguồn tin cho biết, hội đồng quản trị của PayPal (PYPL.US)—một trong những nhà cung cấp dịch vụ thanh toán kỹ thuật số quy mô lớn nhất toàn cầu—cho rằng, mức giá đề nghị mua lại 53 tỷ USD do Stripe (nền tảng hạ tầng fintech doanh nghiệp và nhà phát triển) bắt tay với quỹ đầu tư tư nhân Advent International đề xuất đã đánh giá thấp giá trị tổng thể của công ty, đồng thời cho rằng thương vụ này tương lai sẽ đối mặt với các rào cản pháp lý chống độc quyền toàn cầu và thách thức về huy động vốn. Động thái phát ngôn mới nhất của hội đồng quản trị này có thể mở đường cho các cuộc đàm phán nâng giá mua lại xoay quanh số phận tương lai của “gã khổng lồ” thanh toán số Mỹ trong nhiều năm qua.

Phát ngôn viên cũng như đại diện PayPal hiện vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức liên quan đến đề xuất này. Theo các phương tiện truyền thông, hội đồng quản trị PayPal đang xem xét và cân nhắc mức giá chào mua này—cũng như khả năng xuất hiện các đề xuất giá khác với chiến lược tái cấu trúc hoạt động của ban điều hành.

Ngay từ tháng 2 năm nay, Stripe đã được tiết lộ là đang nghiên cứu mua lại toàn bộ hoặc một phần tài sản PayPal; đến tháng 4 lại tiếp tục cùng Advent và Block tiếp cận PayPal, tuy nhiên sau đó Block rút lui, còn Stripe và Advent chính thức nộp đề xuất mua lại hợp tác trị giá 60,50 USD/cổ phiếu, tổng giá trị hơn 53 tỷ USD vào tháng 7, cao hơn khoảng 28% so với giá cổ phiếu trước thời điểm công bố thông tin. Trạng thái mới nhất vẫn là cuộc đấu giá chứ chưa phải đạt được thỏa thuận: PayPal vẫn chưa chính thức trả lời, hội đồng quản trị tạm thời cho rằng mức giá đó đánh giá thấp giá trị tiềm năng nếu tái cấu trúc thành công, đồng thời nghi ngờ về khả năng huy động vốn, rủi ro độc quyền và chu kỳ giao dịch kéo dài.

Bên mua đã nhận được hỗ trợ vốn khoảng 50 tỷ USD từ JPMorgan và Morgan Stanley, đồng thời góp vốn cổ phần 17 tỷ USD. Stripe—Advent hiện là bên mua nghiêm túc nhất, tuy nhiên PayPal vẫn đang chờ các đối tác tiềm năng khác; nhiều tổ chức dự kiến xem việc PayPal công bố báo cáo tài chính ngày 28/7 như một cột mốc then chốt để đánh giá khả năng ổn định kinh doanh mảng thanh toán thương hiệu, từ đó quyết định thế đàm phán tiếp theo.

Các nguồn tin cho rằng, hội đồng quản trị PayPal nhận định sơ bộ, dù mức giá đề xuất 60.50 USD/cổ phiếu có cao hơn giá thị trường gần đây của công ty, nhưng nếu ban điều hành thực hiện thành công chiến lược chuyển đổi quy mô lớn trong vài năm tới, mức giá này vẫn chưa phản ánh đầy đủ giá trị tiềm năng phát sinh trong tương lai. Trong bối cảnh cổ phiếu công nghệ Mỹ lao dốc sâu, tới phiên thứ năm, giá cổ phiếu PayPal tăng 2%, lên mức 56,73 USD.

Nguồn tin trên bổ sung thêm, hội đồng quản trị PayPal cũng đang cân nhắc nhiều yếu tố ngoài giá, bao gồm tính chắc chắn của huy động vốn, rào cản chống độc quyền tiềm ẩn, cùng với chu trì giao dịch và mua bán có thể kéo dài. Người này cho biết, hội đồng quản trị dự định tổ chức thêm nhiều cuộc họp để thảo luận ở các vòng tiếp theo.

Thời điểm liên danh Stripe—Advent đề xuất mua lại, PayPal—được thành lập vào cuối những năm 1990, là gã khổng lồ hoạt động trong lĩnh vực thanh toán số và ví điện tử tại Mỹ—trong nhiều năm gần đây ngày càng gặp khó khăn khi cạnh tranh với những đối thủ mạnh như Apple Pay do Apple phát triển hay Google Pay của Google. Do tăng trưởng kết quả kinh doanh liên tục chững lại, đội ngũ điều hành đang nỗ lực triển khai các biện pháp tái cấu trúc để vực dậy giá cổ phiếu đang “tụt dốc không phanh”.

Bốn ông lớn thanh toán số khác biệt ra sao về phân khúc trong chuỗi giá trị?

Cả Stripe, PayPal, Apple Pay và Google Pay đều được xếp vào nhóm “đại gia thanh toán số” theo nghĩa rộng, song các tầng giá trị chuỗi cung ứng mà mỗi bên tham gia lại không giống nhau. Stripe về bản chất là nền tảng hạ tầng tài chính dành cho doanh nghiệp và nhà phát triển: cung cấp nhiều tính năng qua giao diện API như tiếp nhận thanh toán, xử lý đơn hàng, tính phí đăng ký, chia sẻ doanh thu, phát hành thẻ, luân chuyển dòng tiền và phòng chống gian lận bằng AI; khách hàng chủ yếu là doanh nghiệp, nền tảng phần mềm và các công ty Internet. Lợi thế cạnh tranh của Stripe đến từ sự tích hợp công nghệ, tỷ lệ thành công xử lý thanh toán và khả năng tuân thủ pháp lý xuyên quốc gia, thay vì sở hữu mạng lưới tài khoản ví tiêu dùng khổng lồ.

Đối thủ quy mô lớn nhất của Stripe là PayPal, theo mô hình “mạng lưới tài khoản tiêu dùng + xử lý thanh toán doanh nghiệp” đa chức năng: sở hữu cả ví điện tử cho người dùng cuối (PayPal, Venmo), nút thanh toán thương hiệu và khả năng chuyển tiền trực tiếp, đồng thời thông qua Braintree xử lý thẻ ngân hàng, ví số, phương thức nội địa cho doanh nghiệp lớn. Theo đó, PayPal kiểm soát một phần đầu vào tài khoản tiêu dùng cũng như cả hậu trường thanh toán cho doanh nghiệp, và mức độ trùng lặp hoạt động với Stripe cao hơn nhiều so với Apple Pay, Google Pay.

Apple Pay và Google Pay về cơ bản giống ví điện tử và cổng xác thực ở tầng thiết bị, hệ điều hành, chứ không hẳn là nhà cung cấp xử lý thanh toán toàn diện. Người dùng gắn thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ phát hành bởi ngân hàng vào ví, Apple dựa vào Secure Element, mã token thiết bị, sinh trắc học để ủy quyền thanh toán an toàn; Google Pay trả về token thanh toán cho doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh này truyền tiếp cho Stripe, Adyen, Braintree hay đơn vị thu ngân để hoàn thành khâu xử lý và thanh toán thực tế. Tương tự Google Pay, Apple Pay cũng phải truyền token thanh toán cho Payment Processor sau bước thanh toán phía Apple Pay, nhưng không nhất thiết phải là Stripe, Adyen hoặc Braintree.

Nói cách khác, Apple và Google nắm quyền “ai có thể kích hoạt thanh toán tiện lợi, an toàn nhất”, Stripe nắm “doanh nghiệp tiếp nhận, điều phối và quản lý thanh toán ra sao”, PayPal thì tham vọng kiểm soát đồng thời “người dùng trả tiền bằng ví nào” và “doanh nghiệp nhận thanh toán thế nào”.

53 tỷ USD và giấc mơ xây dựng “hệ điều hành toàn diện cho thanh toán số” toàn cầu

Nếu như lợi thế cốt lõi của Apple Pay, Google Pay đến từ hệ sinh thái thiết bị đầu cuối và kênh phân phối lưu lượng, thì giá trị đích thực của Stripe là hạ tầng lập trình, dữ liệu và hiệu ứng quy mô; còn PayPal hiếm có ở chỗ vừa sở hữu mạng lưới người dùng tiêu dùng vừa nắm vững hạ tầng hậu trường thanh toán—chính đây là lý do Stripe muốn đẩy mạnh mua lại PayPal.

Lý do động lực sâu xa của Stripe khi muốn thâu tóm PayPal không đơn thuần chỉ là tăng độ lớn giao dịch số trong hệ thống, mà còn nhằm ghép nối kín chuỗi “hệ điều hành” doanh nghiệp của Stripe với tài khoản người dùng, ví điện tử và mạng lưới tin cậy tiêu dùng của PayPal. Stripe hiện có đầy đủ các dịch vụ xử lý thanh toán qua API, quản lý đăng ký, nền tảng Connect, kiểm soát rủi ro, phát hành thẻ và hạ tầng stablecoin; tới năm 2025 ước xử lý khối lượng 1.900 tỷ USD, tăng trưởng năm 34%. PayPal sở hữu hơn 430 triệu tài khoản tiêu dùng, Venmo, thương hiệu thanh toán, BNPL và Braintree cho doanh nghiệp, với TPV 2025 dự kiến đạt 1.790 tỷ USD.

Sự kết hợp này cho phép đồng bộ hóa dữ liệu doanh nghiệp-người dùng tiêu dùng nhằm tăng tỷ lệ ủy quyền thanh toán, phát hiện gian lận, tối ưu hóa tuyến thông minh và giữ nhiều giao dịch hơn trong hệ thống nội bộ—qua đó giảm bớt chi phí xử lý bên ngoài, cải thiện hiệu quả từng giao dịch. Giá trị dài hạn hơn chính là thương mại AI: khi đó, tác nhân mua sắm thông minh không chỉ tìm kiếm hàng hóa mà còn phải xác thực danh tính, ủy quyền, phòng ngừa gian lận, giải quyết tranh chấp và hậu mãi; hạ tầng lập trình của Stripe kết hợp với tài khoản, niềm tin người tiêu dùng và năng lực Agent Ready/Store Sync của PayPal, có cơ hội trở thành tầng thanh toán mặc định cho các AI Agent kiểu OpenClaw chuyển từ “tìm kiếm” sang “giao dịch thành công”.

Sau khi hợp nhất, Stripe—PayPal sẽ đồng thời phủ khắp lĩnh vực API doanh nghiệp, xử lý nhận thanh toán, ví tiêu dùng, P2P, checkout, kiểm soát rủi ro và dịch vụ dòng tiền, trở thành “nền tảng hạ tầng tài chính thanh toán full-stack”; Apple Pay và Google Pay vẫn ở cấp cổng ví thiết bị; Shopify sát với chức năng hệ điều hành kinh doanh tích hợp doanh nghiệp-đơn hàng-kho-dòng tiền-thanh toán; còn Adyen, Fiserv/Worldpay lại thiên về hạ tầng chuyên sâu xử lý thanh toán. Riêng Braintree thuộc PayPal vốn đã cung cấp giải pháp cho doanh nghiệp, còn Stripe định vị mình là “xương sống hạ tầng phối hợp nhiều hệ xử lý và bên thứ ba”.

Nếu Stripe mua lại được PayPal, toàn cảnh thanh toán toàn cầu sẽ chuyển từ các điểm kết nối độc lập trong chuỗi giá trị—từng nhóm vận hành riêng rẽ—sang thế cạnh tranh đa tầng, nơi “full-stack” đối đầu ví tiêu dùng, hệ sinh thái doanh nghiệp và hạ tầng tài chính chuyên môn. Stripe—PayPal có tiềm lực về API doanh nghiệp, mạng tài khoản tiêu dùng, P2P và năng lực checkout, qua đó tạo đối trọng bất đối xứng trước Apple Pay, Google Pay ở lớp thiết bị đầu cuối, Shopify ở lớp doanh nghiệp bán lẻ và Adyen, Fiserv/Worldpay ở lớp xử lý thanh toán.