Nhà phân tích dự báo chính xác nhất gây sốc: Tỷ giá Yên Nhật so với Đô la Mỹ có thể giảm xuống 170 vào năm tới, năng lực can thiệp vào thị trường ngoại hối của chính quyền Nhật Bản đã giảm rõ rệt

Theo ứng dụng tài chính Zhihui (智通财经APP), Theo bảng xếp hạng độ chính xác dự báo mới nhất, Vikram Murarka - nhà sáng lập kiêm trưởng chiến lược gia ngoại hối của Kshitij Consultancy Services, người đứng đầu dự báo về cặp USD/JPY, dự đoán rằng trong năm tới, tỷ giá yên Nhật có thể giảm xuống mức 1 USD đổi 170 JPY. Mô hình dự báo của chuyên gia này gần như bỏ qua các sự kiện tin tức, thay vào đó chủ yếu dựa vào phân tích kỹ thuật.

Murarka cho biết, một trong những lợi thế của ông là tập trung vào tín hiệu thị trường thay vì mọi tin tức do Bộ Tài chính Nhật Bản hoặc Văn phòng Thủ tướng công bố. Trên bàn làm việc của ông đầy những biểu đồ theo dõi nhiều biến số như tỷ lệ Nikkei 225/Dow Jones, chênh lệch lãi suất ngắn hạn và sức mạnh tỷ giá nhân dân tệ so với yên Nhật. Murarka nói: “Chúng tôi không quá chú trọng vào các bản tin.” Ông cũng sử dụng phương pháp tương tự và đứng thứ hai trong dự báo EUR/USD, “dù theo dõi yếu tố nào, cuối cùng cũng nên phản ánh lên đồ thị giá.”

Murarka, người đã làm việc trong giao dịch ngoại hối và dự báo tỷ giá từ năm 1991, cho biết những năm gần đây, tỷ lệ giữa chỉ số Nikkei 225 và Dow Jones thể hiện mối liên hệ mạnh nhất với diễn biến của đồng yên.

Ông thừa nhận mình không hoàn toàn hiểu lý do cho mối quan hệ này nhưng thực tiễn đã chứng minh đây là chỉ báo đáng tin cậy khi dự báo xu hướng của đồng yên. Ông chia sẻ: “Từ năm 2024 đến nay, diễn biến cặp USD/JPY, nhìn qua tỷ lệ Nikkei/Dow Jones có tính giải thích tốt hơn nhiều so với chênh lệch lợi suất Mỹ-Nhật. Tôi nghĩ đây là mối liên hệ chưa được thị trường chú ý nhiều.”

Dù chính phủ Nhật Bản đã can thiệp thị trường ngoại hối ở quy mô kỷ lục 11,73 nghìn tỷ yên (khoảng 72,3 tỷ USD) từ 28/4 tới 27/5 để hỗ trợ đồng yên, nhưng sự yếu kém của đồng yên vẫn kéo dài. Hiện tại, tỷ giá USD/JPY duy trì ở quanh mức 1 USD đổi 162,84 yên - gần mức thấp nhất trong 40 năm qua. Sự xuất hiện của chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ - Nhật và chính sách chi tiêu tài khóa quy mô lớn mà Thủ tướng Sanae Takaichi giới thiệu vẫn gây áp lực nặng nề lên đồng yên.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã tăng lãi suất vào tháng trước, nhưng thị trường hợp đồng hoán đổi lãi suất qua đêm (OIS) thể hiện các nhà giao dịch dự báo chỉ có thêm một lần tăng, với mức 25 điểm cơ bản trong năm nay, điều này có nghĩa là Nhật Bản vẫn sẽ duy trì bất lợi về lãi suất thấp so với các nền kinh tế lớn khác. Ngoài ra, quan điểm của Sanae Takaichi ưu tiên duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng cũng được coi là một cản trở cho việc BOJ tăng lãi suất thêm nữa. Murarka nhận xét: “Kịch bản cơ bản vẫn là đồng yên tiếp tục yếu đi.” Và ông kết luận: “Trong số tất cả các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới, tôi cho rằng BOJ sẽ là ngân hàng cuối cùng thực hiện chính sách tăng lãi suất quyết liệt.”

Murarka cũng cho rằng hoạt động carry trade sẽ tiếp tục gây áp lực lên đồng yên. Carry trade là chiến lược mà nhà đầu tư vay đồng yên có lãi suất thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn bên ngoài Nhật Bản. Ngay cả trong kịch bản tích cực nhất mà ông dự báo cho đồng yên, trong ngắn hạn nó cũng chỉ có thể tăng giá lên khoảng 1 USD đổi 154 yên. Ông nhấn mạnh: “Trong một năm tới, mức 170 là mục tiêu hợp lý; nếu vượt qua được ngưỡng này thì các mục tiêu cao hơn nữa cũng sẽ mở ra.” Ông bổ sung, khả năng “đảo chiều thị trường” của Bộ Tài chính Nhật Bản nay đã rõ ràng suy giảm nhiều.

Trong khi đó, thị trường đang thận trọng trước khả năng nhà chức trách Nhật Bản có thể can thiệp. Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama nhắc lại rằng bà và các quan chức khác có thể hành động thích hợp trên thị trường ngoại hối bất kỳ lúc nào. Quan chức ngoại hối cấp cao Jun Azumi mới đây không nhắc lại lập trường truyền thống của Bộ Tài chính, bao gồm việc “sẵn sàng hành động quyết liệt khi cần” (hàm ý khả năng can thiệp).

Gần đây, Katayama cũng kêu gọi các tổ chức hưu trí lớn, gồm Quỹ đầu tư lương hưu chính phủ (GPIF) Nhật tăng đầu tư vào tài sản trong nước. Dù các bình luận này từng giúp yên phục hồi tạm thời, nhưng giới đầu tư vẫn hoài nghi khả năng đồng yên tăng trở lại một cách bền vững nếu chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ không thay đổi thực chất.

Đáng chú ý, với việc đồng yên tiếp tục suy yếu và mức độ phản ứng gần đây khá hạn chế từ chính phủ Nhật, một số thành viên thị trường dự đoán đợt giảm giá hiện tại còn không gian mở rộng. Jesper Koll - Giám đốc điều hành tại Monex Group và Calvin Young - quản lý danh mục đầu tư của Blue Edge Advisors đều cho rằng nếu BOJ tụt hậu thêm và không kịp siết chặt chính sách, USD/JPY có thể tụt xuống 1 USD đổi 200 yên, thậm chí thấp hơn nữa. Mức tỷ giá từng khó hình dung này nay đã trở thành một rủi ro trung hạn, dù vẫn là kịch bản cực đoan.

Ngoài ra, T. Rowe Price - đơn vị quản lý tài sản 1,89 nghìn tỷ USD - cho rằng 1 USD đổi 169 yên có thể là kịch bản bi quan nhất. Ngân hàng Mizuho đặt ngưỡng sàn ở mức 1 USD đổi 170 yên. Tập đoàn tài chính lớn thứ hai Nhật Bản, Sumitomo Mitsui Financial Group, còn vẽ ra kịch bản vài năm tới yên giảm tới mức 1 USD đổi 180 yên.

Các nhà giao dịch nhận định, việc chính phủ Nhật liên tục cảnh báo về động thái quyết đoán để ngăn đồng yên mất giá dường như không thể tạo ra hiệu ứng lâu dài mang tính thực chất. Nhiều nhà đầu tư cho rằng, ngay cả khi các nhà chức trách can thiệp hỗ trợ đồng yên thì hiệu quả cũng chỉ là tạm thời, bởi thị trường chung nhận định Nhật Bản vẫn lề mề trong việc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát - yếu tố cấu thành sức ép suy yếu dài hạn cho đồng yên.

Can thiệp ngoại hối như “đổ nước vào nồi sôi”

Từ tháng 5 trở đi, tỷ giá yên Nhật so với đô la tiếp tục giảm, trong khi lần can thiệp ngoại hối trước đó của nhà chức trách mới chỉ cách đó một tháng. Trong thời gian 28/4 đến 27/5, khi tỷ giá USD/JPY lần đầu tụt xuống dưới 160, chính phủ Nhật đã bơm tổng cộng 11,73 nghìn tỷ yên để can thiệp ngoại hối. Tuy nhiên, giống như các đợt can thiệp năm 2022 và 2024, các biện pháp này cuối cùng cũng chỉ giúp giảm nhẹ đà rơi tạm thời, sau đó đồng yên lại rơi về xu hướng suy yếu lâu dài.

Phân tích cho biết, hiện tượng này phản ánh thị trường đã dần “lì đòn” với các công cụ can thiệp truyền thống, chỉ cần chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật chưa được xoa dịu triệt để, can thiệp cũng chỉ là giải pháp mang tính “chữa cháy”. Việc này khiến một bộ phận nhà đầu tư còn tiếp tục mở rộng vị thế bán yên, dù biết rằng nhà chức trách Nhật lúc nào cũng có thể tung tối đa 1,09 nghìn tỷ USD dự trữ ngoại hối ra thị trường để hỗ trợ yên chịu áp lực.

Tại sao can thiệp lại khó xoay chuyển được xu thế yếu của yên? Về căn bản, các động lực đẩy yên giảm hiện nay không xuất phát từ các “cơn sóng đầu cơ” mà là hệ quả của ba nguyên nhân cấu trúc sâu sắc cộng hưởng lâu dài.

Thứ nhất, “hố sâu” chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật rất khó lấp đầy. Từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, kỳ vọng tăng/giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã thay đổi ngoạn mục - đầu năm thị trường kỳ vọng giảm lãi suất, nay nhà đầu tư lại định giá cho khả năng FED tăng thêm trước cuối 2026. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật chậm rãi bình thường hóa chính sách, khoảng cách lãi suất Mỹ-Nhật vẫn ở mức rất rộng suốt lịch sử, đây là yếu tố vĩ mô cốt lõi “đè” đồng yên.

Thứ hai, cú sốc năng lượng phơi bày điểm yếu mang tính cấu trúc của Nhật. Là một trong những nước nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, nền kinh tế Nhật lệ thuộc rất lớn vào dầu thô Trung Đông. Khi xung đột Mỹ-Iran khiến kênh vận chuyển qua eo Hormuz gián đoạn, giá dầu kết hợp với yên mất giá đã dẫn tới “một cú sốc kép lạm phát nhập khẩu”. Kiểu “lạm phát do chi phí đẩy” như vậy không giúp thúc đẩy tiêu dùng mà còn làm xói mòn lợi nhuận doanh nghiệp và sức mua của người dân.

Thứ ba, Ngân hàng Trung ương Nhật “ra đòn quá chậm” đang bào mòn dần kiên nhẫn của thị trường. Dù lạm phát đã duy trì trên mục tiêu 2% nhiều tháng liền, tốc độ tăng lãi suất của BOJ vẫn bị cho là “quá dè dặt”. Ngoài ra, trở ngại then chốt, nhưng ít được nhắc tới, của việc BOJ tăng lãi suất là yếu tố chính trị. Sanae Takaichi tiếp tục bảo vệ ưu tiên của “Abenomics”, một mực khuyến nghị môi trường chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng, cho rằng chỉ có lãi suất thấp và nới lỏng mới cứu được kinh tế Nhật, và bà phản đối tăng lãi suất mạnh.

Vì vậy, các biện pháp can thiệp của nhà chức trách chỉ có thể điều chỉnh nhịp độ giảm giá của yên, chứ không thay đổi được xu thế yếu đi. Chỉ khi lợi suất của FED, Ngân hàng Trung ương châu Âu và các ngân hàng lớn khác đảo chiều hoàn toàn, thậm chí chuyển sang kỳ vọng giảm, đi kèm BOJ nâng lãi suất nhanh hơn và ngừng mua trái phiếu chính phủ thì chính phủ Nhật mới có thể kỳ vọng can thiệp mang lại hiệu quả mong muốn.