Thị trường chứng khoán Hàn Quốc sụp đổ! Cứ 30 người trưởng thành Hàn Quốc thì có 1 người bị gọi ký quỹ bổ sung, tỷ lệ cưỡng chế thanh lý tăng vọt từ 2,1% lên 10%

Trong tuần qua, sự sụt giảm của thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã chuyển từ việc định giá lại trên toàn thị trường thành một sự kiện giải chấp đòn bẩy lan rộng khắp xã hội.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc, tính đến ngày 13 tháng 7, tổng cộng hơn 1.2 triệu tài khoản nhà đầu tư nhỏ lẻ sử dụng đòn bẩy trên toàn thị trường Hàn Quốc đã chạm ngưỡng bổ sung ký quỹ. Xét theo quy mô dân số Hàn Quốc, con số này tương đương cứ 30 người trưởng thành thì có 1 người (khoảng 3.4%) đối mặt với nguy cơ bị giải chấp.

Kể từ đầu tháng 7, tổng quy mô giải chấp cưỡng chế trong tháng đã lên tới 344.2 tỷ won, trong đó riêng ngày 9 tháng 7 giải chấp cưỡng chế đạt tới 142.2 tỷ won, tăng gần năm lần so với 28.8 tỷ won của ngày hôm trước. Số dư ký quỹ của nhà đầu tư nhỏ lẻ đã “bốc hơi” gần 30 nghìn tỷ won so với cuối tháng 6, còn 1,071 nghìn tỷ won – mức thấp nhất kể từ tháng 6 năm 2020.

Ngày 16 tháng 7, chỉ số tổng hợp KOSPI của Hàn Quốc đóng cửa giảm 463.81 điểm, tương đương 6.37%, còn 6,820.60 điểm. Trong đó SK Hynix giảm 11.62%, Samsung Electronics giảm 8.23%. Ngày 13 tháng 7, thị trường chứng khoán Hàn Quốc trải qua cuộc "thảm sát lớn", chỉ số KOSPI giảm gần 9%, mất mốc 7,000 điểm.

John Woods, Giám đốc Đầu tư châu Á của Lombard Odier phát biểu trên Bloomberg TV: “Tôi từ lâu đã lo ngại về cơn sốt đầu cơ trên thị trường bán lẻ Hàn Quốc, theo quy luật chung, điều này thường không có kết cục tốt.”

Điều đáng lo ngại hơn là, kênh dòng vốn tín dụng của nhà đầu tư nhỏ lẻ Hàn Quốc đổ vào thị trường coi như đã bị đóng lại. Sáu tháng đầu năm, hạn mức cho vay hộ gia đình của năm ngân hàng thương mại lớn nhất nước đã tiêu thụ hơn 85%, thị trường mất lực đỡ tín dụng cuối cùng chỉ có thể tiếp tục dò đáy tìm vùng hỗ trợ.

Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc đã cho biết sẽ sớm công bố các biện pháp quản lý đối với ETF sử dụng đòn bẩy, và ngày 16 tháng 7, cơ chế phối hợp cấp cao của bốn bộ ngành kinh tế sẽ nghiên cứu các biện pháp ứng phó về tác động của ETF đơn cổ phiếu đòn bẩy lên thị trường chứng khoán.

1,2 triệu tài khoản bị chạm ngưỡng bổ sung ký quỹ, hơn 300 nghìn bị giải chấp cưỡng chế

Tính đến ngày 13 tháng 7, tổng cộng toàn thị trường đã có hơn 1,2 triệu tài khoản sử dụng đòn bẩy chạm ngưỡng bổ sung ký quỹ, trong đó khoảng 320 nghìn đến 360 nghìn tài khoản bị các công ty chứng khoán cưỡng chế giải chấp toàn phần. Tổng thiệt hại trên diện rộng do đòn bẩy ước tính khoảng 2,15 nghìn tỷ won (tương đương 1,44 tỷ USD).

Tốc độ xóa bỏ đòn bẩy đang tăng nhanh chóng. Trong tuần ngày 10 tháng 7, tỷ lệ giải chấp do vay ngắn hạn để mua cổ phiếu đã nhảy vọt lên trên 10%, so với mức trung bình chỉ khoảng 2,1% trong sáu tháng trước đó.

Số dư ký quỹ, số dư cho vay, và tiền gửi đầu tư đều giảm đồng thời, thị trường đã hình thành một vòng luẩn quẩn “giá cổ phiếu giảm → ký quỹ không đủ → cưỡng chế giải chấp → giá cổ phiếu giảm tiếp” tự củng cố lẫn nhau.

Rủi ro bị đánh giá thấp: Số dư cho vay tài trợ tập trung cao vào hai cổ phiếu

Xét về dữ liệu bề mặt, tỷ lệ số dư cho vay tài trợ trên vốn hóa tổng thị trường chứng khoán Hàn Quốc chỉ khoảng 0,5%, không quá cao – nhưng điều này tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. Gần như toàn bộ nguồn vốn cho vay đều tập trung vào Samsung Electronics và SK Hynix: giữa tháng 6, số dư cho vay của hai cổ phiếu này cộng lại khoảng 9,1 nghìn tỷ won, chiếm hơn 1/3 tổng số dư tài trợ toàn KOSPI.

Khi hai cổ phiếu chiếm hơn 50% trọng số của chỉ số KOSPI cùng lao dốc – ngày 13 tháng 7 SK Hynix giảm 15,37% xác lập mức giảm lớn nhất lịch sử trong một ngày, Samsung Electronics cũng giảm 10,7% – áp lực bán được phóng đại bởi đòn bẩy lớn hơn nhiều so với khả năng hấp thụ của thanh khoản thị trường.

Nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức trong nước lần lượt bán ròng 1,13 tỷ USD và 1,5 tỷ USD trong ngày, dù nhà đầu tư nhỏ lẻ mua ròng 4,5 nghìn tỷ won vẫn không ngăn được áp lực giảm giá.

Rủi ro tập trung của ETF đòn bẩy cũng rất nghiêm trọng. Tính theo tỷ lệ giữa giá trị giao dịch tự do hóa của hai công ty này và giá trị rủi ro của ETF đòn bẩy, thị trường Hàn Quốc đạt 1,88%, cao hơn nhiều mức của Nasdaq 100 ETF đòn bẩy (khoảng 1,1%). Xét đến tính thanh khoản của Hàn Quốc kém xa Mỹ, tác động của vốn đòn bẩy đối với cổ phiếu cơ sở thậm chí còn khốc liệt hơn nhiều.

Định giá không còn là biên an toàn, thanh khoản mới là yếu tố quyết định đáy của thị trường

Sau đợt lao dốc này, hệ số P/E động của KOSPI đã giảm xuống khoảng 6 lần, sát mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.

Nhưng điều đó không có nghĩa là tín hiệu mua đã xuất hiện: trên thị trường sử dụng đòn bẩy cao, đáy thường được xác định bởi tình trạng thanh khoản chứ không phải định giá – chỉ cần áp lực giải chấp từ nguồn vốn vay còn tiếp tục, bán tháo bị ép buộc sẽ không dừng lại chỉ vì “giá rẻ”.

Quá trình giảm đòn bẩy thường trải qua ba giai đoạn: kích hoạt bổ sung, giải chấp cưỡng chế tập trung và cân bằng số dư vốn vay. Hiện tại, thị trường Hàn Quốc nhiều khả năng đang ở giai đoạn cuối của giai đoạn thứ hai.

Việc cơ quan quản lý có thể đưa ra các biện pháp như nâng cao điều kiện tiếp cận sản phẩm đòn bẩy, thắt chặt quy trình đánh giá phù hợp của nhà đầu tư hay không sẽ quyết định việc giảm đòn bẩy bước vào giai đoạn thanh lọc trật tự hay tiếp tục phát triển thành hỗn loạn không thể kiểm soát.