Từ tình thế vi mô mua dầu từ Thổ Nhĩ Kỳ đến vòng khép kín vĩ mô khiến giá vàng chịu áp lực

汇通网 ngày 10 tháng 7 đưa tin—— Không ngờ lãi suất thực của Mỹ lại đạt mức cao kỷ lục mới mà giá vàng lại tiếp tục bị áp lực.

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô toàn cầu hiện nay vốn phức tạp khó lường, sự bùng phát xung đột địa chính trị giữa Mỹ và Iran không hề tuân theo kịch bản cũ là “hàng hóa tăng vọt, kinh tế Mỹ rơi vào đình trệ và lạm phát”.

Ngược lại, thị trường tài chính hiện tại đang chứng kiến một bản biến tấu kép “lãi suất danh nghĩa cao - lãi suất thực cao” được dệt nên bởi các kỳ vọng lạm phát chậm lại, dòng vốn trú ẩn toàn cầu đổ về nước Mỹ, cùng với sự cách mạng công nghệ liên thế hệ.

Để tháo gỡ được câu đố logic phức tạp này, ta không chỉ cần từ góc độ vĩ mô toàn cầu để xem xét chính sách của Fed, mà còn phải quan sát cả những chi tiết vi mô như “Thổ Nhĩ Kỳ mua dầu mỏ” để nhìn thấy bánh răng của vòng tuần hoàn đồng USD vận hành ra sao.

Sự lệch nhịp giữa lãi suất danh nghĩa và lạm phát chậm lại: Lãi suất thực tăng cao dưới hiệu ứng Fisher

Từ góc nhìn vĩ mô ngắn hạn, việc lãi suất danh nghĩa của Mỹ liên tục bị đẩy lên cao hiện đối mặt với một môi trường kinh tế rất vi tế: Vì các tuyến đường hàng hải trọng yếu như eo biển Hormuz vẫn duy trì lưu thông bất chấp xung đột, nguồn cung năng lượng toàn cầu không bị bóp nghẹt triệt để, giá dầu thay vì tăng vọt lại rung lắc quay về vùng thấp hơn. Hiện tượng này trực tiếp khiến thị trường kỳ vọng lạm phát trong tương lai sẽ chậm lại.



Khi Fed giữ lãi suất danh nghĩa ở mức cao để củng cố thành quả chống lạm phát, việc kỳ vọng lạm phát tương lai giảm xuống có nghĩa là mức lãi suất cao này sẽ không bị lạm phát “ăn mòn” vào lợi suất thực quá nhiều, nên ngược lại lãi suất thực lại ngày càng tăng lên khi kỳ vọng lạm phát giảm.

Sự lệch pha này giữa lãi suất danh nghĩa neo cao mà lạm phát hạ nhiệt đã khiến lãi suất thực mà nền kinh tế thực phải gánh chịu lại không ngừng leo thang; cơ chế này đã làm thắt chặt mạnh mẽ nguồn tiền toàn cầu ngay từ gốc rễ nền kinh tế thực.

Độ cứng vĩ mô ở cả hai phía cung - cầu: Hiệu ứng lấn át & Đầu tư vốn AI cùng cộng hưởng

Trong biểu đồ cung cầu thị trường vốn cho vay, lãi suất thực duy trì ở mức cao là nhờ cả hai hướng cung và cầu đều vững chắc:



Mô hình “chi tiêu công lớn” này tiêu tốn mạnh mẽ tiết kiệm quốc dân, chính phủ trở thành “hố đen hút tiền” khổng lồ trên thị trường bằng cách phát hành trái phiếu, từ đó tạo ra hiệu ứng lấn át với đầu tư khu vực tư nhân, đẩy lãi suất thực tăng lên từ phía cung.

Phía cầu (làn sóng tăng năng suất do cách mạng AI): Khác thời kỳ suy thoái kinh tế truyền thống, kinh tế thực hiện nay bước vào cuộc cách mạng công nghệ do AI dẫn dắt. Dù chi phí vay cao ngất, các “ông lớn” công nghệ toàn cầu vì vị thế thống trị ngành trong tương lai vẫn duy trì mức đầu tư vốn cực khủng (Capex). Nhu cầu vay và đầu tư khu vực thực này là bức tường sắt cứng giữ lãi suất thực không thể lao dốc.

Bánh răng vi mô khớp lại: Chuẩn mực dòng vốn quay lại nhờ “Thổ Nhĩ Kỳ mua dầu mỏ”

Tuy nhiên, việc chính phủ Mỹ phát hành nợ lớn mà thị trường trái phiếu lại không tan vỡ, trái lại củng cố vị thế đồng đô la, chìa khóa nằm ở mô hình luân chuyển vốn trú ẩn toàn cầu. Có thể hiểu qua một khía cạnh vi mô điển hình — thế tiến thoái lưỡng nan của Thổ Nhĩ Kỳ trong khủng hoảng — để hình dung chuẩn mực dòng vốn quay về Mỹ này.

Khi xung đột địa chính trị leo thang, bất ổn tăng mạnh, với những quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ không sở hữu tài nguyên cốt lõi, nội tệ (lira) lại chịu áp lực phá giá nặng, hành vi vi mô của họ trở thành một mắt xích trong cơ chế tài chính toàn cầu:



Nhu cầu cứng này, quy mô toàn cầu khiến USD không những không yếu đi trong cơn khủng hoảng mà còn tăng mạnh sức mua, củng cố đà tăng của chính nó.



Theo lý thuyết, động thái bán sẽ đẩy lợi suất tăng. Tuy nhiên địa chính trị bất ổn lại kích hoạt làn sóng trú ẩn toàn cầu: các quỹ châu Âu hay tỷ phú châu Á với số USD gom được khắp nơi lập tức săn tìm tài sản an toàn. Họ thấy trái phiếu Mỹ mới phát hành đang giảm giá, lợi suất quá hấp dẫn liền tranh nhau mua vào.

Sau đó, Saudi nhận nguồn USD khổng lồ từ Thổ Nhĩ Kỳ mua dầu và để bảo toàn giá trị, dòng vốn này cuối cùng lại quay về Mỹ bằng cách mua lại trái phiếu hoặc gửi vào ngân hàng Mỹ.

Chính “Thổ Nhĩ Kỳ bán trái phiếu lấy USD → vốn châu Âu/Saudi tiếp nhận trái phiếu và USD lại trở về Mỹ” đã hóa giải áp lực phát hành trái phiếu khủng của chính phủ Mỹ một cách hoàn hảo.

Dòng vốn toàn cầu liên tục “bơm máu” tạo nên nhu cầu cứng mạnh mẽ cho trái phiếu Mỹ, làm lãi suất thực của Mỹ duy trì mức cao và cực kỳ đàn hồi.

Điểm cuối cùng của logic: Lãi suất thực cao và vàng bị áp lực là tất yếu

Khi tất cả các khâu logic trên khớp lại trơn tru, kết quả cuối cùng trên bình diện vĩ mô sẽ hướng tới tài sản trú ẩn truyền thống toàn cầu — vàng.


(Biểu đồ ngày diễn biến lãi suất thực, nguồn: Fed New York)

Theo quan niệm cũ, xung đột địa chính trị sẽ là chất xúc tác đẩy giá vàng leo thang. Nhưng với mô hình tuần hoàn USD toàn cầu khít khao, hào quang của vàng lại bị lãi suất thực cao “đè bẹp” không thương tiếc.

Vàng là tài sản không sinh lợi suất (“tài sản không lãi”), chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng trên thị trường chính là lãi suất thực. Hiện tại, dưới tác động cộng hưởng của “kỳ vọng lạm phát chậm, thâm hụt nhà nước lấn át, nhu cầu đầu tư AI mạnh”, cũng như luồng vốn trú ẩn vi mô “kiểu Thổ Nhĩ Kỳ đảo chiều” thì lợi suất thực trái phiếu Mỹ (lãi suất thực) không rủi ro đã tăng mức hút mắt.

Điều này đồng nghĩa chi phí cơ hội để nắm giữ vàng chống rủi ro địa chính trị là cực kỳ cao. So với vàng “không sinh lợi”, các tài sản USD lãi suất thực cao được dòng vốn trú ẩn, dầu mỏ nâng đỡ rõ ràng hấp dẫn hơn với tỷ suất thực không rủi ro.

Vì vậy, dưới sức ép kép toàn cầu USD mạnh lên và lãi suất thực tăng cứng, sức hút của vàng bị bào mòn hệ thống, giá vàng sẽ rung lắc mạnh và chịu áp lực kỹ thuật ở bình diện vĩ mô.


(Biểu đồ ngày giá vàng giao ngay, nguồn: Yi Hui Thong)

Khu vực UTC+8 lúc 21:55, giá vàng giao ngay hiện đang là 4100 USD/ounce.