{"role": "用于在Python的内容", "和": "举例：可有、可过"}; 英文："used to in, for example: can, can"; 中译："用于在，举例：可以，可以"

Cuộc chạy đua vũ trang AI đang kích hoạt một cuộc khủng hoảng chip lưu trữ toàn cầu với sức tàn phá vượt xa ngành công nghiệp bán dẫn, bắt đầu lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế vĩ mô.

Ngày 20/6, theo tin từ “Giao Dịch Truy Phong”, Viện Nghiên cứu Deutsche Bank chỉ ra trong báo cáo mới nhất rằng, chip lưu trữ đã từ một loại hàng hóa chu kỳ trở thành một biến số then chốt có ý nghĩa vĩ mô, và quy mô của cuộc khủng hoảng này đã có đường nét lượng hóa rõ ràng.

Doanh thu toàn cầu của thị trường lưu trữ dự kiến tăng trưởng 35% so với cùng kỳ năm trước vào năm 2025, đạt mức kỷ lục 223 tỷ USD; ba ông lớn SK Hynix, Micron và Samsung đều có vốn hóa vượt mốc 1.000 tỷ USD, ba công ty này kiểm soát hơn 90% thị phần DRAM toàn cầu.

CEO của Micron công khai cho biết hiện chỉ có thể đáp ứng 50%-2/3 nhu cầu của một số khách hàng chủ chốt, gọi đây là tình trạng cung cầu thâm hụt lớn nhất từng thấy trong lịch sử công ty.

Deutsche Bank nhận định, đây tuyệt đối không phải là chu kỳ “bùng nổ và suy thoái” truyền thống lặp lại, mà là một cú sốc cung ứng cấu trúc sâu rộng do AI dẫn dắt.Nhu cầu vô đáy của AI đối với bộ nhớ băng thông cao (HBM) đang điên cuồng chiếm dụng năng lực sản xuất của các chip lưu trữ truyền thống, gây ra một “cơn khủng hoảng thiếu hụt lưu trữ” lan rộng toàn bộ nền kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Chip lưu trữ từ một loại hàng hóa thuần túy đã trở thành một biến số vĩ mô then chốt quyết định lạm phát và lợi nhuận doanh nghiệp. Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây (Hyperscalers) và các hãng chip lưu trữ hàng đầu (như Micron) là những người chiến thắng tuyệt đối trong cuộc khủng hoảng này, sở hữu quyền định giá rất mạnh; các ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng truyền thống như ô tô, PC và điện thoại thông minh đang đối mặt với việc lợi nhuận bị nén nghiêm trọng và phân bổ năng lực sản xuất. Nghiêm trọng hơn nữa,chi phí lưu trữ tăng vọt đang chuyển hóa thành “thuế lạm phát chip”, trực tiếp đẩy cao chỉ số lạm phát ở Mỹ và các khu vực khác.

Nhu cầu: AI “nuốt chửng” cấu trúc đối với lưu trữ

Làn sóng AI với nhu cầu dành cho chip lưu trữ về bản chất là sự thay đổi mang tính cấu trúc chứ không phải tính chu kỳ.

Chip lưu trữ đóng vai trò “lưu trữ và cấp dữ liệu” trong hệ thống AI — chip AI (như Nvidia GPU) chỉ có thể xử lý dữ liệu đã được tải lên, nhiệm vụ lưu trữ đảm nhận quá trình này, bao gồm hai yếu tố cốt lõi là dung lượng (lưu bao nhiêu dữ liệu) và băng thông (tốc độ di chuyển dữ liệu). Không có lưu trữ, chip không thể huấn luyện mô hình AI cũng như thực thi tác vụ suy luận.

Đặc biệt đáng chú ý là sự chuyển đổi từ “AI tạo sinh” sang “AI tác tử (Agentic AI)”.AI dạng tác tử có thể lưu giữ và gọi lại kinh nghiệm lịch sử, học hỏi từ tương tác, duy trì ngữ cảnh hội thoại, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều loại bộ nhớ như DDR5, LPDDR, NAND…, khiến tổng mức tiêu thụ lưu trữ tăng mạnh.

Đằng sau đó là “bức tường lưu trữ” (Memory Wall) khó vượt qua: hiệu năng tính toán vượt qua một ngưỡng nhất định mà không đồng thời mở rộng băng thông lưu trữ, thì lợi ích biên bổ sung của năng lực tính toán sẽ về bằng 0 — tốc độ phát triển của AI do lưu trữ quyết định, chứ không chỉ bởi năng lực tính toán.

Các nhà phân tích cổ phiếu của Deutsche Bank dự báo nhu cầu bộ nhớ băng thông cao (HBM) sẽtăng trưởng với tốc độ CAGR khoảng 40% đến năm 2030, bộ nhớ DRAM thông thường tăng khoảng 21%. Các gã khổng lồ đám mây như Meta, Amazon và Microsoft đang trả phí bảo hiểm và ký hợp đồng dài hạn để “chốt” nguồn cung, tiếp tục thu hẹp miếng bánh với các người mua khác.

Cung ứng: Các nhà máy wafer không theo kịp nhịp cầu

Rào cản cốt lõi của thiếu hụt nguồn cung là thời gian.

Để xây dựng và vận hành một nhà máy chip lưu trữ thường mất 2-3 năm, phần lớn các dự án mở rộng công suất vừa được công bố sẽ sớm nhất phải đến năm 2027 mới thực sự đóng góp cho sản lượng HBM.

Tính chất sản xuất của HBM càng khoét sâu mâu thuẫn cung ứng: mỗi đơn vị HBM tiêu thụ lượng silicon gấp 3 lần DRAM thường. Nghĩa là, mỗi wafer chuyển sang sản xuất HBM tương đương làm giảm sản lượng DRAM/NAND tiêu chuẩn cho thị trường xe hơi, PC và các đầu cuối khác.

Với việc tiến hóa thế hệ công nghệ HBM4/HBM4e, tỷ lệ silicon tiêu thụ sẽ từ 3 lần lên 4 lần, hiệu ứng “cạnh tranh năng lực” càng bị đẩy lên đỉnh. Cùng lúc, diện tích phòng sạch dùng cho wafer fabrication đã gần chạm trần, buộc các hãng sản xuất phải cân nhắc trên dây chuyền có hạn.

Qualcomm đã khẳng định, quy mô thị trường smartphone năm 2026 sẽ bị quyết định bởi năng lực cung DRAM chứ không phải do nhu cầu tiêu dùng.Hiện tại DRAM chiếm khoảng 70% thị phần lưu trữ, cao hơn mức 50%-60% trong lịch sử.

Để tăng tốc triển khai công suất, ngành công nghiệp đang thử các giải pháp như “mua lại nhà máy wafer đang xây dựng hoặc đã qua sử dụng”. Năm nay Micron đã trả 1,8 tỷ USD mua lại một nhà máy cũ của Powerchip (PSMC) Đài Loan, giúp tiết kiệm khoảng 2 năm xây dựng từ đầu.

Ước tính mới nhất từ Deutsche Bank cho thấy,trong 5 năm tới, năng lực sản xuất DRAM toàn cầu sẽ tăng khoảng 1,475 triệu wafer mỗi tháng, nhưng tốc độ tăng cầu vẫn sẽ liên tục vượt cung.

Hiệu ứng tràn lan: Từ khủng hoảng chip đến lạm phát toàn diện

Deutsche Bank cho rằng, bản chất của khủng hoảng lưu trữ là một cuộc chơi tổng bằng 0: mỗi tấm wafer ứng dụng làm HBM cho máy chủ AI sẽ giảm đi lượng bộ nhớ cấp cho điện thoại thông minh, PC hoặc xe hơi.

Các hãng cloud hyperscaler tận dụng khả năng định giá phục vụ năng lực tính toán AI để chuyển chi phí lên người dùng, trở thành nhóm có khả năng chống chịu tốt nhất trong khủng hoảng này; trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp và người tiêu dùng đang phải đối mặt với sự siết chặt và phân phối nguồn cung.

Báo cáo nhấn mạnh,cú sốc giá đã truyền từ phía chip tới các sản phẩm đầu cuối và các chỉ báo giá vĩ mô:

TrendForce dự đoán giá hợp đồng DRAM tiêu chuẩn quý 2/2026 sẽ tăng từ 58%-63%, giá hợp đồng NAND tăng từ 70%-75% so với quý trước đó.

Về điện tử tiêu dùng và PC, Deutsche Bank ước tính,tổng doanh thu thị trường đầu cuối tiêu dùng năm 2026 sẽ giảm 15% so với cùng kỳ năm trước, dự kiến năm 2027 sẽ hồi phục tăng trưởng 9%.

CEO Apple đã lên tiếng cảnh báo công khai về áp lực chi phí lưu trữ trong báo cáo tài chính; Apple âm thầm hạ thấp cấu hình bộ nhớ tối đa của một số mẫu Mac Studio, Microsoft giảm bộ nhớ tiêu chuẩn của Surface Laptop phiên bản doanh nghiệp mới từ 16GB xuống 8GB, Dell cũng cắt giảm cấu hình — đa số các doanh nghiệp đang chọn “giảm cấu hình” thay vì tăng giá trực tiếp.

Đáng chú ý,Lenovo, Dell, Asus đã cảnh báo khả năng tăng giá 15%-20% từ tháng 7 năm nay.

Về ngành ô tô, chi phí DRAM tăng dự kiến sẽ đội giá mỗi chiếc xe thông thường lên 150-300 USD, xe tự hành cấp cao tăng 400-600 USD.

Aptiv, Aumovio, Ford và các doanh nghiệp khác đã gửi tín hiệu về tình trạng khan hiếm nguồn DRAM. Các nhà phân tích Deutsche Bank dự đoán hàng tồn kho sẽ cạn hoàn toàn vào năm 2026, ảnh hưởng thực chất tới sản lượng ô tô sẽ xuất hiện từ năm 2027.

Các hãng sản xuất xe hơi đứng trước ba lựa chọn:hấp thụ chi phí làm giảm lợi nhuận, tăng giá cho người tiêu dùng hoặc cắt giảm các chức năng đòi hỏi nhiều DRAM như lái tự động L2+ và chatbot AI trên xe.

Chỉ số giá sản xuất (PPI) cho linh kiện và phụ kiện điện tử tại Mỹ tháng 5/2026 tăng 26,9% so với cùng kỳ, cao hơn nhiều so với mức 5,9% hồi tháng 1.

Giá xe tăng có thể khiến người tiêu dùng kéo dài kỳ hạn vay và tăng tổng chi phí lãi suất trong vòng đời xe.

Chín hiệp hội thương mại đại diện cho ô tô, điện tử tiêu dùng, thiết bị y tế, viễn thông và bán lẻ của Mỹ đã cùng ký thư gửi Bộ trưởng Tài chính Yellen và Bộ trưởng Thương mại Lượng Tư Nghịch trong tháng này, đưa ra cảnh báo chính thức về tác động tiềm tàng tới kinh tế Mỹ do cuộc cạnh tranh nguồn lưu trữ do AI thúc đẩy.

Con đường giải pháp và rủi ro tiềm tàng: Xây dựng nhà máy, thuật toán và nỗi lo “bong bóng AI”

Thiếu hụt lưu trữ đang định hình lại cấu trúc địa chính trị của cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Hàn Quốc là quốc gia phụ thuộc mạnh vào làn sóng đầu tư AI lớn, SK Hynix và Samsung chiếm 69% sản lượng DRAM toàn cầu. Nhưng “con dao hai lưỡi” này cũng khiến kinh tế Hàn Quốc trở nên cực kỳ dễ tổn thương:

Ngày 8/6, khi nhóm ngành bán dẫn lao dốc, chỉ số Kospi tập trung cổ phiếu công nghệ của Hàn Quốc giảm 8,29%, trở thành mức giảm lớn thứ 9 trong một ngày kể từ năm 1980.

Deutsche Bank cho rằng, dù các ông lớn đang giải quyết nút thắt công suất bằng những khoản đầu tư khổng lồ và mua bán nhà máy wafer đã qua sử dụng, cần cảnh giác cao độ với nguy cơ dư thừa công suất mang tính phá hủy khi nhu cầu AI sụt giảm.

Để phá vỡ thế bí, ba ông lớn đang điên cuồng tăng vốn đầu tư. Ngoài mở rộng vật lý, tối ưu thuật toán phần mềm cũng khuấy động thị trường.

Tháng 3 năm nay, Google ra mắt thuật toán “TurboQuant” có thể giảm nhu cầu bộ nhớ ở giai đoạn suy luận của mô hình lớn, khiến cổ phiếu Samsung (-6%), Micron (-7%) và SK Hynix (-7%) cùng lao dốc ngay trong ngày.

Dù thuật toán này chỉ tác động đến bộ đệm KV trong giai đoạn suy luận, không ảnh hưởng đến nhu cầu bộ nhớ huấn luyện; và hiệu suất tăng lên có thể kết thúc ở “nghịch lý Jevons” khi tổng nhu cầu thực lại tăng, nhưng vẫn cho thấy giới công nghệ đang quyết liệt tìm lối thoát giảm phụ thuộc vào HBM.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Nội dung đặc sắc trên được trích xuất từ “Giao Dịch Truy Phong”.

Để xem phân tích chi tiết hơn, bao gồm diễn giải thời gian thực và nghiên cứu chuyên sâu, vui lòng tham gia 【Giao Dịch Truy Phong▪Hội viên năm】