"Kiểm soát" Cục Dự trữ Liên bang, Trump chưa bao giờ từ bỏ

Độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn tiếp tục đối mặt với áp lực từ Nhà Trắng.

Tuần này, Tòa án Tối cao Mỹ tạm thời ngăn Trump sa thải thành viên Hội đồng Quản trị Fed Lisa Cook. Tuy nhiên, quyết định này không những không dập tắt ý chí hành động của Nhà Trắng, mà còn khiến phe Trump thấy được một kẽ hở thủ tục mới và nhanh chóng tăng cường sự thâm nhập toàn diện vào Fed.

Sau khi Tòa án Tối cao với lý do "khiếm khuyết thủ tục" quyết định Cook tạm thời giữ chức, Trump hôm thứ Năm trong một cuộc phỏng vấn với CNBC cho biết, chính phủ sẽ khởi động một vòng thủ tục bãi nhiệm mới. Trump nói:

Chúng tôi sẽ khởi động thủ tục này, làm mọi thứ hoàn thiện, hoàn hảo về thủ tục.

Theo các nguồn tin cho biết, cả Cook và cựu Chủ tịch Fed Powell đều trở thành mục tiêu, đồng minh của Trump đang tích cực tìm kiếm con đường mới loại bỏ hai người này khỏi Fed.

Trong khi đó, vị trí Chủ tịch Fed Atlanta bỏ trống hiện được Nhà Trắng xem là một cơ hội đột phá mới. Theo báo cáo, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Yellen đã sử dụng các mối quan hệ để tìm kiếm ứng viên tiềm năng.

Chủ tịch Fed Atlanta sẽ tham gia bỏ phiếu về lãi suất vào năm 2027, và việc phân tích sát sao về tăng trưởng kinh tế của họ cũng được nhóm chính sách kinh tế của Trump đặc biệt coi trọng.

Hôm thứ Hai, Tòa án Tối cao Mỹ quyết định Tổng thống Trump hiện tại không có quyền cách chức thành viên Hội đồng Quản trị Fed Lisa Cook.

Chánh án John Roberts trong phán quyết nói rõ, phán quyết này chỉ áp dụng cho trường hợp cụ thể, không có tính phổ quát.

Trump đã không cung cấp cho Cook thủ tục biện hộ hợp lý. Tòa án Mỹ cũng chưa đưa ra phán quyết thực tế liệu cáo buộc đối với Cook có đủ cơ sở hợp pháp để cách chức hay không.

Theo nguồn tin, các đồng minh đã coi phán quyết này như một hướng dẫn thao tác, đang nghiên cứu cách nào để tiến hành thủ tục bãi nhiệm mới bảo đảm tuân thủ pháp luật. Dù lần thử tiếp theo có thể lại bị đưa ra tòa, Nhà Trắng vẫn không có ý định lùi bước.

Tháng 8 năm ngoái, Trump lấy lý do "gian lận thế chấp" để đưa ra quyết định bãi nhiệm Cook – điều này là chưa từng có trong lịch sử Fed. Cook bác bỏ cáo buộc này và khởi kiện để ngăn chặn việc bãi nhiệm, vụ án do đó lên đến Tòa án Tối cao.

Các nhà phân tích cho rằng, tình hình của Powell cũng vô cùng nguy hiểm.

Theo nhiều nguồn tin, Trump rất không hài lòng khi Powell ở lại Fed với tư cách thành viên Hội đồng Quản trị sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch.

Cuối tháng 5 năm nay, Powell tham dự lễ trao giải "Can đảm Kennedy" và có bài phát biểu ca ngợi Quốc hội Mỹ đã "một cách khôn ngoan" tách biệt quyết định chính sách tiền tệ khỏi áp lực chính trị, điều này khiến Trump đặc biệt tức giận.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng Hassett phát biểu:

Tôi lo lắng về việc Powell ở lại vị trí.

Hassett chỉ ra, động lực bỏ phiếu của một số người trong nội bộ Fed là "chống Trump" chứ không xuất phát từ vì lợi ích chung.

Nhiệm kỳ thành viên Hội đồng Quản trị của Powell kéo dài đến năm 2028. Ông trước đó cho biết sẽ giữ thái độ khiêm tốn, nhưng cũng chỉ rõ, chính bởi áp lực pháp lý liên tục từ chính quyền hành pháp đã khiến ông quyết định ở lại.

Bộ Tư pháp Mỹ trước đó điều tra hình sự Powell về việc đội vốn dự án cải tạo trụ sở Fed Washington trị giá 2,5 tỷ đô la, Powell cho rằng đây là cái giá Fed phải trả khi không chịu điều chỉnh lãi suất theo ý muốn của Trump.

Dù công tố viên liên bang Quận Columbia Jeanine Pirro vào tháng 4 năm nay cho biết đã hủy điều tra, nhưng bà cũng nói sẽ xem xét lại báo cáo của Tổng Thanh tra sắp công bố, để ngỏ khả năng điều tra có thể tiếp tục được mở lại bất cứ lúc nào.

Theo báo cáo, quan chức và đồng minh Nhà Trắng đang trông chờ vào báo cáo của Tổng Thanh tra hoặc các phương thức khác để tìm kiếm đột phá, thúc đẩy Powell rời khỏi Fed.

Cuộc cạnh tranh vị trí chủ tịch Fed khu vực là một mặt trận khác để Trump tái định hình ảnh hưởng của mình tại Fed.

Vị trí chủ tịch Fed Atlanta để trống là do cựu chủ tịch Raphael Bostic rời nhiệm sở vào tháng 2 năm nay, ông từng nhiều lần nhấn mạnh rủi ro lạm phát kéo dài.

Theo nguồn tin, từ tháng 5 năm nay, công tác tìm kiếm ứng viên cho vị trí này đã được tiến hành sâu rộng.

Tuy nhiên, do Chủ tịch mới Walsh sắp được đề cử chính thức, Phó Chủ tịch Fed Michelle Bowman và thành viên Hội đồng đương nhiệm Stephen Miran đã đề xuất tạm dừng quá trình tuyển chọn.

Hai quan chức này do Trump bổ nhiệm cho rằng nên đợi Walsh chính thức nhậm chức rồi mới hoàn tất, để đảm bảo ông có tiếng nói quyết định về nhân sự.

Quy trình lựa chọn vị trí này gần đây đã được khởi động lại. Theo hai nguồn tin, Walsh đang tìm kiếm ứng viên có kinh nghiệm lãnh đạo khu vực tư nhân.

Theo quy định, chủ tịch Fed khu vực do hội đồng quản trị địa phương bổ nhiệm, sau đó phải thông qua Hội đồng Quản trị Fed tại Washington. Chủ tịch hội đồng quản trị Fed Atlanta kiêm Chủ tịch Ủy ban tuyển chọn Greg Haile cho biết, Fed "cam kết lựa chọn ứng viên tốt nhất phục vụ Khu vực số 6 thông qua thủ tục chính đáng".

Bối cảnh Nhà Trắng liên tục gây áp lực lên Fed là do khả năng giảm lãi suất trong năm nay đang bị thu hẹp rõ rệt.

Theo dự báo được Fed công bố vào tháng 6, khoảng một nửa quan chức cho rằng có thể cần tăng lãi suất trong năm nay, triển vọng lạm phát đã khiến nhiều chủ tịch Fed khu vực lo lắng.

Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai không bình luận về thông tin cụ thể trong báo cáo, nhưng cho biết chính sách "phía cung" của chính phủ Trump đang làm giảm nhiệt lạm phát, tạo điều kiện cho việc giảm lãi suất, đồng thời nhấn mạnh toàn bộ chính phủ tin tưởng Chủ tịch Walsh hiện tại.

Trước khi được đề cử, Walsh từng công khai ủng hộ giảm lãi suất, phù hợp với lập trường của Trump.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát tăng trở lại khiến dư luận đặt dấu hỏi lớn về ý đồ và hiệu quả thực sự của Nhà Trắng khi thông qua nhân sự để chi phối chính sách tiền tệ.