Won Hàn Quốc mở giao dịch 24 giờ: Đột phá tài chính và thách thức thanh khoản dưới áp lực tỷ giá hối đoái

Hàn Quốc bước một bước quan trọng hướng tới tự do hóa tỷ giá, nhưng thời điểm lại khá nhạy cảm.

Won sẽ chính thức giao dịch 24/24 kể từ ngày 6 tháng 7, đây là động thái nới lỏng kiểm soát tiền tệ lớn nhất trong hàng chục năm qua, đồng thời là biện pháp trọng tâm của Seoul nhằm giành được nâng hạng thành thị trường phát triển từ MSCI.

Tuy nhiên, sự chuyển đổi mang tính lịch sử này diễn ra đúng vào thời điểm won chịu áp lực, tỷ giá đã xuống mức thấp nhất trong mười bảy năm qua, với mức giảm hơn 6% tính từ đầu năm đến nay.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán, xuất khẩu và thặng dư tài khoản vãng lai của Hàn Quốc đều tăng trưởng ấn tượng, sự lệch pha giữa biến động tỷ giá và nền tảng kinh tế cơ bản đã thu hút sự quan tâm rộng rãi.

Phía Seoul đã nhiều lần cảnh báo về giao dịch đầu cơ, các cơ quan quản lý năm nay cũng đã tiến hành kiểm tra các hành vi giao dịch của các ngân hàng lớn, đồng thời thúc giục các doanh nghiệp xuất khẩu bán ngoại tệ để bình ổn tỷ giá nhưng kết quả vẫn hạn chế.

Đối với thị trường, chính sách giao dịch 24 giờ đồng nghĩa với việc thu hẹp không gian kinh doanh chênh lệch giá, giảm tác động từ thị trường hoán đổi không cần giao nhận ngoại tệ (NDF) ở nước ngoài lên tỷ giá và chi phí nắm giữ won có thể giảm, nhưng rủi ro biến động tăng trong ngắn hạn cũng không thể xem nhẹ.

Những cải cách ngoại hối của Hàn Quốc xuất phát từ lịch sử kiểm soát tiền tệ nội địa kéo dài gần ba mươi năm.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, đồng won mất giá hơn một nửa chỉ trong vòng hai tháng, và Hàn Quốc từng đứng bên bờ vực vỡ nợ quốc gia. Lew Changbeom, người từng làm giao dịch viên ngoại hối tại Bank of America và JPMorgan, hồi tưởng:

Lúc đó, có những ngày won mất giá hơn 10%, có khi biến động vượt quá 20%, tôi thực sự lo sợ đất nước này sẽ sụp đổ.

Bài học cốt lõi của khủng hoảng đó là: không bao giờ được thiếu dollar Mỹ.

Sau đó, Hàn Quốc tiến hành tái thiết dự trữ ngoại tệ trên diện rộng. Trong giai đoạn khủng hoảng, dự trữ của nước này chỉ đủ nhập khẩu trong bốn, năm ngày, và siết chặt kiểm soát won: hạn chế thời gian giao dịch, yêu cầu thanh toán phải ở lại trong nước, và giao dịch phải thực hiện qua các ngân hàng chỉ định.

Tính đến hiện tại, Hàn Quốc đã tích lũy được một trong những quỹ dự trữ ngoại hối lớn nhất thế giới, có khả năng chống đỡ tốt hơn trước biến động thị trường.

Hiện nay, thời gian giao dịch won mỗi ngày là 17 giờ, thị trường đóng cửa từ 2 giờ sáng đến 9 giờ sáng theo giờ Seoul.

Khoảng thời gian trống này trùng với khung giờ giao dịch tại Mỹ, buộc các nhà đầu tư toàn cầu khi nắm giữ tài sản Hàn Quốc phải sử dụng sản phẩm NDF để quản lý rủi ro tỷ giá, dẫn đến hàng loạt giao dịch chênh lệch giá giữa trong nước và nước ngoài, làm tăng biến động thị trường mà cơ quan quản lý lo ngại.

Logic sâu xa đằng sau sự mở cửa này nằm ở sự chuyển biến căn bản của cấu trúc kinh tế Hàn Quốc.

Suốt nhiều thập kỷ, xuất khẩu mạnh mẽ và thặng dư cán cân vãng lai liên tục là điểm tựa tự nhiên của won. Doanh nghiệp xuất khẩu chuyển ngoại tệ về nước, các nhà đầu tư nước ngoài mua vào tài sản Hàn Quốc, tạo thành chu kỳ tuần hoàn tích cực. Tuy nhiên, cơ chế này đang yếu dần.

Bốn tháng đầu năm nay, Hàn Quốc ghi nhận thặng dư cán cân vãng lai lên tới 102,7 tỷ USD, nhưng phần lớn vốn không quay trở lại thị trường trong nước: đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và người dân mua chứng khoán nước ngoài tổng cộng hơn 60 tỷ USD, nhà đầu tư nước ngoài lại bán ròng khoảng 43,6 tỷ USD cổ phiếu Hàn Quốc.

Nói cách khác, Hàn Quốc ngày càng thể hiện đặc trưng là nước xuất khẩu vốn ròng, đồng dollar kiếm được đang được đầu tư ra nước ngoài thay vì quay về trong nước.

Quỹ hưu trí quốc gia (National Pension Service) liên tục mở rộng đầu tư ra nước ngoài, liên quan đến việc bán won mua dollar Mỹ; lo ngại về đàm phán thương mại Mỹ-Hàn cũng tạo sức ép mới, Seoul đã cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ.

Những thay đổi cơ cấu này khiến chính sách hạn chế thời gian giao dịch won ngày càng không còn hợp lý. Claire Huang, chiến lược gia vĩ mô cao cấp khu vực châu Á của AXA Investment Managers, nhận định:

Mở rộng thời gian giao dịch là bước cần thiết để tăng sự hiện diện của đồng won trên thị trường tài chính toàn cầu. Nếu muốn giao dịch won tiện lợi như các đồng tiền G10, thì bắt buộc phải đảm bảo tính thanh khoản trong khung giờ mới mở rộng.

Cách Seoul khoảng hai giờ xe, trong khu liên hợp chính phủ Sejong, có một căn phòng gọi là "the box" – trung tâm thần kinh của áp lực thị trường ngoại hối Hàn Quốc.

Theo Bloomberg dẫn người trong cuộc, căn phòng treo biển "cấm vào" này có các quan chức Bộ Tài chính giám sát liên tục, theo dõi sát từng biến động giá và khối lượng giao dịch của đồng won, luôn sẵn sàng quyết định có nên can thiệp thị trường hay không.

Để chuẩn bị cho việc giao dịch 24/24 từ ngày 6/7, đội ngũ này đã tăng cường toàn diện – tiêu chuẩn bữa ăn được cải thiện, bổ sung thêm một nhân viên, thậm chí giường xếp tạm thời cũng có thể được thay bằng giường thật.

Tuy vậy, sau ngày 6/7, công việc của "the box" sẽ càng khó khăn hơn. Thị trường giao dịch liên tục 24 giờ khiến nhà chức trách không còn khoảng nghỉ khi thị trường đóng cửa, cửa sổ can thiệp cũng sẽ bị thử thách nghiêm ngặt hơn. Cựu phó thống đốc cấp cao của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, Seungheon Lee, cho biết:

Cơ quan quản lý ngoại hối nên từ bỏ tư duy kiểm soát chặt chẽ thị trường. Muốn đạt hiệu quả thực sự cần phải loại bỏ các rào cản thể chế cản trở giao dịch.

Để đón đầu kỷ nguyên giao dịch 24/24, các tổ chức tài chính lớn đang gia tăng hiện diện.

Một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Hàn Quốc, Woori Bank, đã nhận giấy phép ở Anh vào cuối tháng 5 năm nay, nhằm hỗ trợ các hoạt động liên quan đến won ngoài các khung giờ của thị trường nội địa; nhiều ngân hàng lớn cũng đang và đã mở rộng đội ngũ giao dịch ngoại hối tại London và Seoul.

Về phía nhà đầu tư, giới thị trường cũng đã nhận thấy cơ hội giao dịch mới.

Ed Al-Hussainy, quản lý danh mục đầu tư tại Columbia Threadneedle ở New York, cho biết:

Sẽ có rất nhiều dòng tiền tìm cách tiếp cận thị trường này bằng chiến lược kinh doanh chênh lệch lãi suất.

Về dài hạn, phần lớn các nhà phân tích cho rằng giao dịch liên tục sẽ giúp bình ổn tỷ giá, giảm ma sát về mặt cấu trúc, nhưng trong ngắn hạn rủi ro biến động tăng vẫn còn hiện hữu.

Chuyên gia kinh tế ngân hàng Barclays, Bumki Son, nhấn mạnh:

Mức độ mở cửa thị trường cao hơn có thể đi kèm biến động lớn hơn, đó là điều mà các nhà hoạch định chính sách cần luôn ghi nhớ.

Ali Bora Yigitbasioglu, quản lý cao cấp danh mục đầu tư thu nhập cố định thị trường mới nổi tại Pictet Asset Management, lại tỏ ra lạc quan, cho rằng cải cách thể chế bản thân đã phát đi tín hiệu tích cực:

Minh bạch này chứng tỏ Hàn Quốc cam kết với tiêu chuẩn quốc tế. Dù vị thế còn phụ thuộc vào chu kỳ xuất khẩu chip, nhưng loại bỏ các nút thắt vận hành này sẽ khiến việc nắm giữ tài sản Hàn Quốc về cấu trúc trở nên hấp dẫn hơn.

Thứ trưởng Tài chính Hàn Quốc, Moon Jisung, đánh giá đợt cải cách lần này là bước đi chiến lược, vượt trên phạm vi điều chỉnh của cơ quan quản lý. Ông phát biểu với báo chí:

Đây không chỉ là cải cách quản lý, mà còn là cơ sở hạ tầng trọng yếu để thúc đẩy thị trường vốn Hàn Quốc đạt tới mức độ khả dụng và tiện lợi kỳ vọng của một thị trường phát triển.