Mô hình nội địa + hàng chục triệu robot! Nhật Bản triển khai kế hoạch "AI chủ quyền", đặt cược 2,3 nghìn tỷ USD cho tương lai

Nhật Bản đang tăng cường hơn nữa chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo, gắn kết việc nghiên cứu và phát triển mô hình nền tảng nội địa với việc triển khai robot quy mô lớn, nhằm thiết lập năng lực tự chủ trong cuộc cạnh tranh “AI có chủ quyền” toàn cầu, đồng thời mở rộng ứng dụng AI từ thế giới số sang các ngành công nghiệp thực tế.

Theo kế hoạch mới nhất được công bố, Chính phủ Nhật Bản dự kiến đến năm 2040 sẽ triển khai khoảng 10 triệu robot tích hợp trí tuệ nhân tạo trên 18 ngành công nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển mô hình nền tảng đa phương thức do Nhật Bản tự sản xuất. Kế hoạch này là một phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng quốc gia công bố vào tháng trước với tổng quy mô lên tới 370 nghìn tỷ yên (khoảng 2,3 nghìn tỷ USD), tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như Physical AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử và nhiệt hạch.

Để thúc đẩy triển khai dự án, Chính phủ Nhật sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính tối đa 1 nghìn tỷ yên (khoảng 6,1 tỷ USD) trong vòng 5 năm tới. Tuy nhiên, kế hoạch tài trợ này không phải là cam kết một lần, mà được gắn liền với các mục tiêu hàng năm, chính phủ sẽ quyết định tiếp tục cấp vốn dựa trên tiến độ của dự án, đồng nghĩa 1 nghìn tỷ yên là mức trần ngân sách thay vì tổng số tiền đã định sẵn.

Đối với ngành công nghiệp, điều này đồng nghĩa Nhật Bản đang cố gắng dựa vào lợi thế về sản xuất và ngành công nghiệp robot để xây dựng một hệ sinh thái AI hoàn chỉnh bao gồm mô hình, dữ liệu và ứng dụng robot.

Đầu tư tối đa 1 nghìn tỷ yên trong 5 năm, phát hành vốn gắn với đánh giá dự án

Theo kế hoạch do Chính phủ Nhật Bản công bố, trong 5 năm tới sẽ đầu tư tối đa 1 nghìn tỷ yên để hỗ trợ cho nghiên cứu và phát triển mô hình nền tảng AI nội địa.

Khác với hỗ trợ ngành truyền thống, lần này chính sách tài chính áp dụng cơ chế đánh giá theo giai đoạn. Chính phủ sẽ đánh giá kết quả đạt được của từng mốc dự án hàng năm rồi mới quyết định việc giải ngân tiếp theo, vì vậy tổng số tiền đầu tư cuối cùng sẽ phụ thuộc vào tiến độ thực hiện, không phải ngân sách cố định.

Sắp xếp như vậy có nghĩa là Nhật Bản muốn kiểm soát rủi ro tài chính thông qua đánh giá thường xuyên song song với việc đầu tư quy mô lớn vào các nguồn lực chiến lược.

SoftBank, NEC, Sony, Honda cùng phát triển mô hình nền tảng nội địa Nhật Bản

Đơn vị thực hiện dự án này là liên minh Noetra do Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) cùng Cơ quan Phát triển Công nghệ Công nghiệp và Năng lượng mới (NEDO) chính thức ủy quyền thành lập.

Hiện tại, các cổ đông chính của Noetra bao gồm SoftBank, NEC, Sony Group và Honda, Fujitsu và Rakuten cũng đang xem xét việc tham gia. Cùng lúc, liên minh này còn hợp tác với Viện Nghiên cứu Công nghệ Công nghiệp Nhật Bản (AIST) để thúc đẩy nghiên cứu phát triển.

Theo quy hoạch, số lượng nhà đầu tư của Noetra dự kiến sẽ mở rộng lên 44 doanh nghiệp, bao trùm các ngành ô tô, điện tử, sản xuất, tài chính và logistics.

Mục tiêu kỹ thuật là phát triển mô hình nền tảng đa phương thức có thể xử lý ngôn ngữ, hình ảnh, video và dữ liệu cảm biến, giúp robot hiểu được môi trường thực tế và tự động thực hiện nhiệm vụ, thay vì chỉ vận hành theo các chương trình được lập sẵn.

Physical AI trở thành hướng đi cốt lõi, ứng dụng lan tỏa tới 18 ngành

Chính phủ Nhật Bản trong tuần này đã cập nhật chiến lược quốc gia về AI và robot, lấy Physical AI làm hướng phát triển trọng điểm. Physical AI là trí tuệ nhân tạo ứng dụng trong thế giới thực, bao gồm tự động hóa lái xe, tự động hóa nhà máy cũng như robot hình người thực hiện công việc thực tế, không chỉ giới hạn ở các tương tác kỹ thuật số trên màn hình.

Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Ryosei Akazawa cho biết, chính phủ sẽ thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng xã hội của robot AI trên 18 lĩnh vực, bổ sung thêm các ngành như nhà hàng, chế biến thực phẩm và y tế. Akazawa nhấn mạnh Nhật Bản sẽ xây dựng và liên tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu phục vụ Physical AI và robot, phát huy tối đa lợi thế công nghiệp trong nước.

Tận dụng lợi thế ngành robot để ứng phó thách thức già hóa dân số

Nguyên nhân Nhật Bản đưa Physical AI thành trọng tâm chiến lược quốc gia gắn liền với năng lực sản xuất robot được tích lũy lâu dài của quốc gia này.

Theo Liên đoàn Robot Quốc tế (International Federation of Robotics), Nhật Bản sở hữu các nhà sản xuất robot công nghiệp hàng đầu thế giới như FANUC, Yaskawa Electric, Kawasaki Heavy Industries, chiếm khoảng một nửa sản lượng robot công nghiệp toàn cầu.

Mật độ robot trong ngành sản xuất của Nhật Bản hiện xếp hàng đầu thế giới, tạo nền tảng cho việc triển khai quy mô lớn Physical AI. Đồng thời, trong bối cảnh dân số già hóa ngày càng sâu sắc và lực lượng lao động trong độ tuổi làm việc liên tục giảm từ năm 1995, robot tiên tiến sẽ trở thành công cụ thiết yếu để lấp đầy thiếu hụt lao động, chứ không chỉ là thiết bị hỗ trợ tăng hiệu quả sản xuất.