Quan chức cấp cao của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ phát biểu cứng rắn: Lạm phát kéo dài suốt năm năm chưa hạ nhiệt, cánh cửa tăng lãi suất vẫn chưa đóng lại.

Truyền thông hội tụ ngày 1 tháng 7 đưa tin—— Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Loretta Mester, cho rằng lạm phát tại Mỹ đã duy trì mức cao trong năm năm liên tiếp, nếu áp lực giá cả không giảm rõ rệt, bà vẫn có thể ủng hộ việc tăng lãi suất. Là thành viên có quyền biểu quyết tại FOMC năm nay, bà từ chối đặt ra ngưỡng thời gian cho tăng lãi suất, nhấn mạnh mọi quyết định đều dựa trên dữ liệu thời gian thực của mỗi cuộc họp và ủng hộ công khai “hàm phản ứng” của mình nhằm giúp thị trường hiểu rõ logic chính sách. Theo bà, hiện kinh tế vẫn vững mạnh, việc làm đầy đủ và sức chịu đựng của các hộ gia đình còn tồn tại, nhưng cũng không loại trừ khả năng thắt chặt thêm.

Trong bối cảnh thị trường tài chính tiếp tục phỏng đoán về sự chuyển hướng chính sách tiền tệ của Mỹ, Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Loretta Mester đã gửi tín hiệu “diều hâu” rõ ràng trong cuộc phỏng vấn độc quyền đầu tuần này. Là thành viên quan trọng có quyền biểu quyết tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) năm nay, bà thẳng thắn chỉ ra rằng mức lạm phát của Mỹ không chỉ cao hơn mục tiêu mà còn duy trì ở ngưỡng cao một cách cứng đầu trong suốt năm năm liền. Bà nhấn mạnh nếu dữ liệu tiếp theo không chứng minh rằng áp lực giá cả đang thực sự thuyên giảm, cá nhân bà không loại trừ khả năng tiếp tục ủng hộ việc tăng lãi suất.

Phát biểu này lập tức thu hút sự chú ý của thị trường, bởi hồi đầu tháng này, quyết định lãi suất đầu tiên dưới sự chủ trì của Chủ tịch Fed mới, ông Walsh, vừa duy trì biên độ lãi suất cơ bản ở mức 3,5% đến 3,75% mà tài liệu dự báo công bố khi đó vẫn hiển thị kỳ vọng sẽ tăng lãi suất trong năm, nhưng thông cáo chính sách lại hiếm khi loại bỏ dẫn dắt hướng đi. Cuộc phỏng vấn của Mester chính là lần xuất hiện công khai đầu tiên của một thành viên có quyền biểu quyết sau cột mốc chuyển dịch vi tế đó. Lập trường mạnh mẽ và thái độ cởi mở của bà đã tăng thêm bất định mới cho hướng đi chính sách tiền tệ sắp tới.

Bế tắc lạm phát: Cao ngất 5 năm, tốc độ giảm không như kỳ vọng

Mester sử dụng ngôn từ hết sức trực diện để mô tả sự nghiêm trọng của tình hình lạm phát hiện nay trong cuộc phỏng vấn. Bà nhấn mạnh áp lực tăng giá mà kinh tế Mỹ phải đối mặt không phải là sự xáo trộn ngắn hạn mà đã kéo dài liên tiếp suốt năm năm và liên tục ở mức cao. Mô hình lạm phát kéo dài này đã vượt ngoài khái niệm “tạm thời” mà nhiều chuyên gia đã kỳ vọng trước đó, trở thành vấn đề cơ cấu gắn chặt vào vận động của nền kinh tế. Các chỉ số lạm phát then chốt như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) đều liên tục vượt mức mục tiêu dài hạn 2% mà Fed đề ra, tốc độ giảm trong thời gian gần đây cũng rõ rệt chậm lại, thậm chí một số lĩnh vực còn trở nên dai dẳng.

Mester bày tỏ sự lo lắng rõ ràng về điều này. Bà nhận định nếu trạng thái lạm phát dai dẳng này không được xoay chuyển hiệu quả, từ trách nhiệm chính sách tiền tệ, FOMC sẽ buộc phải cân nhắc thực hiện các biện pháp thắt chặt mạnh tay hơn – tức nâng biên độ mục tiêu lãi suất – để tái neo kỳ vọng lạm phát, bảo đảm thực hiện đúng sứ mệnh ổn định giá cả theo pháp luật.

Ngưỡng tăng lãi suất: Không đặt thời hạn, không dự báo trước lộ trình

Khi người dẫn chương trình chất vấn về điều kiện cụ thể sẽ kích hoạt quyết định tăng lãi suất, Mester thể hiện thái độ vô cùng thận trọng và cởi mở. Bà kiên quyết từ chối cung cấp bất kỳ ngưỡng số hóa hoặc lịch trình nào, liên tục nhấn mạnh mỗi cuộc họp FOMC là một lần “quyết định theo thời gian thực”, không có quy tắc máy móc hoặc lộ trình định sẵn.

Bà giải thích chi tiết triết lý quyết sách của mình: mỗi lần họp, bà luôn tiếp cận mọi dữ liệu kinh tế mới nhất – bao gồm nhưng không giới hạn ở báo cáo việc làm, chi tiêu tiêu dùng, tăng lương, biến động giá năng lượng và điều kiện thị trường tài chính – rồi trên cơ sở thông tin đó, ra quyết định sát thời điểm nhất. Bà thừa nhận rằng việc có tăng lãi suất không không thể trả lời trước, bởi triển vọng kinh tế vốn đầy bất định; các yếu tố chấn động địa chính trị, biến động chính sách tài khóa cũng như điều chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu hoàn toàn có thể thay đổi hướng đi của lãi suất bất cứ lúc nào. Do vậy, bà duy trì sự linh hoạt tối đa về chính sách, vừa không loại trừ tăng lãi suất vừa không ám chỉ sẽ tăng, tất cả đều chuyển theo dữ liệu.

Triết lý truyền thông: Làm rõ “hàm phản ứng”, thay vì đưa ra chỉ dẫn

Mester cũng dành khá nhiều thời lượng trong buổi phỏng vấn để trình bày hiểu biết độc đáo về nghệ thuật truyền thông của ngân hàng trung ương. Theo bà, cá nhân không muốn dự báo rõ về lộ trình lãi suất tương lai cũng không đồng nghĩa tán đồng kiểu truyền đạt vòng vo hay mập mờ. Ngược lại, bà cho rằng trình bày công khai với công chúng và thị trường về “hàm phản ứng” của riêng mình – tức logic nội tại và phân bổ trọng số của mình khi phản ứng với từng biến số kinh tế – rất quan trọng.

Sự minh bạch đó giúp nhà đầu tư, doanh nghiệp và hộ gia đình xây dựng được dự đoán về biến động chính sách trong các kịch bản kinh tế khác nhau mà không cần phụ thuộc vào dự báo chính thức, từ đó lên kế hoạch tài chính, sản xuất hợp lý hơn. Qua đó, bà ngầm thể hiện nét khác biệt tinh tế với các tiền nhiệm, và cũng đồng điệu với triết lý của chủ tịch mới Walsh: chỉ dẫn tương lai quá cụ thể dễ khiến thị trường chú trọng “đáp án chuẩn” của Fed, làm triệt tiêu năng lực định giá và tiêu hóa rủi ro độc lập của thị trường. Mester tin rằng, một quan chức ngân hàng trung ương có trách nhiệm là người giúp thị trường hiểu rõ “cách thức vận hành la bàn”, chứ không phải là người “dẫn đường” thay thị trường.

Bức tranh kinh tế: Tăng trưởng vững chắc, sức chịu đựng của hộ gia đình còn đó

Nói về sức khỏe chung của kinh tế Mỹ hiện tại, Mester đánh giá khá tích cực. Bà cho biết hoạt động kinh tế đang diễn biến tốt, hoàn toàn không xuất hiện dấu hiệu suy thoái như thị trường từng lo ngại.

Ở thị trường lao động, bà khẳng định kinh tế Mỹ đã ở trạng thái gần như toàn dụng việc làm – tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp kỷ lục, tăng trưởng tiền lương dù có chậm lại một chút nhưng vẫn dương, tỷ lệ vị trí tuyển dụng và người tìm việc khá cân bằng.

Mester đặc biệt lạc quan về sức chịu đựng của hộ gia đình Mỹ. Dù khu vực Trung Đông với xung đột kéo dài, khiến giá dầu quốc tế tăng vọt, giá xăng trong nước cũng tăng rõ, nhưng đến hiện tại các hộ gia đình Mỹ nhờ điều chỉnh cơ cấu chi tiêu, sử dụng tiết kiệm hoặc tăng giờ lao động, phần lớn đã tiêu hóa được cú sốc này mà không thấy sụt giảm chi tiêu mạnh hay gia tăng đột biến tỷ lệ vỡ nợ.

Bên cạnh đó, Mester còn cho biết trong các lần tiếp xúc với doanh nghiệp, bà không nghe thấy than phiền phổ biến về khó khăn tín dụng, lãi suất và chênh lệch tín dụng hiện tại cũng chưa bị xem như rào cản chủ yếu với đầu tư mở rộng hay phát triển kinh doanh. Nói cách khác, nền tảng cơ bản của kinh tế Mỹ đang trao cho Fed không gian vận động rộng rãi, không cần quá lo ngại làm tổn thương tăng trưởng.

Kết luận: Quan sát biến động, nhưng “vuốt diều hâu” đã xuất hiện

Tổng hợp toàn bộ nội dung cốt lõi của buổi phỏng vấn, có thể phác họa rõ lập trường chính sách tiền tệ của Mester: về bề ngoài, bà duy trì thái độ cởi mở và phụ thuộc dữ liệu, từ chối đưa ra cam kết thời gian cho tăng lãi suất; nhưng ngẫm kỹ lời lẽ thì dễ thấy bà lo lắng về tình trạng lạm phát kéo dài hơn nhiều so với quan ngại về rủi ro kinh tế suy giảm.

Bà đặc biệt nhấn mạnh lựa chọn “có thể phải tăng lãi suất”, đồng thời lấy việc toàn dụng việc làm và sức chịu đựng của hộ gia đình làm “vùng đệm an toàn” cho thắt chặt chính sách, thực tế là cảnh báo rõ với thị trường – cò súng tăng lãi suất chưa “rỉ sét”, và nếu chỉ cần lạm phát sắp tới vượt dự báo, bà sẽ không ngần ngại “bóp cò”.

Với nhà đầu tư, phát biểu của Mester nghĩa là không thể hiểu sự tạm dừng tăng lãi suất trong tháng 6 là dấu chấm hết của chu kỳ thắt chặt; từng báo cáo lạm phát sắp tới đều có thể làm sống lại kỳ vọng tăng lãi suất. Đối với nội bộ Fed, quan điểm của bà phản ánh dưới khung khổ “giảm hướng dẫn, tăng phụ thuộc dữ liệu” do tân chủ tịch Walsh dẫn dắt, các thành viên có phiếu bầu sẽ càng có vai trò cá nhân, bất đồng chính sách có thể rõ nét hơn trước. Nói ngắn gọn, vết ngứa lạm phát năm năm, có lẽ vẫn cần “lưỡi dao lãi suất” giải quyết.

Câu hỏi thường gặp

Trả lời: “Hàm phản ứng” là thuật ngữ thường dùng của các quan chức ngân hàng trung ương, đề cập đến logic và quy tắc điều chỉnh chính sách một cách hệ thống của người quyết sách dựa trên biến động dữ liệu kinh tế – tức là khi các biến như lạm phát, thất nghiệp, tăng trưởng GDP thay đổi, lãi suất chính sách sẽ phản ứng ở mức độ và tốc độ ra sao. Mester đề cao việc công khai hàm phản ứng thay vì trực tiếp đưa “biểu đồ điểm” hay chỉ dẫn, vì bà đồng tình với quan điểm của Walsh: chỉ dẫn tương lai khiến thị trường xuất hiện “phụ thuộc chính sách” – nhà đầu tư không còn tự phân tích cơ bản kinh tế mà chỉ tập trung đoán “đáp án chuẩn” của Fed. Nếu giá tài sản bị neo theo dự báo chính thức mà dữ liệu thực lại lệch khỏi dự báo, thị trường dễ có điều chỉnh mạnh, làm tăng nguy cơ bất ổn tài chính. Một khi hàm phản ứng được hiểu đủ sâu, dù dữ liệu thay đổi thế nào, thị trường cũng tự suy ra hướng đi chính sách, quá trình định giá sẽ mạch lạc và hợp lý hơn.



Trả lời: Quyết định giữ nguyên lãi suất hồi tháng 6 là dựa vào bộ dữ liệu kinh tế cập nhật cho đến trước phiên họp đó – khi đó lạm phát tuy còn dai dẳng nhưng chưa xấu đi quá nhanh, trong khi ủy ban cũng muốn quan sát độ trễ tác động của các gói thắt chặt trước đó. Việc Mester nhắc đến tăng lãi suất trong phỏng vấn ngày 1 tháng 7 không phải báo hiệu chắc chắn hành động trong tháng 7, mà chính là cảnh báo “rủi ro”: nếu các dữ liệu lạm phát cập nhật tiếp theo (bao gồm CPI, PCE, tiền lương, chi phí nhà ở...) có dấu hiệu tăng mạnh trở lại hoặc giảm chững lại, bà cá nhân sẽ thấy cần thiết phải tăng lãi suất. Bà cố tình không đặt ngưỡng thời gian nào là để có không gian đánh giá hoàn toàn theo dữ liệu. Vì thế, việc tăng lãi suất tháng 7 phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu công bố giữa tháng 6-7, hiện tại không ai dự đoán trước được.



Trả lời: “Năm năm” mà Mester nhắc tới là khoảng thời gian ước chừng, bắt đầu từ đầu năm 2021, khi kinh tế Mỹ mở cửa trở lại sau đại dịch, kích thích tài khóa và nghẽn cung chuỗi cung ứng khởi đầu đợt tăng lạm phát đầu tiên. Tháng 3/2021, CPI của Mỹ lần đầu vượt ngưỡng mục tiêu 2%, sau đó leo thang và đạt đỉnh 9,1% tháng 6/2022, rồi giảm dần nhưng lạm phát lõi vẫn dai dẳng ở mức 3,5-4% đến tận nửa đầu 2026 cũng chưa trở lại 2%. Do đó, 2021 đầu đến giữa 2026 kéo dài đúng khoảng 5 năm. Ý bà là nhấn mạnh tính chất dai dẳng, lâu dài của lạm phát – vượt xa lý do “tạm thời”, chính là cơ sở cho thái độ mở với tăng lãi suất của bà.



Trả lời: Walsh chủ trương bỏ chỉ dẫn lộ trình chính sách tương lai, nhấn mạnh thị trường nên tự định giá theo dữ liệu, trong khi Mester dù không đưa chỉ dẫn lộ trình rõ nhưng lại nhấn mạnh công khai hàm phản ứng của mình – hai người này về tinh thần là rất nhất quán, đều phản đối cam kết kiểu “tăng hay giảm lãi suất vào thời điểm nào đó”. Điểm khác nhau là Walsh thiên về lý do hiệu quả cấu trúc vi mô thị trường, còn Mester bổ sung yếu tố minh bạch quyết sách và sự hiểu của công chúng. Cả hai đều kiến nghị chính sách nên dựa dồn vào dữ liệu và tạo sự khó đoán định, nghĩa là vai trò quyết định cá nhân của thành viên FOMC sẽ lớn hơn, thị trường cũng phải theo dõi sát logic của từng thành viên. Như vậy, lập trường của họ không xung đột mà bổ sung lẫn nhau, cùng tạo ra diện mạo truyền thông mới cho Fed.



Trả lời: FOMC có 12 thành viên có quyền biểu quyết, trong đó 7 là thành viên Hội đồng thống đốc (gồm chủ tịch), chủ tịch Fed New York cùng 4 chủ tịch khu vực khác (luân phiên theo năm). Mester là chủ tịch Fed Cleveland, năm nay có quyền biểu quyết nhưng chỉ là 1 trong 12 phiếu. Mọi quyết định lãi suất đều phải có đa số thuận thì mới thông qua, nên kể cả Mester muốn tăng lãi suất còn đa số không ủng hộ thì quyết định vẫn theo ý kiến đa số. Tuy nhiên, là “diều hâu” kỳ cựu có quyền biểu quyết, phát ngôn công khai của bà luôn gây ảnh hưởng lớn đến kỳ vọng thị trường cũng như sức mạnh trong quá trình thảo luận trong nội bộ FOMC. Mọi quyết sách đều là thành quả đàm phán tập thể, biểu quyết dân chủ, không ai cá biệt quyết định được.