Yên lại giảm xuống mức thấp kỷ lục, Bộ Tài chính than thở bất lực

Morning FX

Không có gì bất ngờ, tỷ giá yên Nhật đã tiếp tục giảm xuống dưới mốc 162, chạm mức thấp nhất trong 40 năm qua. Kể từ khi Hiệp định Plaza được ký kết vào năm 1985, yên Nhật chưa từng mất giá đến mức cực đoan như vậy.

Các yếu tố truyền thống về tỷ giá đã mất hiệu lực, khiến Bộ Tài chính Nhật Bản gặp khó khăn khi can thiệp. Dù xét theo chênh lệch lãi suất danh nghĩa, thực tế hay cán cân thanh toán quốc tế, cũng không thể giải thích vì sao yên Nhật lại yếu ớt như vậy. Áp lực bán mang tính cấu trúc buộc Nhật Bản phải xem xét lại toàn bộ hệ thống tỷ giá của mình.

Biểu đồ: Đồng yên Nhật ở mức thấp nhất trong 40 năm

1. Sức răn đe của can thiệp ngày càng giảm

Lần can thiệp gần nhất của Bộ Tài chính Nhật là vào cuối tháng 4, sử dụng khoảng 10 nghìn tỷ yên Nhật (63 tỷ USD), đẩy tỷ giá USDJPY từ mốc 160 xuống thấp nhất là 155. Nhưng chỉ chưa đầy một tháng sau, yên Nhật lại tiếp tục mất giá trở lại.

Nguyên tắc can thiệp lần trước đã chuyển từ tốc độ biến động (giảm giá mạnh trong thời gian ngắn) sang cố định ở một mức đầu mốc nhất định, ngưỡng tâm lý thị trường là 160, thực tế bắt đầu can thiệp khi vượt qua mốc này và thực hiện nhiều lần can thiệp nhỏ để tạo hiệu ứng răn đe liên tục.

Lần này khi tỷ giá lại vượt ngưỡng 160, thị trường dự đoán sẽ có can thiệp tiếp tục, nhưng cả Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đều rất kiềm chế, chỉ thể hiện sự quan ngại về tỷ giá trên lời nói. Nếu không có tín hiệu mạnh mẽ ở một mức điểm cố định, thị trường sẽ liên tục thử thách giới hạn này, niềm tin của phe bán sẽ ngày càng tăng và chi phí can thiệp sau đó sẽ càng cao.

Biểu đồ: Nỗi sợ can thiệp dần tan biến

Giá quyền chọn đảo chiều rủi ro đồng yên Nhật đã giảm mạnh sau hai lần vượt mốc 160, thị trường từng đánh giá cao nguy cơ can thiệp. Tuy nhiên, sự lo lắng này hiện đã tan biến, giá RR trở lại bình thường.

2. Yếu tố vĩ mô mất hiệu lực là điều nguy hiểm nhất

Mặc dù đợt tăng giá USDJPY lần này được thúc đẩy bởi việc Fed nghiêng về hướng "diều hâu" và sự hồi phục của đồng USD mạnh lên, nhưng các yếu tố truyền thống đã không thể giải thích mức độ mất giá này.

Xét về chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật, trong năm 2024 khi lãi suất USD đạt đỉnh, chênh lệch giữa hai nước liên tục thu hẹp. Chênh lệch lãi suất ngắn hạn từ 5% cao nhất giảm xuống còn 2.5% hiện tại; còn chênh lệch trái phiếu 10 năm từ 4% giảm còn 1.73%. Nếu như mất giá năm ngoái còn có thể đổ cho sự nới rộng chênh lệch lãi suất thực, thì năm nay khi lạm phát Mỹ vẫn nóng còn Nhật lạnh, chênh lệch thực cũng đồng thời thu hẹp.

Biểu đồ: Chênh lệch lãi suất không thể giải thích đồng yên yếu

Thặng dư tài khoản vãng lai quý 1 đạt khoảng 9.8 nghìn tỷ yên, tăng đáng kể so với cùng kỳ. Tuy vậy, dường như chỉ có luồng vốn ra khỏi Nhật chi phối tỷ giá. Tỷ lệ chuyển đổi từ thặng dư tài khoản vãng lai rất thấp, chênh lệch lãi suất thu hẹp cũng không ảnh hưởng đến sự phát triển mạnh mẽ của giao dịch carry trade, áp lực bán đồng yên vẫn không hề giảm bớt.

Sau khi các yếu tố vĩ mô mất hiệu lực, sự can thiệp giống như "lấy trứng chọi đá", lại thiếu điều kiện thuận lợi (như dữ liệu Mỹ chuyển xấu) để thực hiện. Cần phải thể hiện sức mạnh và quyết tâm đủ lớn mới có thể kiềm chế được đồng yên tiếp tục mất giá.

3. Tóm tắt

(1) Đồng yên rớt xuống mức thấp nhất trong 40 năm, liên tục giảm sau khi phá mốc 160 và đã gần chạm ngưỡng cực đoan sau Hiệp định Plaza.

(2) Sức yếu hiện tại của đồng yên không còn có thể dùng các yếu tố vĩ mô để giải thích, áp lực bán mang tính cấu trúc khiến sự can thiệp của Bộ Tài chính ngày càng mất hiệu lực, nhưng họ vẫn phải tạo đủ uy lực để ngăn vòng xoáy xấu đi.