Mỹ sắp thay đổi "phương pháp thống kê"! Phố Wall: Nhằm "giảm" lạm phát lõi, tiềm ẩn nguy cơ thao túng

Chỉ số lạm phát được ưa thích nhất của Fed đang đối mặt với một “cuộc chỉnh sửa âm thầm”.

Cục Phân tích Kinh tế Hoa Kỳ (BEA) đã thông báo sẽ điều chỉnh phương pháp luận cho ba phân mục của chỉ số giá PCE. Theo trang giao dịch ZF, Goldman Sachs và UBS đã phát hành báo cáo nghiên cứu cho rằng: những thay đổi này sẽ hệ thống hóa việc hạ thấp số liệu lạm phát lõi PCE. Thậm chí UBS còn chỉ rõ, cách thay đổi được chọn “có vẻ như nhằm mục đích giảm lạm phát”, đồng thời cảnh báo rằng phương pháp luận mới thiếu minh bạch, bên ngoài khó kiểm tra độc lập, và tiềm ẩn rủi ro bị thao túng dữ liệu.”

Ba thay đổi, cùng hướng về một kết quả

Đợt điều chỉnh này của BEA liên quan đến ba phân mục, sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 30/9/2026, đồng thời theo thông lệ sẽ điều chỉnh dữ liệu lịch sử.

Thay đổi đầu tiên: Phần mềm vi tính và phụ kiện

Phương pháp hiện hành: Hoàn toàn sử dụng giá phần mềm và phụ kiện trong CPI.

Phương pháp mới: Sử dụng “chỉ số hợp thành”, bao gồm dữ liệu chỉ số giá sản xuất (PPI) cho dịch vụ xử lý dữ liệu, PPI phần mềm trò chơi điện tử và phần mềm & phụ kiện của CPI.

Theo chuyên gia phân tích của Goldman Sachs Manuel Abecasis và cộng sự, do PPI xử lý dữ liệu và phần mềm trò chơi điện tử tăng chậm hơn phân mục phần mềm trong CPI, thay đổi này sẽ làm lạm phát lõi PCE bình quân năm ở tháng 5 giảm từ 0,05 đến 0,1 điểm phần trăm, và giảm từ 0,1 đến 0,2 điểm trong tháng 12.

Các chuyên gia cũng chỉ ra, ngay cả sau khi điều chỉnh, đóng góp của phần mềm và phụ kiện tới lạm phát lõi PCE vẫn có thể bị đánh giá cao hơn mức thực tế khoảng 0,1 điểm phần trăm (tháng 5), và tại thời điểm đỉnh có thể bị đánh giá cao tới 0,3 điểm.

Thay đổi thứ hai: Dịch vụ quản lý danh mục đầu tư

Đây là điều chỉnh có ảnh hưởng lớn nhất và gây tranh cãi nhất trong ba thay đổi.

Phương pháp hiện hành: Trực tiếp sử dụng PPI dịch vụ quản lý danh mục đầu tư để điều chỉnh chi tiêu danh nghĩa, từ đó tính ra giá trị thực tế. Do giá tài sản tăng sẽ đẩy phí quản lý (thường tính theo tỷ lệ quy mô tài sản) tăng theo, PPI cũng tăng, dẫn đến phân mục này trong 12 tháng qua tăng tới 21,6% so với cùng kỳ - đóng góp lớn thứ hai vào lạm phát lõi PCE.

Phương pháp mới: Đo lường “khối lượng dịch vụ thực” bằng tăng trưởng tổng số giờ làm việc của ngành này trong điều tra lao động, rồi lấy chi tiêu danh nghĩa chia cho khối lượng thực này để suy ngược ra giá cả.

Về mặt logic, tăng trưởng giờ làm việc thường thấp hơn nhiều so với tăng trưởng quy mô tài sản, do đó mức tăng giá tính ra sẽ giảm mạnh. Các nhà phân tích ước tính, thay đổi này sẽ làm lạm phát lõi PCE tháng 5 giảm từ 0,1 đến 0,15 điểm phần trăm, tháng 12 giảm từ 0,1 đến 0,2 điểm.

Chuyên gia kinh tế Alan Detmeister của UBS và đồng nghiệp ước tính: Trong 12 tháng qua, giá dịch vụ quản lý danh mục đầu tư tăng 21,6% so với cùng kỳ, là phân mục đóng góp lớn thứ hai cho lạm phát lõi PCE (đóng góp 0,37 điểm phần trăm). Nếu tính bằng phương pháp mới, trong năm qua phân mục này chỉ tăng 9,0%, đóng góp cho lạm phát giảm khoảng 0,21 điểm phần trăm (lạm phát lõi PCE giảm khoảng 0,21 điểm).

UBS cho rằng, dùng dữ liệu lao động để ngoại suy thay vì chỉ số giá trực tiếp, “có thể làm giảm tính chính xác của chỉ số giá, đồng thời với việc dữ liệu việc làm được điều chỉnh hàng tháng, hàng năm, thì số liệu tương lai sẽ đối mặt với rủi ro bị chỉnh sửa lớn hơn”.

Thay đổi thứ ba: Dịch vụ pháp lý

Phương pháp hiện hành: Sử dụng giá dịch vụ pháp lý của CPI.

Phương pháp mới: Sử dụng chỉ số hợp thành xây dựng từ một số PPI dịch vụ pháp lý cụ thể.

Goldman Sachs đánh giá, thay đổi này sẽ khiến lạm phát lõi PCE tháng 5 tăng nhẹ khoảng 0,04 điểm phần trăm, tháng 12 giảm nhẹ dưới mức này.

Bối cảnh là: dữ liệu dịch vụ pháp lý CPI của Bộ Lao động Hoa Kỳ hầu hết từ năm 2023 không công bố do vấn đề về chất lượng mẫu, BEA đã âm thầm chuyển nguồn dữ liệu khỏi CPI từ tháng 1 và 3 năm nay mà không công bố công khai – tới khi các nhà nghiên cứu bên ngoài phát hiện dữ liệu bất thường mới thừa nhận điều này.

Hiện tại, lạm phát PCE dịch vụ pháp lý so với cùng kỳ là +2,5%, trong khi dãy chỉ số CPI liên quan là khoảng +7,6%.

UBS chỉ ra, phương pháp mới không tiết lộ sử dụng các tiểu mục PPI nào và tỷ trọng ra sao, mức tăng của các tiểu mục khác nhau rất lớn: từ “dịch vụ pháp lý khác” +1,6% đến “dịch vụ pháp lý bất động sản” +8,9%. Nếu lấy PPI tổng thể dịch vụ pháp lý (+8,1%), thì lạm phát PCE sẽ tăng khoảng 0,05 điểm phần trăm.

Ba mục cộng lại: Lạm phát lõi PCE có thể bị hạ xuống 0,2 điểm phần trăm

Kết hợp kết quả ba thay đổi, Goldman Sachs dự báo lạm phát lõi PCE tháng 5 sẽ bị điều chỉnh hạ 0,2 điểm phần trăm xuống còn 3,2%.

Trên cơ sở đó, đơn vị này hạ dự báo lạm phát lõi PCE tháng 12/2026 từ 3,2% xuống còn 3,0%, và tháng 12/2027 giữ nguyên mức 2,2%.

CPI không bị ảnh hưởng bởi đợt thay đổi phương pháp luận này. Dự báo của đơn vị này về CPI lõi tháng 12 năm 2026 là 2,6%, tháng 12 năm 2027 là 2,2%.

Ước tính của UBS khá gần với Goldman Sachs: Trong 12 tháng qua, nếu áp dụng phương pháp mới, lạm phát PCE tổng thể sẽ thấp hơn khoảng 0,21 điểm phần trăm, lạm phát lõi PCE thấp hơn khoảng 0,23 điểm phần trăm.

UBS: Việc lựa chọn các dãy số chỉnh sửa “dường như để giảm lạm phát”

Báo cáo của Goldman Sachs khá trung lập, tập trung vào tác động định lượng. UBS thì nhận định mạnh mẽ hơn.

UBS chỉ ra, trong ba dãy số được BEA chỉnh sửa lần này, có hai trong bốn phân mục góp phần lớn nhất cho lạm phát lõi PCE năm vừa qua: dịch vụ quản lý danh mục đầu tư (đóng góp lớn thứ hai) và phần mềm vi tính & phụ kiện (thứ tư).

Đơn vị này viết: “Chỉ những nhóm hiện nay có tác động làm tăng lạm phát đáng kể theo phương pháp trước mới được đưa vào kế hoạch sửa đổi. Những nhóm cũng có vấn đề nhưng ảnh hưởng đến lạm phát là trung tính hoặc âm – như thể thao giải trí, các chỉ số giá vận hành hộ gia đình, in ảnh, giá máy tính v.v – đều không nằm trong diện điều chỉnh.”

Vì vậy, kết luận là: “Việc nghiêng về sửa đổi các nhóm đóng góp lạm phát nhiều nhất cho thấy các nhóm này được chọn là nhằm hạ số liệu lạm phát.”

Lập luận này tương tự như: Một học sinh sau khi thi chỉ yêu cầu chấm lại các câu mình làm sai chứ không phải cả bài thi – kết quả dĩ nhiên là điểm chỉ tăng chứ không giảm.

Thiếu minh bạch, khó kiểm chứng từ bên ngoài

Cả hai đơn vị đều lo ngại về sự minh bạch của phương pháp mới.

Goldman Sachs chỉ ra, BEA chưa công bố trọng số các thành phần trong chỉ số hợp thành phần mềm mới, vì vậy ước tính vẫn còn bất định.

UBS còn phát biểu gay gắt hơn: “Phương pháp mới rõ ràng thiếu minh bạch - đó là một vấn đề. Điều này sẽ làm cho các đơn vị bên ngoài khó dự báo, kiểm tra số liệu lạm phát chính thức hơn.”

UBS còn cảnh báo: “Việc thiếu minh bạch về các yếu tố then chốt nhất của chỉ số lạm phát được Fed chọn là điều đặc biệt đáng lo ngại. Nếu các cơ quan thống kê bị chi phối bởi chính trị, sự thiếu minh bạch này sẽ khiến dữ liệu lạm phát dễ bị thao túng hơn.”

Có nghĩa là: sau ngày 30 tháng 9, khả năng dự báo dữ liệu lõi PCE sẽ giảm, thị trường khó phân tích dữ liệu lạm phát hơn, và nhận định đường đi chính sách tiền tệ của Fed cũng khó xác định hơn.

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~