Đợt này đồng đô la Mỹ còn có thể “mạnh” được bao lâu nữa?

Tình hình Trung Đông dịu lại, vận chuyển tại eo biển Hormuz được nối lại, giá dầu quốc tế tiếp tục giảm, vàng - từng được xem là lựa chọn trú ẩn an toàn hàng đầu - cũng mất động lực tăng giá gần đây. Tuy nhiên, đồng đô la Mỹ, một tài sản truyền thống trú ẩn an toàn khác, lại đi ngược dòng và tăng giá mạnh trong đợt biến động này.

Ngày 24/6, chỉ số đô la Mỹ trong phiên giao dịch từng tăng lên sát 101.8, vượt qua mốc 101 điểm, đánh dấu mức cao nhất trong 13 tháng.

Tính đến thời điểm phóng viên viết bài này (26/6), chỉ số đô la Mỹ vẫn dao động trên mốc 101. Đồng thời, euro, yên Nhật và các đồng tiền chính khác ngoài đô la Mỹ tiếp tục chịu áp lực, dòng vốn toàn cầu quay trở lại các tài sản định giá bằng đô la Mỹ.

Sau thời kỳ yếu vào đầu năm, điều gì khiến đô la Mỹ đột ngột được săn đón như vậy? Đợt tăng giá này sẽ kéo dài bao lâu?

Sự trở lại của đồng đô la Mỹ

Kể từ tháng 4 năm 2025, chỉ số đô la Mỹ chủ yếu dao động trong khoảng 97 đến 100. Trước đó, thị trường từng sôi nổi thảo luận về vấn đề “phi đô la hóa”, đa dạng hóa dự trữ ngân hàng trung ương toàn cầu cũng như sự suy yếu của “quyền lực đô la Mỹ”.

Tuy nhiên, trong hai tháng trở lại đây, chỉ số đô la Mỹ liên tục vượt qua các mốc quan trọng 100 và 101, tăng gần 3%, lập đỉnh mới trong vòng 13 tháng.

Ngược lại hoàn toàn, euro giảm khoảng 2,6% trong tháng này, xuống mức thấp nhất hơn một năm qua; yên Nhật tiếp tục giảm ngay cả khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất chính sách lên mức cao nhất 31 năm, tỷ giá USD/JPY gần chạm mốc 162, Bộ Tài chính Nhật tiêu tốn 11,7 nghìn tỷ yên (khoảng 73,7 tỷ USD) chỉ trong tháng 5 để can thiệp thị trường ngoại hối, nhưng hiệu quả không đáng kể; bảng Anh thì rơi về mức thấp nhất 7 tháng qua.

Trên thị trường hàng hóa, sự suy giảm còn rõ rệt hơn. Về giá dầu, cả WTI và Brent đều giảm gần như hết toàn bộ biên độ tăng hồi đầu xung đột tại Trung Đông. Thị trường phần lớn cho rằng, khi tình hình Trung Đông ổn định và vận chuyển tại eo biển Hormuz được phục hồi, phần premium rủi ro địa chính trị đã tích tụ nhanh chóng bị xóa bỏ, giá Brent ghi nhận mức giảm mạnh so với đỉnh giai đoạn. Giá dầu giảm vừa giúp giảm gánh nặng chi phí năng lượng ở Mỹ, kéo giảm lo ngại về lạm phát quay trở lại; mặt khác còn cải thiện môi trường chi phí cho doanh nghiệp và hộ dân, củng cố niềm tin vào sức chống chịu của kinh tế Mỹ. Trong bối cảnh kỳ vọng tăng trưởng cải thiện và áp lực lạm phát dịu đi, câu chuyện “ngoại lệ kinh tế Mỹ” lại được khuấy động, hút vốn toàn cầu trở lại các tài sản bằng đô la Mỹ.

Quay lại với vàng và bạc, nhu cầu trú ẩn góp phần đẩy giá vàng tăng mạnh trước đó đã giảm rõ rệt. Ngày 24/6, vàng giao ngay tại London giảm xuống dưới 3960 USD/ounce trong phiên, đóng cửa ở mức 3992,44 USD, lần đầu tiên kể từ tháng 11/2025 đóng cửa dưới mốc 4000, giảm hơn 30% so với mức đỉnh lịch sử 5596 USD hồi tháng 1/2026. Giá bạc giao ngay giảm 6,9% xuống còn 57,31 USD, thủng mốc 60 USD, lần đầu tiên kể từ tháng 12/2025.

Trước đây, thị trường thường chứng kiến vàng và đô la Mỹ cùng tăng giá khi có nhu cầu trú ẩn, nhưng hiện tại khi vàng và dầu cùng giảm mạnh, đô la Mỹ lại tiếp tục tăng, phản ánh sự chú ý của dòng vốn đã chuyển từ rủi ro địa chính trị sang khác biệt chính sách tiền tệ và chênh lệch lợi suất.

Theo phân tích của Morgan Stanley, động lực chính dẫn dắt giá vàng hiện nay không còn là xung đột địa chính trị mà là biến động lãi suất thực và kỳ vọng chính sách tiền tệ. Khi thị trường bắt đầu định giá lại lộ trình chính sách của FED, sức hấp dẫn của đô la Mỹ nổi bật hơn vàng.

Xét về dòng vốn, dòng vốn quốc tế đang tái cấu trúc lại các tài sản đô la Mỹ.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ gần đây liên tục tăng cao, trong đó lợi suất kỳ hạn 2 năm vượt mức 4,16%, mức cao nhất trong hơn một năm. Đối với các nhà đầu tư tổ chức lớn, trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu thấp, tài sản Mỹ vẫn cung cấp lợi suất cao và thanh khoản mạnh hơn, khiến đô la Mỹ tiếp tục là bến đỗ quan trọng cho vốn toàn cầu.

Lợi suất chênh lệch là động lực

Động lực cốt lõi phía sau chu kỳ tăng giá đồng đô la lần này vẫn là chênh lệch lãi suất.

Cuộc họp chính sách tiền tệ của FED tháng 6 đã trở thành bước ngoặt quan trọng. Dù lãi suất quỹ liên bang tiếp tục giữ ở mức 3,5%-3,75% không đổi, nhưng dot plot mới nhất cho thấy chính sách đã nghiêng hẳn sang “diều hâu” – 9 thành viên dự báo sẽ tăng lãi suất trong năm 2026, chỉ 1 người dự đoán cắt giảm và 8 người cho rằng giữ nguyên.

Công cụ FedWatch của CME cho biết, xác suất FED tăng lãi suất vào tháng 12 đã tăng lên 86,1%, nhảy vọt 25 điểm phần trăm so với mức 61% trước cuộc họp.

Các ngân hàng đầu tư lớn lần lượt nâng dự báo lãi suất: Bank of America dự đoán FED sẽ tăng lãi suất ba lần, mỗi lần 25 điểm cơ bản vào tháng 9, 10 và 12, nâng lãi suất cơ bản từ 3,5%-3,75% lên 4,25%-4,5% – đây là dự báo cứng rắn nhất trong các tập đoàn đầu tư toàn cầu hiện tại; Deutsche Bank điều chỉnh lại nhận định về FED, dự đoán năm 2026 sẽ tăng tổng cộng 50 điểm, thậm chí có thể bắt đầu tăng từ tháng 7; Citigroup lùi dự báo FED cắt giảm lãi suất thêm một tháng; CICC giữ nguyên nhận định FED sẽ không tăng hoặc giảm lãi suất trong năm, nhưng lưu ý nếu kinh tế Mỹ tiếp tục mạnh nhờ chi tiêu vốn trí tuệ nhân tạo (AI), khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ vẫn hiện hữu.

Tuy nhiên, không phải mọi tổ chức đầu tư đều đồng tình tăng lãi suất đang đến gần. UBS cho biết kỳ vọng thị trường về việc FED tăng lãi suất “có vẻ bị thổi phồng”, nhà đầu tư “đọc quá sâu” vào lập trường diều hâu của Chủ tịch FED Walsh. Ngân hàng này dự báo FED sẽ giữ nguyên lãi suất phần còn lại năm 2026, và khởi động chu kỳ nới lỏng vào đầu 2027.

UBS cũng đưa ra ba điều kiện cứng để khả năng tăng lãi suất thực sự tăng mạnh – kỳ vọng lạm phát tăng liên tục, tốc độ tăng trưởng kinh tế vượt 2,5% và tỷ lệ thất nghiệp duy trì giảm – nhưng hiện cả ba tiêu chí đều chưa đạt.

Dù hiện tại dự báo về khả năng FED tăng lãi suất còn tranh cãi, nhưng chính sách giữa Mỹ và các nền kinh tế khác rõ ràng đang phân hóa lớn hơn.

Tháng 6, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) lần đầu tiên sau ba năm nâng lãi suất, lãi suất cơ chế tiền gửi lên 2,25%. Song sau đó, do thỏa thuận giữa Mỹ và Iran kéo giá dầu xuống, áp lực lạm phát nhập khẩu dịu xuống, thêm việc các số liệu kinh tế của khu vực đồng euro yếu đi, khả năng ECB tăng lãi suất lần hai trong năm giảm mạnh từ 50% xuống chỉ còn 20%. Phát biểu gần đây của Chủ tịch ECB Lagarde “hiện tại dữ liệu chưa cần đáp trả chính sách mạnh hơn” bị thị trường coi là bước chuyển sang “bồ câu”.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) dù đã nâng lãi suất chính sách lên 1%, song đồng thời công bố sẽ tạm dừng kế hoạch thu hẹp mua trái phiếu kể từ tháng 4/2027, giữ quy mô mua trái phiếu chính phủ Nhật khoảng 2 nghìn tỷ yên mỗi tháng. Đa số thị trường cho rằng điều này đã phần nào triệt tiêu hiệu ứng thắt chặt của việc tăng lãi suất. Trong khi đó, nền tảng tăng trưởng và lạm phát của Nhật vẫn yếu, hạn chế dư địa BOJ tăng lãi suất mạnh hơn. Trong bối cảnh này, Mỹ là số ít thị trường lớn vẫn còn xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ.

Ông Zhou Hao, kinh tế trưởng toàn cầu tại Guotai Junan, chỉ ra rằng hiện tại các ngân hàng trung ương châu Âu, Nhật Bản và một số thị trường mới nổi nhìn chung ở trạng thái chờ hoặc thắt chặt chậm, lãi suất chính sách và nhịp độ điều chỉnh đều thua xa Mỹ. Sự kết hợp “Mỹ thắt chặt, thế giới nới lỏng” khiến đồng đô la càng gia tăng lợi thế tương đối trong phân bổ toàn cầu. Đặc biệt, khi dòng vốn toàn cầu có sự dịch chuyển qua lại giữa các thị trường, chênh lệch lãi suất vừa tác động đến lợi nhuận carry trade, vừa ảnh hưởng tới kỳ vọng tỷ giá, từ đó tự củng cố dòng vốn chảy vào Mỹ.

Số liệu thực tế cũng đã phản ánh điều này. Lợi suất trái phiếu ngắn hạn của Mỹ vừa qua tăng nhanh hơn nhiều so với Đức, Nhật và các nước lớn khác. Sau khi chênh lệch lợi suất nới rộng, vốn xuyên biên giới lại đổ về các tài sản đô la Mỹ, tiếp tục đẩy chỉ số đô la Mỹ đi lên.

Nhiều nhà giao dịch ngoại hối cho rằng, đô la Mỹ lúc này vận động giống hệt năm 2022: lần đó, FED tăng lãi suất mạnh dẫn đến chỉ số đô la Mỹ vượt 114. Còn hiện tại, dù mức tăng lãi suất thấp hơn nhiều, nhưng khi hầu hết các NHTW lớn đều nghiêng về “bồ câu”, đô la Mỹ vẫn chiếm ưu thế rõ nét.

Định giá lại tạm thời

Bên cạnh chênh lệch lãi suất, làn sóng đầu tư AI và IPO bùng nổ ở Mỹ cũng đang bổ sung sức mạnh cấu trúc cho đô la Mỹ, củng cố xu hướng dòng vốn chảy vào Mỹ.

Dù là đầu tư vào cổ phiếu công nghệ Mỹ, hay tham gia vào gọi vốn và IPO của các doanh nghiệp AI, chỉ có thể sau khi sở hữu tài sản đô la Mỹ. Điều này tác động nâng cao nhu cầu đô la Mỹ liên tục.

Năm 2026 được xem là năm bùng nổ của thị trường IPO Mỹ. Ngoài SpaceX, hai “gã khổng lồ” AI của Mỹ là Anthropic và OpenAI cũng đã nộp đơn lên sàn, có khả năng lần lượt lên sàn trong nửa cuối năm. Sau vòng gọi vốn mới nhất, định giá Anthropic và OpenAI lần lượt đạt 965 tỷ USD và 852 tỷ USD. Ước tính, các thương vụ IPO của doanh nghiệp AI có thể huy động tổng cộng hơn 200 tỷ USD, giá trị hợp nhất của ba đại diện AI lớn này có thể vượt 3 nghìn tỷ USD.

Chuyên gia Volkmard Bauer của Commerzbank cho rằng các đợt IPO công nghệ lớn của Mỹ sẽ thu hút lượng vốn nước ngoài khổng lồ, qua đó hỗ trợ cho đô la Mỹ. Chiến lược gia trưởng thị trường của Ameriprise - Anthony Salimbene - chỉ ra hiện có khoảng 8.000 tỷ USD vốn nhàn rỗi trên thị trường, sẵn sàng đổ vào các thương vụ IPO đình đám. Làn sóng tiền nóng lĩnh vực AI không chỉ hỗ trợ cho kinh tế Mỹ mà còn củng cố sức mạnh đồng đô la Mỹ. Sự gia tăng năng suất nhờ trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ nâng cao lợi nhuận doanh nghiệp, thu hút dòng vốn tiếp tục vào tài sản Mỹ.

Hiện tại, OCBC đã mạnh tay nâng dự báo chỉ số đô la Mỹ, kỳ vọng đồng bạc xanh còn dư địa tăng thêm 2%-3% nữa.

Barclays trong báo cáo triển vọng quý mới nhất cho biết, kể từ “Ngày giải phóng” (2/4/2025, khi Tổng thống Trump nhiệm kỳ hai tuyên bố áp thuế quan mới với khoảng 90 nước trên toàn cầu), tỷ giá đô la Mỹ so với các yếu tố cơ bản của kinh tế Mỹ và mặt bằng lãi suất vẫn còn bị định giá thấp 5%. Khi lo ngại về sự độc lập của FED giảm bớt, phần chiết khấu rủi ro của đô la Mỹ có thể tiếp tục mất đi. Trong khi đó, cơn sốt đầu tư AI tại Mỹ đang củng cố lợi thế tăng trưởng kinh tế và lãi suất, mà dòng vốn vẫn chưa phòng ngừa lớn cho đồng bạc xanh, nghĩa là yếu tố hỗ trợ cho đô la Mỹ vẫn chưa thay đổi căn bản.

Tuy nhiên, một số tổ chức cũng cảnh báo, đợt tăng giá này phần lớn dựa trên kỳ vọng tăng lãi suất. Nếu trong thời gian tới, lạm phát Mỹ giảm nhanh hơn dự báo hoặc thị trường lao động yếu đi rõ rệt, đường hướng của FED rất có thể sẽ thay đổi và đà tăng đô la Mỹ sẽ chậm lại.

Ông Zhou Hao cho rằng, đợt tăng mạnh của đô la Mỹ lần này chủ yếu do định giá lại theo kỳ vọng chính sách. Ngắn hạn, khi kỳ vọng tăng lãi suất chưa được định giá triệt để và tâm lý rủi ro còn biến động, đồng bạc xanh vẫn còn động lực tăng theo quán tính; còn trong trung hạn, khi vị thế thị trường ngày càng đông, kỳ vọng chính sách được hiện thực hóa và chênh lệch lãi suất toàn cầu có thể co lại, không gian tăng mạnh thêm của đồng đô la Mỹ sẽ hạn chế.

Xét về lâu dài, đô la Mỹ vẫn đối mặt những rào cản cấu trúc. Một khảo sát của Hội đồng vàng thế giới cho biết, 62% nhà quản lý dự trữ ngân hàng trung ương toàn cầu dự kiến tỷ trọng đô la Mỹ trong dự trữ ngoại hối toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới, tăng mạnh so với mức 45% một năm trước. Các ngân hàng trung ương đã mua ròng vàng liên tiếp 15 quý. Sự chuyển dịch này củng cố xu hướng đa dạng hóa dự trữ, tuy có tác động ngắn hạn giới hạn đến tỷ giá nhưng sẽ dần tạo áp lực định giá trong trung-dài hạn.