Châu Âu gặp đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất lịch sử, điều hòa bán chạy, giá Midea PortaSlit cũ cao hơn cả máy mới

Đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất lịch sử châu Âu đang tạo ra làn sóng tranh mua máy điều hòa chưa từng có.

Ngày 27 tháng 6, khu vực phía đông nước Đức ghi nhận nhiệt độ 41,5°C, phá kỷ lục cao nhất từ khi nước này có số liệu khí tượng hai ngày liên tiếp; cùng ngày, Cộng hòa Séc ghi nhận 40,6°C, cũng phá vỡ giá trị lịch sử quốc gia.

Dưới tác động kép của “mái vòm nhiệt” và khủng hoảng khí hậu toàn cầu, châu Âu đang trải qua mùa hè khắc nghiệt nhất từng ghi nhận, hơn 100 triệu người dân chịu cảnh oi bức trên 35°C, số người chết đuối do tránh nóng ở Pháp đã tăng vọt lên 55 người, nhiều trường học phải đóng cửa, bệnh viện quá tải, nhiều chuyến tàu và chuyến bay bị hủy trên diện rộng.

Trong bối cảnh này, dòng sản phẩm lâu nay bị người châu Âu xem như “không thiết yếu” – điều hòa gia dụng – đang được tranh mua với tốc độ chưa từng thấy. Đơn hàng tăng vọt cho các hãng châu Á như Samsung, Midea, Mitsubishi Electric.

Đặc biệt, mẫu điều hòa di động PortaSplit của Midea dành riêng cho châu Âu đã bán hết sạch ở nhiều quốc gia, giá bán lại trên thị trường thứ cấp đôi khi cao gấp 2-3 lần giá gốc.

"Cơ sở hạ tầng hiện hữu được xây trên một khí hậu đã không còn tồn tại"

Thiết kế kiến trúc châu Âu lâu nay chú trọng giữ ấm mùa đông – tường dày, độ kín cao, tối đa hóa ánh sáng – trong điều kiện nắng nóng kéo dài, chính những ưu điểm này lại trở thành cái bẫy “tích nhiệt luân phiên”.

Trước đó, Ủy ban Biến đổi Khí hậu Vương quốc Anh đã khẳng định tình thế tiến thoái lưỡng nan của châu Âu: "Cơ sở hạ tầng hiện tại được xây dựng cho một khí hậu không còn tồn tại nữa."

Bộ trưởng nhà ở Pháp, Jean Brun, thẳng thắn cho biết một phần ba nhà ở cả nước “như bình giữ nhiệt”; gần 80% căn hộ ở Paris lợp mái kẽm, mùa hè người ở chẳng khác gì trong lò nướng. Mùa hè ở Đức, ban ngày kéo dài 15-16 giờ, tòa nhà tích nhiệt ban ngày, xả nhiệt ban đêm rồi hôm sau tích tiếp. Tại triển lãm năng lượng mới lớn nhất châu Âu vừa tổ chức ở Munich, không gian triển lãm rộng lớn hoàn toàn không trang bị điều hòa, hơn 100.000 khách chỉ biết dùng tờ rơi để quạt mát. Trên gian hàng quảng bá các giải pháp năng lượng tương lai như lưu trữ, tích hợp, sạc điện, còn dưới gian lại là cảnh tượng làm mát nguyên thủy nhất, tạo nên sự đối lập rõ nét.

Lắp đặt điều hòa ở châu Âu là một cửa ải lớn khác không dễ vượt qua. Nhiều tòa nhà cũ không dự trù sẵn đường ống, các quy định bảo tồn lịch sử lại giới hạn nghiêm ngặt chỉnh sửa mặt ngoài tòa, khiến chi phí lắp đặt điều hòa hai cục truyền thống trên 1000 euro là chuyện thường. Chưa kể, chi phí sử dụng cao cũng làm nhiều người ngần ngại. Lấy Berlin làm ví dụ, giá điện khoảng 0,4 euro/kWh, bật điều hòa 8 giờ mỗi ngày, tiền điện hàng tháng tăng từ 100 đến 150 euro. Những mùa hè ôn hòa trước đây từng khiến “không lắp điều hòa” trở thành tiêu chuẩn cả trong xây dựng lẫn ý thức xã hội, nhưng nay thực tế khí hậu hoàn toàn đảo lộn.

Theo phân tích của Tổ chức Phân bổ Khí hậu Toàn cầu (WWA), 50 năm qua Trái đất đã nóng lên thêm 1,1°C. Nếu đợt nắng nóng cường độ tương tự xảy ra năm 2003, nhiệt độ chỉ thấp hơn hiện nay 2°C, còn năm 1976 thì thấp hơn 3,5°C. Giờ đây, xác suất xảy ra nhiệt độ cao về đêm hành hạ đã cao gấp 100 lần so với năm 2003. Đáng lo nhất là sự cộng gộp giữa nhiệt độ và độ ẩm cao: Trong số 850 thành phố châu Âu có hơn 50.000 dân, 45% đang chịu môi trường nóng ẩm khắc nghiệt nhất lịch sử, làm cơ chế tản nhiệt qua mồ hôi của con người hoàn toàn bị vô hiệu hóa. Tổ chức Khí tượng Thế giới chỉ ra tốc độ tăng nhiệt của châu Âu cao hơn hơn gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Đơn hàng tăng vọt, giá cổ phiếu đồng loạt tăng

Theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tỷ lệ hộ gia đình châu Âu sở hữu điều hòa mới chỉ khoảng 20%, thấp xa so với mức gần 90% ở Mỹ. Trong đó, miền Nam như Ý khoảng 50%, Tây Ban Nha khoảng 40%, phần lớn khu vực Tây Bắc Âu thậm chí còn thấp hơn. Nhưng xu hướng đang thay đổi nhanh chóng – số lượng điều hòa ở Đức tăng thêm 6 điểm phần trăm chỉ trong giai đoạn 2023-2024. Nghiên cứu của Oxford và Bristol chỉ ra rằng, trong 10 quốc gia có số ngày cần làm mát tăng mạnh nhất toàn cầu thì 8 quốc gia thuộc vùng Tây Bắc Âu, bao gồm Thụy Sĩ, Anh và Na Uy.

Đợt nắng nóng cực đoan này trực tiếp đẩy nhu cầu thị trường lên mức cao mới. Samsung Electronics cho biết nửa đầu năm 2026 đạt tăng trưởng hai con số tại các thị trường chính như Ý, Tây Ban Nha, Pháp và “dự báo nhu cầu sẽ duy trì suốt mùa cao điểm giải nhiệt”. Theo Midea, doanh số kênh thương mại điện tử tại Đức trong tháng Năm tăng 37% so với cùng kỳ, lượng giao hàng tới Tây Ban Nha và Pháp tăng vọt 108%. Mitsubishi Electric cũng ghi nhận nhu cầu tăng mạnh ở Pháp, Tây Ban Nha, Anh, Đức. LG Electronics tiết lộ dây chuyền sản xuất điều hòa tại nhà máy Hàn Quốc đã hoạt động hết công suất từ tháng 4. Giám đốc năng suất của IEA, ông Mathuray, mô tả cảnh mua điều hòa di động ở châu Âu là kiểu "tranh thủ cuối tuần nóng bức mua trong hoảng loạn" – người ta thấy máy đầu tiên ở cửa hàng là bê về nhà dùng tạm trong cả chục năm.

Thị trường vốn phản ứng rất nhanh với xu hướng này. Ngày 25 tháng 6, công ty kiểm soát nhiệt độ Ariston niêm yết tại Milan tăng 2,3%, tập đoàn vật liệu xây dựng Pháp Saint-Gobain tăng 2,2%, nhà sản xuất bơm nhiệt Thụy Điển NIBE tăng 0,7%, Beijer Ref – đầu tàu bán buôn hệ thống làm lạnh toàn cầu tăng 1,3%, đều nối tiếp đà tăng phiên trước.

Song song đó, nhu cầu làm mát tăng vọt đang khiến lưới điện châu Âu chịu áp lực lớn. Trong đợt nóng, hàng chục nghìn hộ gia đình ở Pháp bị cúp điện, một số tổ máy điện hạt nhân phải giảm công suất do quá nóng; còn nhà điều hành lưới điện Anh phải chi khẩn khoảng 13 triệu USD để mua thêm sản lượng điện. Ủy ban Biến đổi Khí hậu Vương quốc Anh đã khuyến nghị đến năm 2035 tất cả bệnh viện, 2040 với các viện dưỡng lão, 2050 toàn bộ trường học và nhà tù đều phải điều tiết nhiệt độ an toàn. Rõ ràng, “bài học bổ sung” về cơ sở hạ tầng làm mát ở châu Âu sẽ phải tính bằng thập kỷ.

Sản phẩm hiện tượng: Midea PortaSplit, chiếc điều hòa “vượt luật cực hay” gây sốt

Trong làn sóng đặt hàng tranh mua mùa này, PortaSplit của Midea không nghi ngờ gì là cái tên hot nhất.

Giá thành của nó không hề rẻ – bản làm lạnh đơn thuần 900 euro (khoảng 6.000 NDT), bản hai chiều lạnh – nóng 1.200 euro (khoảng 9.000 NDT) – nhưng nó nhắm trúng chỗ đau từng ám ảnh người châu Âu mấy chục năm: Làm sao lắp được chiếc điều hòa thực thụ tại nhà mà không cần khoan tường, không phạm luật, không thuê thợ đắt đỏ.

Trước đây, hầu hết lựa chọn điều hòa di động ở châu Âu là những chiếc máy kích cỡ cồng kềnh, hiệu suất thấp. Các máy này thường kéo theo một ống xả khí lớn đưa ra ngoài qua cửa sổ, khiến khe cửa phải mở toang, khí nóng lại lọt ngược vào trong. Muốn lắp điều hòa hai cục truyền thống hiệu suất cao thì lại phải đương đầu với hàng loạt quy định cực ngặt ở từng nước: ở Tây Ban Nha, lắp dàn nóng bên ngoài bị coi là thay đổi mặt ngoài, cần 3/5 cư dân toàn tòa nhà bỏ phiếu đồng ý; ở Ý, chỉ kỹ thuật viên có giấy phép mới được lắp, lắp trái phép bị phạt tối đa 100.000 euro; Pháp quy định thiết bị có môi chất làm lạnh vượt quá 2kg phải do chuyên gia kiểm tra; Đức nghiêm ngặt giới hạn độ ồn ban đêm tối đa 35 dB; Thụy Sĩ không chấp nhận loại dưới nhãn hiệu suất A++.

Đối mặt các rào cản đó, PortaSplit gần như “vượt rào” từng mục một cách hoàn hảo. Dàn nóng của máy cố định qua giá đỡ cửa sổ, lắp ráp không cần dụng cụ và không khoan tường, theo luật được tính là “thiết bị nội thất để lên giá đỡ”, qua đó khéo léo vượt quy định cấm thay đổi mặt ngoài tòa. Dung lượng môi chất làm lạnh chỉ đúng 1,99kg, khéo léo nằm dưới mốc 2kg theo luật Pháp; âm thanh chế độ siêu êm là 35 dB, vừa khít tiêu chuẩn Đức; chỉ số hiệu suất năng lượng (SEER) đạt tới 6,1, đúng chuẩn mức tối thiểu nhóm A++ (6,1-8,5) của Thụy Sĩ. Trên Internet Trung Quốc, cách tạo sản phẩm “găm tận cùng tiêu chuẩn” như vậy được gọi là “trick luật” (“card bug”), dân mạng hóm hỉnh nhận xét: “Bộ phận ngoại thương, pháp lý và R&D của Midea đáng được thưởng lớn cuối năm.”

Xét về bản chất sản phẩm, PortaSplit vẫn duy trì lợi thế trọng yếu của điều hòa hai cục – cụm nén ngoài, giúp kiểm soát ồn và tiết kiệm điện vượt xa các dòng điều hòa di động truyền thống. Ngoài ra, nó còn tích hợp công nghệ bơm nhiệt khí trời, mùa đông có thể dùng như thiết bị sưởi, được ngành gọi là “máy bơm nhiệt DIY đầu tiên”.

Sản phẩm ra mắt đầu tiên ở Đức, hết hàng liền hai mùa hè liên tục, sau đó nhanh chóng phổ cập sang Pháp, Ý, Hà Lan, Hungary và nhiều nước Bắc Âu. Năm 2025, PortaSplit góp mặt trong danh sách “Phát minh tốt nhất toàn cầu” của tạp chí TIME. Như lời giới thiệu trao giải, ở đất nước mà tiền lắp điều hòa lên tận vài nghìn euro, nó là “một lựa chọn thay thế rẻ và yên tĩnh”, khiến điều hòa bên kia bờ Đại Tây Dương “không còn là một khái niệm điên rồ nữa”.

Mạng xã hội nước ngoài, có người mê mẩn: “Đây là khoản đầu tư thành công nhất đời tôi”; có người khoe hóa đơn điện – chạy hơn 200 tiếng mà hết chưa tới 30 euro; có dân mạng chế tấm ảnh chế lan truyền rộng rãi, chỉ với một câu: “Tại sao bạn vẫn chưa mua điều hòa Midea?”