Mỏ lithium lớn nhất Hoa Kỳ sắp đi vào hoạt động, chuỗi cung ứng lithium chuẩn bị được tái cấu trúc

Một mỏ lithium dạng đất sét chưa từng được khai thác quy mô lớn đang trở thành một canh bạc quan trọng trong nỗ lực tái thiết chuỗi cung ứng kim loại nội địa Hoa Kỳ.

Theo báo cáo mới nhất của The Information, mỏ Thacker Pass ở Nevada do công ty Lithium Americas phát triển, là mỏ lithium có trữ lượng đã biết lớn nhất tại Hoa Kỳ. Giai đoạn sản xuất đầu tiên của mỏ dự kiến sẽ bắt đầu vào cuối năm sau, khi đó sản lượng hàng năm sẽ đạt gấp 10 lần sản lượng lithium hiện tại của Mỹ.

General Motors (GM) đã đảm bảo toàn bộ sản lượng giai đoạn 1 của mỏ trong vòng 20 năm, đáp ứng nhu cầu pin cho khoảng 850.000 xe điện, hoặc có thể được sử dụng tương ứng cho trung tâm dữ liệu AI, máy bay không người lái, robot và thiết bị quân sự. Đồng thời, chính phủ Mỹ sở hữu 5% cổ phần của Lithium Americas và 5% quyền lợi độc lập tại mỏ Thacker Pass, thông qua Bộ Năng lượng Mỹ cung cấp khoản vay ưu đãi trị giá 2,2 tỷ USD, cùng với GM đồng tài trợ cho dự án này.

Tuy nhiên, giá cổ phiếu Lithium Americas đã giảm tổng cộng 56% so với mức đỉnh khoảng 10 USD vào tháng 10 năm ngoái, và từ đầu năm đến nay đã giảm 8,3%. Sự nghi ngại từ thị trường đều xoay quanh một vấn đề: nguồn lithium tại mỏ này nằm trong tầng đất sét, và quy trình chiết xuất từ loại quặng này chưa từng được kiểm chứng ở quy mô thương mại.

Chính phủ Mỹ tham gia: Đưa tài nguyên khoáng sản vào chiến lược quốc gia

Chính quyền Trump đã xác định nhu cầu kim loại của quốc phòng và các trung tâm dữ liệu AI là những ưu tiên chiến lược mới, đồng thời thực hiện một loạt động thái bất thường – trực tiếp nắm giữ cổ phần các doanh nghiệp kim loại.

Ngoài Thacker Pass, chính phủ còn sở hữu 15% cổ phần của MP Materials – nhà phát triển kim loại đất hiếm tại Nevada. Giám đốc điều hành Lithium Americas, Jon Evans, cho biết bối cảnh chính sách này đã thay đổi căn bản cục diện thị trường: "Từ mùa hè năm ngoái đến mùa hè năm nay, toàn cảnh đã hoàn toàn khác. Hiện nay đã cân bằng hơn, vì câu chuyện không chỉ còn là xe điện, chúng tôi giờ đã trở thành một phần của chính sách an ninh năng lượng."

Số tiền đầu tư của GM là 625 triệu USD, đổi lấy 38% cổ phần tại mỏ. Khoản vốn này chủ yếu dùng để mua sắm thiết bị chế biến quặng thành lithium carbonate – nguyên liệu cốt lõi của pin lithium iron phosphate (LFP), được sử dụng rộng rãi trong lưu trữ năng lượng trung tâm dữ liệu và dự phòng lưới điện. Evans cũng đã lắp đặt một turbine hơi nước cho nhà máy, cung cấp khoảng một nửa lượng điện tiêu thụ tại đây.

Chiết xuất lithium từ đất sét: Câu hỏi lớn về công nghệ cốt lõi

Hiện tại, khai thác lithium trên thế giới chủ yếu đến từ hai nguồn: spodumene đá cứng và nước muối hồ muối. Lithium tại Thacker Pass lại nằm trong lớp đất sét – một hướng đi thứ ba, nhưng chưa từng được kiểm chứng ở quy mô thương mại.

Đây chính là nỗi lo lớn nhất của các nhà đầu tư. Ngược lại, các công ty khai thác lithium tại Úc như Mineral Resources, PLS Group và Liontown Resources đều tăng trưởng lần lượt 25%, 36% và 22% từ đầu năm đến nay – đều là doanh nghiệp khai thác kiểu truyền thống spodumene. Cổ phiếu Lithium Americas lại diễn biến hoàn toàn ngược lại.

Evans thừa nhận, sự bất định này sẽ tiếp tục đè nặng lên định giá công ty cho tới khi có sản lượng thực tế. Ông nói thẳng: "Chỉ cần tôi khai thác được tấn lithium đầu tiên, giá trị sẽ được định giá lại, vì thị trường luôn tồn tại câu hỏi 'liệu anh có thực sự làm được không'."

Chủ tịch tổ chức nghiên cứu kim loại House Mountain Partners, Chris Berry, cũng có cùng quan điểm: "Thị trường đang chờ đợi xem liệu sẽ có sự chậm trễ hoặc vấn đề vận hành thử giai đoạn đầu hay không."

Đáng chú ý, Evans cho biết nhiều chuyên gia thẩm tra độc lập, bao gồm cả Bộ Năng lượng Mỹ, đã rà soát kế hoạch khai thác của công ty và đều cho rằng hướng đi công nghệ này là khả thi.

Giai đoạn hai: Nhu cầu đã xếp hàng

Ngoài giai đoạn đầu của Thacker Pass, giai đoạn hai dự kiến trong mười năm tới sẽ tiếp tục khai thác và chế biến 40.000 tấn lithium. GM đã được quyền ưu tiên mua 38% sản lượng của giai đoạn này, và còn nắm quyền chọn mua phần sản lượng còn lại.

Tuy nhiên, bên mua không chỉ có GM. Evans tiết lộ đã có nhiều công ty bày tỏ quan tâm đến việc cung ứng giai đoạn hai, trong đó một công ty thậm chí đề xuất đặt cọc trước 100 triệu USD.

Berry cho biết: "Tại Washington có rất nhiều người đang theo dõi sát sao Lithium Americas, tôi nghĩ danh sách khách hàng tiềm năng sẽ còn rất dài."

Ngoài ra, nghiên cứu của BloombergNEF chỉ ra rằng chi phí pin giảm liên tục đã khiến hệ thống lưu trữ năng lượng pin cho lưới điện và các trung tâm dữ liệu AI hiện có chi phí thấp hơn so với tuabin khí, và hiện đã ngang ngửa với các nhà máy điện than giá rẻ. Xu hướng này càng củng cố giá trị chiến lược của nguồn tài nguyên lithium.