Thị trường chứng khoán Indonesia “giữ hạng” thành công, nhưng thử thách lớn hơn vẫn còn phía trước?

Sáng ngày 24 tháng 6, MSCI sẽ công bố kết quả xem xét phân loại thị trường hàng năm, hiện tại thị trường phần lớn dự kiến Indonesia sẽ tiếp tục giữ vị thế thị trường mới nổi, lo ngại trước đó về nguy cơ bị hạ cấp xuống thị trường cận biên đã cơ bản được loại bỏ.

Trước đó vào tháng 1, MSCI đã đưa ra cảnh báo hạ cấp hiếm hoi đối với Indonesia do thiếu minh bạch trong cấu trúc sở hữu cổ phần, tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành thấp và vấn đề về tính liêm chính của thị trường. Sau khi thông tin được công bố, các nhà đầu tư lo ngại Indonesia có thể bị loại khỏi hệ thống chỉ số thị trường mới nổi của MSCI, dẫn tới dòng vốn bị động rút đi quy mô lớn, Chỉ số Hợp hợp Jakarta trong hai ngày lao dốc hơn 15%, liên tiếp kích hoạt cơ chế ngắt mạch, ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998.

Dù sau đó cơ quan quản lý Indonesia đã khẩn cấp đưa ra nhiều biện pháp cải cách, như nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành tối thiểu từ 7,5% lên 15%, hạ ngưỡng công bố sở hữu cổ đông từ 5% xuống 1% và thực hiện công bố hàng tháng, công bố danh sách các công ty có tỷ lệ sở hữu tập trung cao, v.v... nhưng vào tháng 5 MSCI đã loại 18 cổ phiếu Indonesia ra khỏi chỉ số, những nghi vấn về bản chất cải cách thị trường chứng khoán Indonesia vẫn còn tiếp diễn. Từ đầu năm đến nay, thị trường chứng khoán Indonesia đã giảm 31%, vốn ngoại rút ròng tổng cộng gần 4 tỷ USD, trở thành một trong những thị trường chính có thành tích kém nhất thế giới.

Tuy nhiên, từ đánh giá mới nhất về khả năng tiếp cận thị trường do MSCI công bố ngày 19 tháng 6 cho thấy, mặc dù chỉ số thông tin lưu thông của Indonesia bị hạ xuống đánh giá tiêu cực, nhưng 17 chỉ số then chốt khác về khả năng tiếp cận thị trường, dòng vốn, độ tiện lợi đầu tư đều giữ nguyên. Điều này có nghĩa MSCI thiên về thúc đẩy Indonesia tiếp tục cải cách hơn là khởi động chương trình hạ cấp.

Kịch bản tồi tệ nhất đã tránh được, nhưng không đồng nghĩa thị trường sẽ đảo chiều

Nguy cơ bị hạ cấp ngắn hạn được giải tỏa, giúp Indonesia tránh khỏi rủi ro dòng vốn bị động lên tới 13 tỷ USD rút đi, đồng thời ngăn các tổ chức chỉ số như FTSE Russell, S&P Dow Jones điều chỉnh theo, góp phần làm dịu tình trạng vốn ngoại rút liên tục. Thị trường không cần tiếp tục định giá theo các kịch bản cực đoan.

Tiếp đó, các biện pháp cải cách mà cơ quan quản lý thúc đẩy trong những tháng qua đã nhận được sự ghi nhận nhất định từ MSCI. Dù các biện pháp này chưa hoàn toàn giải quyết được vấn đề, ít nhất thể hiện thiện chí cải thiện tính minh bạch của thị trường từ phía cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, việc MSCI giữ nguyên phân loại phần lớn chỉ có nghĩa tình hình không tệ đi thêm, chứ không phải bắt đầu tốt lên.