"Thanh khoản dư thừa" chuyển sang âm, chứng khoán Mỹ có thể đối mặt với lực cản mạnh nhất kể từ năm 2021

Khi thị trường chứng khoán Mỹ vẫn đang đắm chìm trong làn sóng AI và cổ phiếu công nghệ liên tục lập kỷ lục mới, một số chỉ số vĩ mô quan trọng lại đang phát ra tín hiệu cảnh báo.

Chiến lược gia Simon White của Bloomberg mới đây viết rằng, môi trường tài chính toàn cầu đang bước vào chu kỳ thắt chặt mới. Thanh khoản dư thừa lần đầu tiên chuyển sang âm kể từ năm 2021, đường cong lợi suất liên tục phẳng hơn, lãi suất thực không ngừng tăng lên, đồng nghĩa với động lực cốt lõi hỗ trợ đà tăng của tài sản rủi ro trong những năm gần đây đang dần biến mất.

Dù Chủ tịch Fed mới Kevin Walsh trong cuộc họp đầu tiên đã phát tín hiệu thiên về diều hâu, nhưng thực tế thị trường đã thắt chặt từ trước đó. Thị trường trái phiếu ngày càng kỳ vọng mức lãi suất cao hơn, điều kiện tài chính đã ghi nhận đợt thắt chặt mạnh mẽ nhất kể từ sau làn sóng lạm phát hậu đại dịch.

Thanh khoản dư thừa chuyển từ dương sang âm, rủi ro điều chỉnh trên thị trường ngày càng tích tụ

Chỉ số cốt lõi mà Simon White quan tâm là “thanh khoản dư thừa”, tức phần còn lại của tăng trưởng cung tiền sau khi trừ đi lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

Những năm trước đây, môi trường tiền tệ nới lỏng đã cung cấp nguồn vốn dồi dào cho chứng khoán, nhưng nay chỉ số này đã chuyển sang giá trị âm, và vẫn tiếp tục giảm. Khi kinh tế phục hồi và lạm phát nổi lên trở lại, lượng vốn tăng thêm từ bơm tiền bị tiêu hao rất nhanh.

Theo kinh nghiệm lịch sử, thanh khoản dư thừa giảm thường sẽ khiến đường cong lợi suất phẳng hơn và gây áp lực xấu lên diễn biến chứng khoán trong 3-6 tháng tới. Trong khi đó, định giá tương đối giữa cổ phiếu và trái phiếu hiện ở mức gần 95% phân vị trong hơn 50 năm lịch sử, tức là chỉ một sự điều chỉnh trung bình cũng có thể khiến thị trường chứng khoán điều chỉnh và lợi suất trái phiếu biến động thêm.

Khoảng cách lãi suất thu hẹp, chính sách tiền tệ toàn cầu ngấm ngầm thắt chặt ngày càng nghiêm trọng

White cho rằng, đánh giá liệu chính sách tiền tệ có tính ràng buộc hay không, yếu tố quan trọng là khoảng cách giữa lãi suất hiện tại và lãi suất trung tính.

Mặc dù thị trường cho rằng làn sóng đầu tư AI đã đẩy lãi suất trung tính cao lên, nhưng kỳ vọng về lãi suất cuối kỳ lại tăng nhanh hơn, khiến khoảng cách giữa hai mức này tiếp tục thu hẹp. Điều này cho thấy chính sách tiền tệ đang ngày càng mang tính hạn chế hơn.

Trên quy mô toàn cầu, xu thế này cũng rất rõ rệt. Khi áp lực lạm phát do chiến tranh lan rộng toàn cầu, các ngân hàng trung ương đều quay về xu hướng diều hâu, kỳ vọng thị trường về tăng lãi suất và giữ lãi suất cao kéo dài vẫn tiếp tục nóng lên. Mô hình cho kết quả rằng, trong vài tháng tới, lãi suất thực dài hạn toàn cầu còn nhiều khả năng tăng tiếp, quá trình thắt chặt điều kiện tài chính vẫn chưa kết thúc.

Thanh khoản suy giảm cộng hưởng nguồn cung tăng mạnh, chứng khoán gặp áp lực

Đối với chứng khoán, vấn đề khó chịu hơn lãi suất là thanh khoản đang biến mất nhanh chóng.

Dữ liệu lịch sử cho thấy, thanh khoản dư thừa có liên quan chặt chẽ với hiệu suất tương lai của chứng khoán, thanh khoản xấu đi thường đi kèm với tài sản rủi ro kém tích cực. Hiện tại, không chỉ thanh khoản suy giảm, nguồn cung cổ phiếu cũng cùng lúc gây áp lực - nguồn cung cổ phiếu ròng tại Mỹ lần đầu tiên dương trở lại kể từ dịch bệnh, huy động vốn doanh nghiệp, phát hành thêm và IPO đều hồi phục, tức thị trường phải hấp thụ nhiều mã mới hơn.

Trong bối cảnh thiếu thanh khoản, mở rộng nguồn cung làm áp lực định giá tăng lên trực tiếp. Nói ngắn gọn, thị trường tương lai không chỉ đối mặt việc dòng tiền ít đi mà còn chứng kiến nhiều tài sản cùng tranh một lượng tiền hạn chế.

Làn sóng AI khó che giấu lo ngại về thanh khoản, cảm xúc thị trường cuối cùng phải đối mặt với thực tế dòng tiền

Đáng chú ý là, cảm xúc thị trường đang khác xa với thực trạng thanh khoản. Dữ liệu cho thấy ETF cổ phiếu Mỹ gần đây ghi nhận mức dòng tiền vào cao thứ hai lịch sử trong một tháng, lượng lớn nhà đầu tư cá nhân trở lại thị trường, đặt cược cổ phiếu công nghệ và AI sẽ tiếp tục tăng.

Lịch sử cho thấy, nhà đầu tư cá nhân thường là bên mua tích cực nhất trong giai đoạn cuối của các đợt sóng tăng giá. Khi càng ngày càng nhiều dòng tiền đuổi theo lợi nhuận ở cuối chu kỳ tăng, thị trường sẽ bước vào giai đoạn đẩy mạnh bởi cảm xúc, nhưng chính thời kỳ thịnh vượng đó lại tiềm ẩn rủi ro tích lũy.

Theo White, thách thức thực sự hiện nay không phải là suy thoái kinh tế, mà là mâu thuẫn giữa thanh khoản liên tục co lại và định giá cao chót vót. Làn sóng AI có thể vẫn đẩy cảm xúc đi lên trong ngắn hạn, nhưng nếu thanh khoản hỗ trợ tài sản rủi ro tiếp tục bị hút cạn, chứng khoán rồi sẽ đối mặt thử thách nghiêm trọng hơn nhiều.