Cuộc chơi lạm phát dưới tác động địa chính trị: Lập trường chính sách chu kỳ mới của Fed và định giá lại thị trường

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị liên tục gây xáo trộn định giá hàng hóa lớn toàn cầu và đà lạm phát Mỹ lại chịu áp lực, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã mở ra kỳ cửa sổ truyền thông chính sách mới. Vào thứ Tư theo giờ địa phương, ứng viên Chủ tịch Fed, Kevin Walsh, đã tham gia cuộc họp điều hành lãi suất và sau đó công bố truyền thông chính sách. Mặc dù Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp này, nhưng tuyên bố chính sách cùng tín hiệu “diều hâu” mạnh mẽ do Walsh phát đi đã truyền đạt rõ ràng quyết tâm của lãnh đạo Fed trong việc giữ vững mục tiêu ổn định giá cả. Trước rủi ro lạm phát phát sinh từ xung đột địa chính trị, Walsh thể hiện lập trường cứng rắn, sẵn sàng sử dụng điều chỉnh chính sách để kìm hãm sự bật lại của lạm phát; tuyên bố này đã nhanh chóng làm rung chuyển thị trường trái phiếu Mỹ, khiến kỳ vọng tăng lãi suất của thị trường tài chính được định giá lại một cách nhanh chóng.

Bối cảnh cốt lõi của tuyên bố chính sách Fed lần này là nỗi lo về lạm phát do chính sách địa chính trị của Mỹ thúc đẩy lại gia tăng. Vào cuối tháng 2 năm nay, chính quyền Trump đã phát động chiến dịch quân sự liên kết nhằm vào Iran, tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu thô Trung Đông, đẩy giá dầu quốc tế tăng mạnh lên mức cao từng giai đoạn, trở thành một trong những yếu tố chính đẩy lạm phát Mỹ đợt này bật lại. Dầu thô là nguyên liệu cơ bản cho ngành công nghiệp, biến động giá của nó sẽ truyền dẫn dọc chuỗi sản xuất đến toàn bộ các lĩnh vực như năng lượng, hóa chất, giao thông vận tải, hàng tiêu dùng, qua đó trực tiếp đẩy mặt bằng giá cả chung của Mỹ tăng cao, tạo sức ép lặp lại cho xu hướng lạm phát vốn đã bắt đầu hạ nhiệt.

Trước đó, thị trường từng kỳ vọng lạc quan về đà giảm của lạm phát, tuy nhiên khi chiến sự Trung Đông kéo dài và triển vọng đình chiến chưa rõ ràng, biến động thị trường hàng hóa lớn ngày càng tăng. Đặc biệt, sau khi xuất hiện thông tin Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận giai đoạn vào giữa tháng 6, giá dầu quốc tế đã điều chỉnh giảm ngắn hạn, thị trường có lúc đánh giá rằng áp lực lạm phát từ rủi ro địa chính trị sẽ dần tan biến, Fed có thể tiếp tục duy trì thái độ quan sát. Nhưng tuyên bố công khai của Walsh đã hoàn toàn điều chỉnh lại tâm lý lạc quan ngắn hạn của thị trường, xác định rõ nhận định cốt lõi của Fed: việc giá dầu giảm ngắn hạn không đồng nghĩa rủi ro lạm phát đã biến mất, những bất ổn địa chính trị và tính dai dẳng của giá cả mới là thách thức trọng tâm trong kiểm soát lạm phát của Mỹ.

Trong quyết sách điều hành lãi suất kỳ này, Fed tiếp tục giữ nhịp điệu thận trọng, giữ nguyên lãi suất, thể hiện sự cẩn trọng thường thấy của ngân hàng trung ương khi chờ đợi thêm dữ liệu kinh tế xác nhận. Hiện tại, kinh tế Mỹ thể hiện đặc điểm phân hóa phức tạp, số liệu việc làm mới nhất cho thấy thị trường lao động vẫn bất ngờ mạnh mẽ, nếu vội vàng tăng lãi suất có thể khiến động lực tăng trưởng kinh tế suy giảm, khuếch đại biến động của thị trường tài chính. Tuy nhiên, so với động thái lãi suất ổn định, ngôn ngữ chính sách Fed đã chuyển rõ rệt sang hướng “diều hâu”, trọng tâm quay trở lại mục tiêu cốt lõi là “chống lạm phát”, phá vỡ kỳ vọng chuyển hướng chính sách trước đó của thị trường.

Trong cuộc họp báo, Walsh trực diện với khó khăn hiện tại của lạm phát, thừa nhận rằng giá cả duy trì ở mức cao liên tục đã tạo gánh nặng thực chất lên đời sống dân cư Mỹ, làm xói mòn thu nhập khả dụng và kìm hãm ý định tiêu dùng, trở thành nguy cơ nổi bật đối với dân sinh và ổn định kinh tế Mỹ. Đồng thời, ông cũng phân biệt rõ ràng giữa biến động ngắn hạn của thị trường và xu hướng lạm phát trung - dài hạn, cho rằng đà giảm giá dầu là phản ứng của thị trường trước thỏa thuận tiềm năng, nhưng sự lặp lại của xung đột địa chính trị, tính dễ tổn thương của chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như sức chống chọi của nhu cầu trong nước... đều quyết định rằng rủi ro lạm phát chưa hoàn toàn tan biến, vẫn còn khả năng bật lại về sau. Walsh nhấn mạnh, Fed sẽ không lơi lỏng chính sách chỉ dựa trên số liệu ngắn hạn, đồng thời nhắc lại rằng lạm phát cuối cùng là kết quả lựa chọn chính sách của ngân hàng trung ương; không nên coi các cú sốc bên ngoài ngắn hạn là căn cứ xác định xu hướng lạm phát dài hạn.

Lập trường kiên định chống lạm phát của ngân hàng trung ương đã ngay lập tức kích hoạt phản ứng nhanh của thị trường tài chính. Thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ chịu áp lực giảm trước, lợi suất đồng thời tăng, nguyên nhân cốt lõi là các nhà giao dịch tổ chức đều mạnh tay đặt cược xác suất tăng lãi suất trở lại trong tương lai. Logic định giá của thị trường vốn rõ ràng: trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tiếp diễn, mối nguy lạm phát chưa hết, trọng tâm chính sách Fed đã chuyển từ “cân bằng giữa tăng trưởng và lạm phát” sang “ưu tiên kiểm soát lạm phát”, giữ lãi suất ổn định chỉ là biện pháp duy trì ngắn hạn, nếu số liệu lạm phát tăng trở lại sau này thì việc nâng lãi suất sẽ thành lựa chọn xác suất cao.

Xét về logic chính sách vĩ mô, phát biểu và động thái hiện tại của Fed là phản ứng chính xác trước rủi ro kép là “độ dai dẳng của lạm phát + bất định địa chính trị”. Những năm gần đây, lạm phát của Mỹ thể hiện rõ đặc tính “bật lại dễ, triệt tiêu khó”, ngoài yếu tố xáo trộn hàng hóa lớn bên ngoài thì giá dịch vụ trong nước ở mức cao, tốc độ tăng lương ổn định và chi tiêu tài khóa mở rộng là những nguyên nhân nội tại liên tục nâng đỡ tính dai dẳng của giá cả. Các xung đột địa chính trị lại bổ sung biến số không kiểm soát cho quỹ đạo lạm phát, mọi diễn biến thất thường tại Trung Đông đều có thể nhanh chóng lan ra thị trường năng lượng, làm gián đoạn quá trình hạ nhiệt lạm phát. Đối với Walsh - người sắp nắm quyền tại Fed - việc củng cố kỳ vọng ổn định giá cả, chốt neo niềm tin vào kiểm soát lạm phát của thị trường là nhiệm vụ chính sách trung tâm nhất trong giai đoạn đầu nhậm chức.

Việc phát đi tín hiệu chính sách lần này cũng đồng nghĩa thị trường tài chính Mỹ sẽ bước vào một chu kỳ cấu trúc kỳ vọng mới. Logic “chu kỳ nới lỏng chính sách” từng được giao dịch trước đó đã lung lay, định giá thị trường tiếp theo sẽ xoay quanh diễn biến lạm phát và lập trường “diều hâu” của Fed. Một mặt, áp lực tăng lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ tiếp diễn, đường cong lãi suất ngắn - dài hạn cũng có thể điều chỉnh trở lại; mặt khác, thị trường cổ phiếu và thị trường hàng hóa lớn cũng sẽ được tái định giá, kỳ vọng lạm phát và lãi suất cao sẽ kìm hãm định giá tài sản rủi ro.

Nhìn về tương lai, nhịp độ chính sách của Fed sẽ bám sát số liệu lạm phát và diễn biến tình hình địa chính trị. Nếu tình hình Mỹ - Iran ổn định, giá dầu giảm liên tục, áp lực lạm phát dần hạ nhiệt, khả năng cao Fed sẽ tiếp tục duy trì thái độ quan sát; nhưng nếu xung đột địa chính trị lặp lại và giá cả lại bật tăng, ngân hàng trung ương có thể phải khởi động lại hoạt động tăng lãi suất. Đối với thị trường toàn cầu, việc Fed giữ vững lập trường chống lạm phát đồng nghĩa chu kỳ lãi suất USD ở mức cao sẽ kéo dài, tình trạng thắt chặt thanh khoản toàn cầu vẫn tiếp diễn, dòng vốn vào thị trường mới nổi và áp lực biến động tỷ giá vẫn sẽ duy trì.

Tổng thể mà nói, cuộc họp báo đầu tiên mà Walsh tham gia trên cương vị Chủ tịch kế nhiệm đã phát đi một tín hiệu cứng rắn về chống lạm phát, đánh dấu sự cố định rõ nét của định hướng chính sách Fed. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế còn sức chống đỡ và rủi ro lạm phát vẫn chưa được loại bỏ, Fed sẽ lấy ổn định giá cả làm “lằn ranh đỏ” cốt lõi, chấp nhận biến động thị trường giai đoạn và tăng trưởng bị áp lực, tiếp tục kìm hãm kỳ vọng lạm phát. Tương lai, diễn biến địa chính trị, biến động giá hàng hóa lớn và số liệu kinh tế Mỹ sẽ là ba biến số cốt lõi quyết định động thái chính sách tiếp theo của Fed và dẫn dắt xu hướng của thị trường tài chính toàn cầu.