Quan sát dòng chính chứng khoán Nhật: Rất giống năm 1999, các nhà đầu tư bị buộc phải tham gia vào thị trường bull mà có thể là “một cơ hội trong đời”.

Thị trường chứng khoán Nhật Bản đang trải qua một xu hướng tương tự như bong bóng Internet, với lực mua tập trung mạnh vào các nhóm ngành AI và bán dẫn, cấu trúc yếu tố và xu hướng chỉ số giống hệt năm 1999.

Theo tin từ bàn giao dịch Zui Feng, báo cáo do Morgan Stanley MUFG Securities phát hành ngày 14/5 chỉ ra, trong tất cả các giai đoạn lịch sử kể từ năm 1990, giai đoạn có môi trường thị trường tương đồng nhất với tháng 4/2026 chính là thời kỳ bong bóng Internet. Yếu tố giá trị tụt lại phía sau, yếu tố động lượng vượt trội, yếu tố biến động thấp và vốn hóa nhỏ suy yếu — ba đặc điểm này tạo nên một cấu trúc hình gương hiếm hoi giữa hai giai đoạn.

Trong khi đó, chỉ số Nasdaq 100 và chỉ số Philadelphia Semiconductor (SOX) đều bước vào kênh tăng dốc kể từ tháng 4/2026, rất giống với đợt tăng cuối chu kỳ bong bóng Internet từ cuối 1999 đến đầu 2000.

Báo cáo này chỉ ra trực tiếp ý nghĩa chiến lược cho nhà đầu tư: Do giá cổ phiếu gần đây tăng vọt, nhà đầu tư "không còn lựa chọn nào khác", chỉ có thể tham gia vào làn sóng được dẫn dắt bởi AI và bán dẫn này. Đồng thời, báo cáo cảnh báo rằng một số cổ phiếu đã cho thấy dấu hiệu bong bóng định giá rõ rệt và khuyên nhà đầu tư nên tiếp tục xu thế song song với việc duy trì cảnh giác với những đảo chiều tiềm ẩn. Dựa vào thời gian kéo dài khoảng sáu tháng ở cuối bong bóng Internet (10/1999-3/2000) làm tham chiếu, sáu tháng tới có thể là khung thời gian cần được đặc biệt chú ý.

Nhóm Morgan Stanley sử dụng khoảng cách Mahalanobis để đo lường mức độ tương đồng của lợi suất yếu tố từng tháng từ năm 1990, với 13 loại yếu tố làm thước đo, và kết luận chỉ rõ về thời kỳ bong bóng Internet.

Cụ thể, thời điểm có khoảng cách Mahalanobis thấp nhất — tức là tương đồng nhất với môi trường thị trường tháng 4/2026 — phần lớn xuất hiện từ tháng 6/1999 đến 2/2000. Lấy mốc 8.0 làm đường ranh đáy phân vị thập phần lịch sử, trong giai đoạn kể trên có năm tháng có số đo thấp hơn ngưỡng này. Ở chiều ngược lại, các mốc gần đây nhất lần lượt là 10/2025 và 1/2026, phù hợp với logic thị trường chủ đề AI và bán dẫn kéo dài từ 2025 đến nay.

Xét riêng từng yếu tố, đặc điểm chung của hai giai đoạn rất rõ ràng: yếu tố giá trị (gồm tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng 12 tháng, tỷ lệ giá trị sổ sách/vốn hóa thị trường, tỷ suất cổ tức) đều kém hiệu quả; yếu tố động lượng (động lượng 12×1M, điều chỉnh tăng/giảm EPS) vượt trội rõ rệt; yếu tố biến động thấp và vốn hóa nhỏ đồng thời suy yếu. Các yếu tố chất lượng do khác biệt định nghĩa nên thể hiện phân hóa giữa hai thời kỳ, là một trong số ít ngoại lệ.

Ngoài sự tương đồng về yếu tố, cấu trúc hiện nay của chứng khoán Nhật cũng rất đáng chú ý.

Tỷ lệ giữa Nikkei 225 và TOPIX lần đầu vượt 16 lần vào ngày 24/4/2026, thiết lập kỷ lục lịch sử. Mức tăng liên tục này của tỷ lệ cho thấy lực mua thị trường dồn cực cao vào số ít cổ phiếu vốn hóa lớn, beta cao — trong khi tỷ trọng những cổ phiếu này trong Nikkei 225 cao hơn nhiều TOPIX.

Tín hiệu động lượng cũng ghi nhận số liệu cực đoan. Tính theo động lượng giá 12×1M trên 20 ngày giao dịch liên tục, ngày 28/4 đạt 14%, lập đỉnh suốt mười năm. Đồng thời, theo báo cáo "Beta Polarization" trước đó của Morgan Stanley, beta của nhóm cổ phiếu động lượng cao tăng vượt trội, trong khi các nhóm khác tụt mạnh về dưới 1. Điều này có nghĩa, lực mua thị trường gần như tập trung hoàn toàn vào nhóm beta cao, còn lại bị bỏ lại rất xa.

Về mặt định giá, thị trường hiện tại có sự phân hóa rõ rệt với thời kỳ bong bóng Internet, cũng là một trong những điểm khác biệt quan trọng nhất.

Ở cấp độ chỉ số, tính đến ngày 10/5, P/E kỳ vọng của Nasdaq 100 và SOX lần lượt là 24,9 lần và 21,5 lần, ở mức "không thấp nhưng cũng chưa quá cao", đối lập với tình trạng định giá tăng chóng mặt giai đoạn bong bóng Internet. Thông số này cho thấy dư địa tăng của chỉ số về định giá vẫn còn.

Tuy nhiên, nếu tập trung vào từng cổ phiếu đơn lẻ thì hiện tượng lại hoàn toàn khác. Trong rổ "AI Enablers" do nhóm nghiên cứu Morgan Stanley xác định, cả trung vị và trung bình P/E kỳ vọng của các cổ phiếu thành phần đều liên tục tăng lên, đã vượt rõ rệt mức năm 2025. Điều này có nghĩa áp lực định giá đang tích tụ ở nhóm cổ phiếu quy mô vừa và nhỏ, có chủ đề ngành rõ nét, và rủi ro giao dịch chen chúc ngày càng tăng.

Báo cáo nhận định, sự phân hóa định giá này là biến số then chốt để dự báo xu hướng tiếp theo — dư địa chịu đựng định giá của chỉ số vẫn còn, nhưng mức độ tập trung ở từng cổ phiếu cần được đặc biệt lưu ý.

Dựa trên các phân tích trên, nhóm định lượng Morgan Stanley đưa ra nhận định và khuyến nghị chiến lược rõ ràng với thị trường giai đoạn tới.

Báo cáo đánh giá, với nhiều điểm tương đồng giữa thị trường hiện tại và giai đoạn bong bóng Internet, khả năng cao diễn tiến sẽ tiếp nối kịch bản chu kỳ năm đó. Ông Seth Carpenter, chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu của Morgan Stanley, đánh giá giai đoạn phát triển AI hiện nay là làn sóng sáng tạo lớn thứ sáu kể từ cuộc Cách mạng Công nghiệp, sánh ngang cuộc cách mạng CNTT cuối thập niên 1990, mang lại sự hậu thuẫn cho so sánh mang tính cấu trúc này.

Ở góc độ chiến lược, báo cáo chỉ ra thẳng: Việc cổ phiếu tăng vọt gần đây khiến nhà đầu tư thực sự "không còn lựa chọn nào khác" ngoài việc tham gia. Nếu đúng như dự đoán của phân tích, đây có thể là chu kỳ tăng mạnh nhất kể từ bong bóng Internet, đồng nghĩa cơ hội 25 năm có một, buộc nhà đầu tư phải thuận theo xu hướng.

Đồng thời, báo cáo lưu ý, chiến lược phù hợp là "tham gia theo xu thế đồng thời ý thức rủi ro đảo chiều". Đoạn cuối chu kỳ bong bóng Internet kéo dài khoảng sáu tháng, do đó sáu tháng tới sẽ là khung thời gian trọng điểm cần dõi theo để đánh giá liệu thị trường đã tiệm cận bước ngoặt hay chưa.