Thời điểm nhạy cảm nhất của trái phiếu Mỹ: Đấu giá trái phiếu dài hạn trị giá 16 tỷ USD và biên bản họp Fed, thị trường sẽ bị thử thách vào rạng sáng ngày mai

Thị trường trái phiếu toàn cầu đang trải qua làn sóng bán tháo dữ dội nhất trong nhiều thập kỷ, và thị trường Mỹ sắp đối mặt với hai bài kiểm tra áp lực lớn trong cùng một ngày.

Vào rạng sáng ngày 20/8 theo giờ Hà Nội, Bộ Tài chính Mỹ sẽ bán ra 16 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 20 năm, đồng thời biên bản cuộc họp tháng 7 của Fed cũng sẽ được công bố vào lúc 2 giờ sáng. Hai sự kiện này ảnh hưởng đến các vị trí khác nhau trên đường cong lãi suất lợi suất—một cái liên quan đến lãi suất dài hạn, cái kia tác động đến kỳ vọng ngắn hạn.

Kịch bản mà thị trường lo ngại nhất là: kết quả đấu giá yếu và biên bản theo hướng "diều hâu" công bố cùng ngày, tạo hiệu ứng cộng hưởng, đẩy toàn bộ đường cong lợi suất dịch chuyển lên trên, từ đó lan tỏa sang nhóm cổ phiếu công nghệ, thị trường mới nổi và các hoạt động giao dịch đòn bẩy cao.

Trước đó, lãi suất dài hạn toàn cầu đã tiến sát mức đỉnh nhiều năm thậm chí hàng thập kỷ. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm trong phiên thứ Ba có lúc chạm 5,327%, mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2007; lợi suất kỳ hạn 10 năm lên tới 4,747%, cao nhất kể từ tháng 1 năm 2025. Đồng thời, thị trường chứng khoán Mỹ đã giảm ba phiên liên tiếp, các chỉ số S&P 500, Nasdaq Composite và Dow Jones đều chịu áp lực.

Đợt đấu giá trái phiếu kỳ hạn 20 năm lần này sẽ được định giá với lợi suất xấp xỉ 5,28%—đây là lãi suất trên thị trường thứ cấp của trái phiếu kỳ hạn 20 năm vào thứ Ba, cũng là chi phí vay mượn cao nhất kể từ khi Mỹ bắt đầu phát hành lại kỳ hạn này sáu năm trước.

Ý nghĩa của phiên đấu giá này đã vượt ra ngoài phạm vi hoạt động huy động vốn thông thường. Thâm hụt ngân sách tài khóa hiện tại của Mỹ đã gần 1,8 nghìn tỷ USD, tổng quy mô nợ quốc gia sắp lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD. Phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 30 năm tuần trước đạt lợi suất trúng thầu lên tới 5,216%—cao nhất gần 25 năm. Tuần trước, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cũng đã nâng dự báo thâm hụt ngân sách tài khóa năm 2026 lên 2,1 nghìn tỷ USD, cao hơn 200 tỷ USD so với dự báo tháng 2.

Thứ mà thị trường thực sự muốn kiểm nghiệm là ở mức lợi suất cao như vậy, liệu người mua có quay lại bàn hay không. Nếu lợi suất trúng thầu cuối cùng cao rõ rệt so với mức trước đó, nhu cầu mua thấp, nghĩa là quan hệ cung cầu nợ dài hạn ngày càng xấu đi, lãi suất dài hạn sẽ chịu áp lực tăng mạnh hơn nữa.

Theo bà Yulia Alekseeva, giám đốc thu nhập cố định tại MissionSquare, lo ngại về thâm hụt ngân sách là "động lực chính và dai dẳng nhất" thúc đẩy làn sóng bán tháo trái phiếu dài hạn gần đây. Bà cũng chỉ ra rằng, các "công ty công nghệ siêu lớn" (hyperscalers) đã phát hành lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp kỳ hạn dài để xây dựng trung tâm dữ liệu, khiến áp lực cung tăng mạnh. Theo dữ liệu bàn giao dịch của Goldman Sachs, quy mô phát hành trái phiếu liên quan đến AI đã lên tới 489 tỷ USD, áp lực cung trái phiếu lớn tới mức ông Rich Privorotsky, giám đốc giao dịch giao ngay khu vực châu Âu tại Goldman Sachs đưa ra cảnh báo:

"Ở một mức độ nào đó, Fed thậm chí có thể buộc phải tăng lãi suất trong bối cảnh dữ liệu yếu đi, nhằm làm phẳng đường cong lợi suất, neo lại lãi suất dài hạn."

Tầm quan trọng của biên bản cuộc họp tháng 7 của Fed lần này lớn hơn hẳn những lần trước.

Sau khi Chủ tịch Fed Jerome Powell lên nắm quyền, các tín hiệu định hướng cho tương lai được cắt giảm mạnh, tuyên bố chính sách ngắn gọn hơn, trong họp báo cũng hiếm khi cung cấp nhận định định hướng cho thị trường. Báo cáo khách hàng của Michael Gregory, Phó kinh tế trưởng thị trường vốn BMO, chỉ ra rằng, trong "bối cảnh tuyên bố chính sách ngắn, họp báo không rõ ràng, giảm dự báo", tầm quan trọng của biên bản đã tăng đáng kể. Will Compernolle, chuyên gia chiến lược vĩ mô tại FHN Financial cũng cho rằng, biên bản "bây giờ có thể tiết lộ những cuộc thảo luận nội bộ không được công bố tại họp báo lửng lơ tháng trước của Powell".

Cuộc họp tháng 7 để lại một ẩn số rõ ràng: Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5% đến 3,75%, nhưng có 3 trong số 12 thành viên biểu quyết ủng hộ tăng lãi suất. Chuyên gia kinh tế học Alex Pelle của Mizuho nhận định ba lá phiếu này chỉ là "phần nổi của tảng băng", biên bản sẽ hé lộ số lượng quan chức cấp cao ủng hộ tăng lãi suất đông đảo hơn nhiều so với nhận định bên ngoài. "Từ đầu năm đến nay, mỗi cuộc họp Fed đều xuất hiện thêm thành viên nghiêng về phía diều hâu", Pelle nói.

Biên bản tháng 6 đã để ngỏ hai kịch bản: nếu áp lực lạm phát dịu đi nhanh chóng, phần lớn quan chức nghiêng về giữ nguyên lãi suất và sau đó nới lỏng; còn nếu chi tiêu liên quan đến AI, xung đột Trung Đông và thuế quan tiếp tục khiến lạm phát tăng, đa số cho rằng có thể phải tăng lãi suất tiếp. Theo Kurt Lewis, Giám đốc chính sách ngân hàng trung ương Piper Sandler, cựu quan chức Fed, điều này có nghĩa là hơn một nửa thành viên đã tính đến cả hai khả năng, đó là "rất quan trọng".

Hiện tại, công cụ dự báo xác suất thị trường của Fed chi nhánh Atlanta cho thấy, khả năng tăng lãi suất vào tháng 9 đã giảm từ 82% sau cuộc họp tháng 7 xuống còn 59%, nguyên nhân chính là dữ liệu lạm phát gần đây yếu hơn. Tuy nhiên, nếu biên bản cho thấy lực lượng diều hâu mạnh hơn kỳ vọng thị trường, kỳ vọng tăng lãi suất vừa dịu đi có thể bùng lên trở lại.

Trong báo cáo, Jonathan Krinsky, Giám đốc chiến lược kỹ thuật tại BTIG cảnh báo: "Chúng tôi cho rằng thị trường cổ phiếu chưa sẵn sàng cho trường hợp lãi suất dài hạn tăng nhanh—chẳng hạn lợi suất trái phiếu 30 năm tiến sát 6%." Ông chỉ ra rằng, từ đầu tháng 8 tới nay, lợi suất trái phiếu 30 năm đã vượt qua vùng dao động ba năm, tín hiệu kỹ thuật cho thấy đợt bán tháo này chưa kết thúc.

John Velis, chiến lược gia ngoại hối và vĩ mô khu vực Châu Mỹ của BNY cho rằng, việc lãi suất dài hạn tăng vọt xuất phát cả từ định hướng dài hạn của chính sách tiền tệ cũng như nhu cầu vốn bùng nổ theo chi tiêu cho AI và công nghệ. "Điều này không trực tiếp làm giảm đầu tư vào trái phiếu chính phủ, nhưng đang đẩy chi phí vốn nói chung lên cao," ông nói.

Xét về quá khứ, theo thống kê trên X của Oddstats, lần duy nhất trong lịch sử lợi suất trái phiếu 30 năm tăng từ vùng 4% lên 6% trong vòng sáu tháng là vào tháng 6/1999. Chưa đầy bốn tháng sau đó, chỉ số S&P 500 rơi vào vùng điều chỉnh; chín tháng sau ghi nhận đỉnh lịch sử cuối cùng trước khi bong bóng internet vỡ. Lưu ý, lợi suất trái phiếu 30 năm hồi tháng 3 năm nay chưa đến 4,6%.

Nếu cùng ngày có biên bản diều hâu và đấu giá yếu, hệ quả rất rõ: lãi suất ngắn hạn chịu áp lực vì kỳ vọng tăng lãi suất, lãi suất dài hạn tiếp tục tăng do nhu cầu mua yếu, toàn đường cong lợi suất được định giá lại. Cổ phiếu công nghệ định giá cao là đối tượng đầu tiên chịu ảnh hưởng—lãi suất dài hạn tăng làm giảm hệ số chiết khấu, kéo giảm giá trị lý thuyết cổ phiếu, trong khi lãi suất ngắn hạn tăng đồng nghĩa chi phí vay vốn doanh nghiệp cũng leo thang.

Làn sóng bán tháo trái phiếu này đã lan rộng sang các nền kinh tế phát triển lớn. Lợi suất trái phiếu 30 năm Đức lên mức cao nhất 15 năm là 3,763%, cùng kỳ hạn của Pháp chạm đỉnh kể từ 2008, lợi suất kỳ hạn 30 năm của Nhật tăng lên 4,1285%, vượt qua đỉnh 30 năm đạt được mùa xuân năm nay. Theo số liệu của Bloomberg, lợi suất trung bình của chỉ số trái phiếu chính phủ xếp hạng đầu tư đã tăng lên khoảng 4,5%—cao nhất kể từ 2015 đến nay.

Ông Luis Alvarado, đồng Giám đốc thu nhập cố định toàn cầu của Wells Fargo Investment Institute nhận định, "Hầu hết tất cả các thị trường thu nhập cố định lớn đều ghi nhận xu hướng này, vấn đề thâm hụt là toàn cầu, không chỉ là câu chuyện của Mỹ." Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh, quy mô thị trường trái phiếu Mỹ vượt xa tổng cộng thị trường của Nhật, Anh, EU và các quốc gia châu Á khác, vì thế vấn đề của Mỹ có sức lan toả mạnh hơn.

Ông Charles Luke, Giám đốc đầu tư tại City National Bank và RBC Rochdale chỉ ra, khi lãi suất toàn cầu tăng, một phần vốn chảy sang các thị trường khác, "điều này tự nhiên gây ra áp lực cho người mua trái phiếu nước ngoài." Ông thẳng thắn: "Tôi nghĩ Bộ Tài chính ở thời điểm này thực sự có chút lo lắng."