Yevropa uzoq muddatli obligatsiya daromadliligi keskin oshdi, 30 yillik Germaniya obligatsiyalari va 10 yillik Frantsiya obligatsiyalari daromadliligi bir necha yillik eng yuqori ko‘rsatkichga yetdi

14-iyun, juma kuni, Yevropaning uzoq muddatli davlat obligatsiyalari narxlari keng ko‘lamda pasaydi, Germaniya va Fransiyaning uzoq muddatli obligatsiyalari daromadliligi bir necha yillik eng yuqori darajaga yetdi.

Bu shuni anglatadiki, Yevropa obligatsiya bozori uzoq muddatli daromadlilik bosimi Germaniyadan Fransiya kabi asosiy a’zo davlatlarga tarqalmoqda. Uch hafta avval, Germaniya 10 yillik benchmark davlat obligatsiyasi daromadliligi 2011-yildan beri eng yuqori darajaga chiqqan, Fransiya esa shu yilning iyul oyida qayta-qayta 2009-yildan beri rekordini yangilagan edi.

Uzoq muddatli daromadlilikning barqaror o‘sishi, bir tomondan, global inflyatsiya va foiz stavkalari kutilyotgan darajadan yuqori noaniqlik mavjudligini aks ettirsa, boshqa tomondan, Yevropaning asosiy iqtisodiyotlari davlat xarajatlari, qarz orqali mablag‘ jalb qilish va kelgusida davlat obligatsiyalari taklifi oshishi fonida uzoq muddatli moliyalashtirish xarajatlari bosimi ostida qolayotganini ko‘rsatadi.

Germaniya 30 yillik obligatsiyalar daromadliligi 2011-yildan beri eng yuqori cho‘qqiga chiqdi

Juma kuni AQSH fond bozori ochilishidan oldin, Germaniyaning uzoq muddatli davlat obligatsiyalari aniq ravishda sotuvga qo‘yildi. 30 yillik davlat obligatsiyasi daromadliligi kun davomida qariyb 9 bazis punktga oshib, 3.73% atrofida bo‘ldi va 2011-yildan buyon eng yuqori darajaga yetdi.

Yaqin kunlardagi dinamikaga qaralsa, Germaniya obligatsiya bozori bosimi birdan paydo bo‘lmaganini ko‘rsatadi.

Uch hafta avval, 23-iyul kuni, Germaniya 10 yillik davlat obligatsiyasi daromadliligi 2011-yildan beri eng yuqori darajaga chiqdi. O‘sha paytda, butun dunyo obligatsiya bozori energiya narxlari o‘sishi, inflyatsiya xavotiri va yirik iqtisodiyotlarning uzoq muddatli moliyalashtirish ehtiyoji oshishi tufayli bosim ostida edi.

Shundan so‘ng ham Germaniya uzoq muddatli obligatsiyalari daromadliligi aniq pasayamadi. Bozor ko‘rsatkichlari Germaniya 30 yillik obligatsiyalari daromadliligi o‘tgan bir oy davomida barqaror o‘sib kelganini qayd etdi.

10 yillik obligatsiyalarga nisbatan, 30 yillik daromadlilik uzoq muddatli inflyatsiya, davlat xarajatlari oshishi va muddat mukofoti o‘zgarishiga sezilarli darajada sezgir hisoblanadi. Shuning uchun, 30 yillik daromadlilik tarixiy yuqori cho‘qqini yangilashi sarmoyadorlar uzoq muddatli xavflar bo‘yicha yuqoriroq kompensatsiya talab qilayotganini ko‘rsatadi.

Fransiya 10 yillik obligatsiyalari daromadliligi yana 2009-yildan yuqori rekordini yangiladi

Fransiya obligatsiya bozori harakati yanada ko‘proq e’tiborni tortmoqda.

Juma kuni savdo vaqtida, Fransiya 10 yillik davlat obligatsiyasi daromadliligi bir paytlar 4.05%dan oshib, kun davomida salkam 11 bazis punktga o‘sib, 2009-yildan beri eng yuqori cho‘qqiga chiqdi.

Aslida, Fransiya 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligi bu yil bir necha bor o‘tgan 17 yil ichidagi rekordini yangilagan.

Joriy yilning 15-mayida, Fransiya 10 yillik davlat obligatsiyasi daromadliligi 3.95%dan oshib, 2008–2009-yil global moliyaviy inqirozidan beri eng yuqori nuqtaga chiqqandi. «Le Monde» (Dunyo gazetasi) o‘sha paytda qayd etganidek, Fransiyaning davlat qarzini moliyalashtirish xarajatlari 2009-yildan beri eng yuqori darajaga yetgan, davlat katta byudjet taqchilligi hisobiga ko‘proq obligatsiya chiqarishga majbur, daromadlilik oshishi esa hukumat foiz xarajatlarini yanada oshirib yuboradi.

Iyul oyiga kelib, bu tendensiya davom etmoqda.

Trading Economics’ning yozuvlariga ko‘ra, 15-iyul kuni Fransiyaning 10 yillik obligatsiyalari daromadliligi 3.94%ga chiqib, 2009-yil iyunidan beri eng yuqori darajani qayd etdi; 21-iyulda esa 3.97%ga yetib, yana rekord yangiladi.

Demak, juma kuni Fransiya 10 yillik daromadliligi 4%dan oshgani bu bozorning tasodifiy tebranishi emas, so‘nggi oylar Yevropa obligatsiyalari bozorida uzoq muddatli daromadlilik barqaror o‘sishi tendensiyasining davomidir.

Yevropa obligatsiyalari bozorida “uzoq muddatli bosim” to‘planmoqda

E’tiborli tomoni shundaki, hozirda Yevropa obligatsiyalari bozori faqatgina pul-kredit siyosatiga oid sabablarda yuzaga kelmayapti.

Yaqin vaqtgacha xalqaro neft narxlari tez o‘sib, global inflyatsiya kutilyotgan darajalarning oshishiga sabab bo‘ldi va asosiy iqtisodiyotlarning uzoq muddatli obligatsiyalari daromadliligini yuqoriga harakatlantirdi. Iyul oyi oxirida Germaniya 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligi 3,2% atrofida – 2011-yildan beri eng yuqori cho‘qqiga chiqqan paytda, bozor energiya narxi tez o‘sishi va buning natijasida inflyatsiya bosimi obligatsiyalarning ommaviy sotilishi uchun muhim omil sifatida qaraldi.

Shu bilan bir vaqtda, Yevropadagi asosiy iqtisodiyotlarning kelajakdagi davlat xarajatlari va obligatsiyalar chiqarish hajmi ham investorlar ehtiyojlarida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Germaniya uchun, hukumat davlat xarajatlarini, xususan mudofaa, infratuzilma kabi sohalarda kengaytirmoqda, bu esa yaqin yillarda Germaniya davlat obligatsiyalari taklifi ancha oshishini anglatadi. Germaniya moliya idorasi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, Germaniya 2026-yilda umumiy qiymati taxminan 82 milliard yevro bo‘lgan 10 yillik federal obligatsiyalar chiqarishni rejalashtirmoqda.

Fransiya esa, ilgari ham ko‘plab fiskal cheklovlar ostida bo‘lib kelmoqda. Fransiya obligatsiyalari daromadliligi keskin o‘sgan paytlarda, bozor ularning uzluksiz byudjet taqchilligi va yuqori davlat qarzi hukumatni ko‘proq qarz olishga majbur qilmoqda, degan xavotir bor edi, bundan tashqari moliyalashtirish xarajatlarining oshishi hukumatning foiz xarajatlarini yanada oshirishi mumkin.

Shunday qilib, so‘nggi paytda Yevropa obligatsiyalari bozorida quyidagicha ahamiyatli o‘zgarish yuz berdi: Qisqa muddatli obligatsiyalarning arzi ko‘proq Yevropa Markaziy bankining siyosiy kutilyotlariga bog‘liq bo‘lsa, uzoq muddatli daromadlilik asosiy ravishda inflyatsiya, fiskal taqchillik, davlat obligatsiyalari taklifi va muddat mukofotining kombinatsiyasi bilan harakatlanmoqda.

Fransiya va Germaniya uzoq muddatli obligatsiyalarining dinamikasi Yevropada “fiskal xavf mukofoti” oshayotganini ko‘rsatmoqda

Bozor ko‘rsatkichlariga ko‘ra, Fransiya obligatsiyalari daromadliligidagi o‘sish Germaniyanikidan ancha baland, bu esa investorlar Fransiyaning fiskal holati bo‘yicha yuqoriroq xavf mukofoti talab qilishayotganini anglatadi.

Juma kuni Fransiya 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligi 4%dan oshgan bir paytda Germaniya 10 yillik daromadliligi 3,2% atrofida bo‘lib, ikkalasi o‘rtasidagi farq hanuz yuqori darajada saqlanmoqda.

Bu Yevropa obligatsiya bozoridagi muhim ko‘rsatkichlardan biri: agar uzoq muddatli daromadlilik oshishda davom etsa, ta’siri nafaqat davlat moliyalashtirish xarajatiga, balki korporativ obligatsiyalar, ko‘chmas mulk ipoteka kreditlari va bank moliyalashtirish kanallari orqali real iqtisodiyotsizga ham ta’sir o‘tkazadi.

Yevropa Markaziy banki uchun, uzoq muddatli obligatsiyalar daromadliligining tez ko‘tarilishi siyosiy muhitni murakkablashtiradi — bir tomondan, iqtisodiy o‘sishni haddan tashqari moliyaviy shartlarni siqib qo‘yilishini oldini olish kerak; boshqa bir tomondan, energiya narxlari va inflyatsiya xavfi yana ko‘proq yengillashtirish uchun joy qoldirmaydi.

Shu nuqtayi nazardan qaralganda, Germaniya 30 yillik davlat obligatsiyasi daromadliligi 2011-yildan beri eng yuqori cho‘qqiga chiqishi va Fransiya 10 yillik daromadliligi 4%dan oshib ketishi, bu faqat ikkita alohida obligatsiyalar bozori rekordi emas, balki Yevropada uzoq muddatli moliyalashtirish xarajatlari ehtiyot bo‘lish lozim bo‘lgan yangi bosqichga o‘tayotganini ko‘rsatmoqda.