Nagpapalitan ng matitinding pahayag ang US at Iran, walang progreso sa usapang pangkapayapaan, patuloy na lumalala ang tensyon sa Gitnang Silangan na nagtutulak pataas ng presyo ng langis

Ipinahayag ni dating US President Donald Trump ngayong Miyerkules na magbabayad nang mabigat ang Iran dahil sa pagkamatay ng 4 na sundalong Amerikano nitong nagdaang linggo. Noon din, nag-post siya sa social media, nagbabala na basta’t paputukan ng Iranian military ang mga sasakyang-dagat sa Strait of Hormuz, handang pambombahin ng Amerika anumang oras ang tulay o planta ng kuryente, kabilang ang mga nasa paligid ng Tehran.

Kasalukuyang nagpapadala rin ng matitinding sagot ang panig ng Iran. Kamakailan bumisita si Iranian Interior Minister Eskandar Momeni sa Pakistan. Sa loob ng halos limang buwan, Pakistan at Qatar ang naging mahalagang tagapamagitan sa tensyon ng Amerika at Iran, ngunit sa bisitang ito, walang nakitang senyales na muling bubuksan ang pag-uusap ng dalawang panig.

Ayon sa tagapagsalita ng Iranian Foreign Ministry, sa kasalukuyan ay walang negotiation, at maaaring maganap lamang ang pagpapasa ng impormasyon. Sinabi niya, ang bagong impormasyong ipinasa ng Iran sa Amerika ay lumalabag na ang kabilang panig sa pansamantalang memorandum of peace na pinirmahan noong Hunyo 17 at dapat nilang unahing tuparin ang kasunduan.

Ayon sa ulat, kung atakihin ng Amerika ang mga tulay o pasilidad ng kuryente ng Iran, gaganti ang Iran sa pamamagitan ng pagsira sa mga imprastraktura ng rehiyon, kabilang ang mga pasilidad ng enerhiya na pinangangalagaan ng US.

Sa larangan ng militar, lalo pang pinalawak ng Amerika ang saklaw ng mga airstrike. Ayon sa Iranian media, tinarget ng US Army sa night airstrike ang isang military facility malapit sa Tabriz sa hilagang-kanluran ng Iran, ang unang airstrike sa rehiyong ito simula nang tumindi ang sigalot ng dalawang panig sa loob ng dalawang linggo.

Dagdag pa rito, pinaandar ng kapital ng Iran na Tehran ang air defense system sa madaling araw ng Miyerkules. Ayon sa lokal na media, binomba rin ng US Army ang mga lugar ng Abdanan at Chovar na malapit sa kanlurang hangganan ng Iraq.

Ito na ang ika-11 sunod-sunod na araw ng US airstrike laban sa Iran. Bilang tugon, muling umatake ang Iran sa mga base militar ng US sa Kuwait, Bahrain, at Jordan.

Ang patuloy na tumitinding sigalot ay nagdulot din ng panibagong pagkabahala sa pandaigdigang pamilihan ng enerhiya. Sa nakaraang dalawang linggo, kapansin-pansin ang pagtaas ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. Nitong Miyerkules, umangat ng 2.9% ang London Brent crude oil futures, halos umabot ng $94 kada bariles. Tumataas din ang presyo ng finished oil products gaya ng diesel sa Europa.

Apektado rin ang merkado ng bonds. Dahil sa pangamba ng merkado na ang patuloy na pagtaas ng presyo ng enerhiya ay maaaring muling magdulot ng inflation, umabot sa mataas na antas sa loob ng halos dalawang buwan ang US 10-year at 30-year Treasuries yields, at nag-aalala ang mga investors na maaaring pag-isipang muli ng Federal Reserve ang pagtaas ng interest rates.

Ipinahayag ng Amerika na bago muling buksan ng Iran ang Strait of Hormuz at itigil ang mga pag-atake sa mga energy transport ships at iba pang commercial vessels, magpapatuloy ang US Army sa pagpapaigting ng kanilang airstrike operations.

Gayunpaman, wala pa ring senyales ng pagbibigay ang Iran. Naninindigan ang Tehran sa kontrol ng paglalayag sa Strait of Hormuz, at sinabing ang isyung ito ay humahadlang din sa progreso ng negosasyon sa ibang usapin gaya ng nuclear program ng Iran.

Kaugnay nito, nagbabanta rin ang mga Yemen Houthi forces na sinusuportahan ng Iran na lalawakan pa ang saklaw ng sigalot, na nagbababala na maaaring gawing target ng pag-atake ang mga commercial ships na papunta sa mga port ng Saudi. Ayon sa United Maritime Information Center, na nagmomonitor ng global maritime security, may kakayahan nang magsagawa ng sea attack ang Houthi mula sa timog na bahagi ng Red Sea malapit sa Bab el-Mandeb strait.

Ipinahayag ni Trump na labis nang napahina ng operasyon ng US Army ang military forces ng Iran, ngunit patuloy pa rin umanong inaatake ng Iran ang mga sasakyang pangdagat sa Strait of Hormuz at nagdudulot ng malaking pinsala sa mga US forces at military bases na nakapuwesto sa Gitnang Silangan.

Sinabi ng US Department of Defense ngayong Martes na nakumpirmang namatay ang isang 28-anyos na US Army Sergeant na dating napaulat na nawawala, sa isang pag-atake noong nakaraang Biyernes sa air force base ng Jordan, dahilan para umabot sa apat ang mga Amerikanong namatay nitong nagdaang linggo kabilang na ang dalawa pang namatay sa Jordan at isa pa sa isang insidente sa hilagang Iraq.

Bumisita si Trump ngayong Miyerkules sa Dover Air Force Base sa Delaware para salubungin ang mga bangkay ng ilang nasawing sundalo na ibinalik sa Amerika.

Ipinahayag ng panig ng Iran na umabot na sa higit 50 ang namatay at mahigit 500 ang sugatan bunsod ng 11 sunod-sunod na araw ng airstrike ng US Army.

Dagdag ni Trump, “malamang” ay sinusubukang impluwensyahan ng Iran ang midterm elections ng Amerika sa Nobyembre sa pamamagitan ng mga pag-atake sa Strait of Hormuz, dahil tumaas ang presyo ng gasolina sa bansa dahil dito. Kasabay nito, binanggit niya na maaaring targetin ng US Army sa hinaharap ang Pickaxe Mountain facility, na pinaniniwalaang konektado sa nuclear program ng Iran.

Bilang tugon, sinabi ng tagapagsalita ng Iranian Foreign Ministry na si Esmail Baghaei na ang sinasabing dahilan ukol sa Pickaxe Mountain ay puro "palusot lamang para magsimula ng panibagong pananakop." Nagbabala rin ang Iranian military na kung papasok ang US Army sa teritoryo ng Iran, tiyak na lalaban ang bayan ng Iran nang todo.

Inihayag ni US Secretary of Defense Pete Hegseth sa Senado nitong Martes na sa ngayon, umabot na sa humigit-kumulang $37.5 bilyon ang nagastos sa kasalukuyang military operations. Hiniling din niya sa Kongreso na aprubahan ang karagdagang $67 bilyong defense supplemental budget proposal upang suportahan ang mga susunod na military actions.