Oman "aralıq qat" oldu! Trump təhdid etdi ki, ABŞ-İran münaqişəsinə maneçilik göstərsə, ona hərbi hücum edəcək

Zhihui Finance APP-in məlumatına görə, ABŞ Prezidenti Donald Trump telefon müsahibəsində ciddi xəbərdarlıq edib ki, əgər Oman ABŞ ordusunun Hörmüz boğazında İran gəmilərini blokadaya alması prosesində maneə yaratsa, ABŞ ona qarşı hərbi zərbə tədbiri görəcək.

Trump müsahibədə açıq şəkildə bildirib: “Əgər Oman yolumuzu kəssə, onları param-parça edərik.” O həmçinin qeyd edib ki, hazırki dəniz blokadası İran üzərində effektiv təzyiq yaradır və qarşıdurmanın həlli üçün konkret vaxt təyin etməyib, vurğulayıb ki, “heç bir tələsiklik yoxdur”.

Demək olar altı aydır davam edən ABŞ-İran hərbi qarşıdurması hələ də açıq bitmə əlaməti göstərmir. Davamlı sülh yaratmağı hədəfləyən ABŞ-İran danışıqları dalana dirənib, tərəflər arasında fasiləli atışmalar davam edir, bu da neft və digər əsas əmtəələrin Hörmüz boğazı vasitəsilə beynəlxalq enerji yolları üzərində daşınmasına ciddi təsir göstərir. Qarşıdurmanın davam etməsi neft və qaz qiymətlərini artırır və noyabrda keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində Trump-ın aid olduğu Respublikaçılar Partiyasına əlavə siyasi təzyiqlər yaradır.

Oman bu qarşıdurmada incə və mühüm rol oynayır. Uzun müddətdir “ədalətli vasitəçilik” xarici siyasətinə sadiq olan bir Fars körfəzi dövləti kimi, Oman qarşıdurmanın əvvəlində körfəz ölkələrinin hava məkanını yenidən açmaqda, Hörmüz boğazından keçən gəmilər (o cümlədən ABŞ gəmiləri) üçün naviqasiya xidməti göstərməkdə kömək edib və ardıcıl iki müvəqqəti ABŞ-İran nüvə danışıqlarına ev sahibliyi edib.

Trump əvvəlki çıxışlarında Oman-ı “qaydalara əməl etməyə, yoxsa sizi məhv edərik” deyə xəbərdar etmişdi. Bundan əlavə, bu neytral mövqe getdikcə daha çox ABŞ-ın təzyiqi ilə üzləşir. Trump-ın bu dəfə Oman-a ünvanladığı “əlavə caydırma” ABŞ-ın blokada gücünü qorumaqla yanaşı, üçüncü tərəf ölkələrin İran üçün tədarük keçidi olmasının qarşısını almağa çalışdığını əks etdirir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının məlumatına görə, avqustun 11-dək davam edən qarşıdurma dövründə Hörmüz boğazı və daha geniş Yaxın Şərq bölgəsində 65-ə yaxın gəmi ilə əlaqədar təsdiqlənmiş hadisə baş verib, 17 dənizçi həyatını itirib. Son vaxtlar hücumlar davam edir.

Hörmüz boğazı qlobal neft dəniz nəqliyyatının təxminən üçdə birinin keçdiyi əsas yoldur, hər hansı blokada və ya hərbi gərginlik birbaşa enerji təchizatı zəncirinin sabitliyinə təhlükə yaradır. Geosiyasi risk spreddi artıq neft və təbii qaz qiymətlərini artırır, əgər qarşıdurma Oman kimi qonşu ölkələrə yayılarsa, enerji bazarı daha kəskin təchizat şoku ilə üzləşə bilər, bu isə inflyasiya təzyiqlərini artıraraq, onsuz da iqtisadi çətinliklər yaşayan Trump administrasiyasını seçki ərəfəsində daha çətin vəziyyətə sala bilər.