Thị trường trái phiếu toàn cầu bán tháo “thay mặt ngân hàng trung ương tăng lãi suất”: lợi suất tăng vọt vượt 4%, đạt mức cao nhất kể từ năm 2000, kỳ vọng tăng lãi suất của tám nền kinh tế lớn giảm gần 200 điểm cơ bản

Ứng dụng tài chính trí tuệ APP cho biết, thị trường trái phiếu toàn cầu đang tự đẩy tăng chi phí tài chính, qua đó gánh vác một phần nhiệm vụ thắt chặt cho các ngân hàng trung ương, điều này có thể giúp giảm số lần nâng lãi suất chuẩn cần thiết để kiềm chế lạm phát.

Sau nhiều tuần bán tháo, lợi suất trái phiếu đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, ngay cả khi nhà hoạch định chính sách không thực hiện thêm bất kỳ động thái nào, môi trường tài chính cũng đã trở nên thắt chặt đáng kể. Dữ liệu tổng hợp cho thấy, các nhà giao dịch đã hạ thấp kỳ vọng tăng lãi suất; kể từ giữa tháng 9, mức độ tăng lãi suất định giá trên các hợp đồng hoán đổi lãi suất tại tám nền kinh tế lớn đã giảm tổng cộng gần 200 điểm cơ bản.

Hiện tại gần như không có dấu hiệu cho thấy làn sóng bán tháo trái phiếu đang lắng dịu, từ Mỹ, Nhật Bản đến Pháp, thị trường lo ngại về chi tiêu ngân sách của các nước, khiến các nhà đầu tư yêu cầu bù đắp rủi ro cao hơn; đồng thời, lượng trái phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang tiếp tục hút vốn từ thị trường.

Chi phí vay tăng cao đang lan ra lĩnh vực cho vay thế chấp và tín dụng hạng rác, qua đó tạo hiệu ứng kìm hãm nhất định đối với nền kinh tế — điều mà ngân hàng trung ương vốn mong muốn đạt được thông qua việc nâng lãi suất chính sách.

“Mức thắt chặt được định giá bởi thị trường càng cao thì môi trường tài chính càng thắt chặt," Ken Orchard - Giám đốc quốc tế về thu nhập cố định của T. Rowe Price quản lý khối tài sản 1,9 nghìn tỷ USD cho biết, “và môi trường tài chính càng thắt chặt thì cuối cùng, ngân hàng trung ương có thể cần — hoặc có khả năng — đưa ra chính sách thắt chặt ít hơn.”

Dữ liệu tổng hợp cho thấy, các nhà giao dịch hiện đang định giá mức tăng lãi suất tổng cộng 539 điểm cơ bản tại tám nền kinh tế lớn, thấp hơn mức 717 điểm cơ bản vào tháng 9 khi thị trường kỳ vọng nâng lãi suất mạnh nhất kể từ năm 2022. Australia giảm mạnh nhất, tiếp theo là Khu vực đồng euro bị ảnh hưởng vì lo ngại về triển vọng ngân sách Pháp, sau đó là Hàn Quốc và Canada.

Lợi suất trung bình của trái phiếu chính phủ toàn cầu đã vượt mức 4%, chạm mức cao nhất kể từ năm 2000, đặt ra câu hỏi về điểm giới hạn nằm ở đâu. Việc lợi suất tăng cao có thể chia sẻ gánh nặng chống lạm phát với ngân hàng trung ương, nhưng nếu ngân hàng trung ương quá chú trọng hỗ trợ tăng trưởng, các nhà đầu tư có thể hoài nghi quyết tâm chống lạm phát của họ và yêu cầu mức bù trừ cao hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.

“Cuối cùng, ngân hàng trung ương phải cân bằng nhiệm vụ tăng trưởng với rủi ro lạm phát ngắn hạn,” Yuxuan Tang - Trưởng nhóm chiến lược về lãi suất và ngoại hối châu Á của JP Morgan Private Bank cho biết, “Chúng tôi cho rằng, với rủi ro giảm tăng trưởng ngày càng gia tăng do tác động của xung đột địa chính trị, đa số thị trường lãi suất hiện đã đánh giá quá cao rủi ro tăng lãi suất tiếp theo.”

Đối với nhà đầu tư, điều này có thể khiến trái phiếu trở lại hấp dẫn. Tang cho biết, trái phiếu chất lượng cao đáng mua vì vẫn là một trong những công cụ phòng ngừa tốt nhất chống lại lạm phát và suy giảm tăng trưởng, đồng thời bổ sung rằng đà tăng mạnh của lợi suất trong tháng qua đã cải thiện đáng kể tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận.

Ngân hàng Deutsche hiện nhận thấy cơ hội với trái phiếu chính phủ Mỹ. “Quan điểm của chúng tôi là ít nhất ở góc độ năng lượng, tình hình hiện tại sẽ không kéo dài mãi,” Christian Nolting - Giám đốc đầu tư toàn cầu của Ngân hàng tư nhân tại Frankfurt cho biết, “Tình hình năng lượng sẽ cải thiện, lạm phát sẽ hạ xuống. Dưới góc nhìn này, tôi không cho rằng chúng ta đang ở trong vòng chu kỳ tăng lãi suất hoàn toàn.”

Các chiến lược gia từ Barclays cho biết, thị trường đã chia sẻ một phần áp lực thắt chặt với Fed. “Một phần thắt chặt này đã diễn ra độc lập với kỳ vọng nâng lãi suất bổ sung từ Fed,” họ viết, “Nếu các điều kiện khác không đổi, điều này sẽ giảm tính cấp bách trong việc Fed nâng lãi suất, dù khung quản lý rủi ro vẫn khiến chính sách nghiêng về hướng thắt chặt hơn.”

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với nhận định trên. Một số người cho rằng thị trường vẫn đánh giá thấp rủi ro nâng lãi suất, xung đột địa chính trị nâng giá dầu, kéo dài áp lực lạm phát. Giá dầu vẫn duy trì trên 100 USD một thùng, các nhà giao dịch đang cân nhắc các vụ tấn công ngày càng gia tăng của Iran với tàu chở dầu ở eo biển Hormuz cùng phát ngôn của Tổng thống Trump về việc Mỹ "sẽ không tấn công" Tehran trước bầu cử giữa kỳ tháng 11.

Nhà chiến lược vĩ mô Michael Ball cho biết: “Hoạt động kinh tế thực tế hấp thụ sự bất ổn tái diễn và môi trường tài chính thắt chặt tốt hơn dự kiến, củng cố quan điểm về mức lãi suất cân bằng cao hơn so với kỳ vọng trước đây.”

Kenneth Goh - Giám đốc quản lý tài sản cá nhân tại UOB Singapore cho rằng ngay cả khi tăng trưởng bị thiệt hại trở nên khó bỏ qua, ngân hàng trung ương chọn tạm dừng nâng lãi suất, lo ngại về ngân sách vẫn có thể hạn chế tiềm năng giảm lợi suất dài hạn.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant cố gắng trấn an nhà đầu tư hoài nghi, nói rằng tăng trưởng mạnh mẽ hơn và áp lực chi tiêu sẽ “cải thiện hướng đi của nợ công Mỹ rất nhanh chóng”. Ở Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết nếu lợi suất trái phiếu biến động bất thường, chính phủ của bà sẽ sẵn sàng xem xét lại kế hoạch chi tiêu và thu nhập.

Từ nửa cuối năm nay, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng hơn 70 điểm cơ bản, lợi suất cùng kỳ hạn của Nhật tăng 31 điểm cơ bản, Đức và Pháp lần lượt tăng 61 và 121 điểm cơ bản.

Hiện tại, nhà hoạch định chính sách đang phát tín hiệu sẵn sàng hành động. Các quan chức Fed tháng trước nhất trí bỏ phiếu tăng lãi suất, lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023, dù một số quan chức đề xuất giữ linh hoạt chính sách, ám chỉ tháng này có thể không hành động tiếp. Ngân hàng trung ương Ấn Độ đã chuyển sang lập trường diều hâu, tái khởi động nâng lãi suất sau gần 4 năm và ám chỉ sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách.

Bối cảnh này sẽ phủ bóng lên Hội nghị thường niên IMF bắt đầu diễn ra tại Bangkok vào thứ Hai, nơi các nhà hoạch định chính sách toàn cầu sẽ tập trung vào tăng trưởng, lạm phát, lãi suất và nợ chính phủ. Ngày thứ Tư, Mỹ sẽ công bố dữ liệu CPI tháng 9, thị trường cũng sẽ theo dõi sát sao để tìm manh mối về lộ trình lãi suất của Fed.