CDS tăng vọt đồng loạt, các "SpaceX" vẫn tiếp tục vay tiền điên cuồng! Cơn sốt nợ AI có thể kéo dài bao lâu nữa?

Cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng AI đang đẩy thị trường tín dụng toàn cầu vào một bài kiểm tra áp lực chưa từng có.

Từ Broadcom huy động hàng trăm tỷ đô la cho Anthropic và OpenAI, SpaceX tìm khoản vay 40 tỷ đô la để mua chip Nvidia, đến Oracle đàm phán tài chính với Apollo và Goldman Sachs, làn sóng nợ AI tràn qua thị trường tín dụng với tốc độ đáng kinh ngạc. Đồng thời, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ vượt 5,3%, thị trường CDS đã phát tín hiệu cảnh báo đầu tiên – "bữa tiệc" này còn kéo dài đến bao giờ?

Theo báo cáo từ Bloomberg, Broadcom vừa hoàn tất giao dịch huy động khoản nợ 60 tỷ đô la cho Anthropic, trong đó các ngân hàng gửi thư mời syndicate cho nhà đầu tư về khoản nợ ưu tiên có bảo đảm loại A trị giá 42 tỷ đô la, khoản nợ thứ cấp loại B trị giá 18 tỷ đô la do Blackstone dẫn đầu cũng đã sẵn sàng. Broadcom ngay lập tức triển khai kế hoạch tiếp theo – theo nguồn tin nội bộ, công ty này đã bắt đầu các cuộc đàm phán sơ bộ về phương án tài trợ cho việc mua chip AI tùy chỉnh của OpenAI. Báo cáo mới nhất của Bloomberg cho biết quy mô ban đầu khoảng 30 tỷ đô la; Wall Street Journal trước đó dẫn nguồn tin cho rằng con số có thể lên tới 50 tỷ đô la, hai bên còn khác biệt về số lượng, quy mô cuối cùng vẫn chưa xác nhận.

Song song đó, SpaceX đã đề nghị các ngân hàng và nhà đầu tư vay 40 tỷ đô la để mua chip Nvidia, theo Bloomberg giao dịch này dự kiến sớm nhất sẽ hoàn tất vào năm 2027.

Thị trường tín dụng đã phát cảnh báo. Chênh lệch CDS của Paramount tăng vọt lên mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu; trái phiếu SpaceX rớt xuống mức thấp kỷ lục, trái phiếu đáo hạn năm 2056 được báo giá khoảng 85 cent, chênh lệch gần mức junk; toàn bộ đường cong tín dụng của Oracle sụp đổ, lợi suất trái phiếu lập đỉnh mới; trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu Meta cho dự án trung tâm dữ liệu Project Beignet cũng rớt xuống mức đáy lịch sử. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm từng chạm mức cao nhất nhiều thập niên là 5,36%, hiện giao động trong khoảng 5,27% đến 5,30%, cao nhất kể từ năm 2002.

Bắt đầu từ gần như bằng không, trong chín tháng đầu năm nay, ngành công nghệ đã huy động khoản nợ lên tới khoảng 500 tỷ đô la. Google, Meta, Amazon, Microsoft và các ông lớn khác vay mạnh để chi cho chip, máy chủ và trung tâm dữ liệu. Goldman Sachs dự báo, quy mô này sẽ tiếp tục tăng lên 1,2 nghìn tỷ đô la vào năm 2027.

Chris Della Fave, Phó chủ tịch cấp cao Post Oak Group, ước tính AI hiện chiếm 25% tổng lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp, tỷ lệ này chỉ là 4% hai năm trước. Sau khi điều chỉnh lạm phát, quy mô vay dự kiến của ngành AI năm 2026 sẽ vượt cả tổng vốn huy động trong thời kỳ các nhà mạng xây dựng toàn bộ Internet, hoặc thời kỳ bùng nổ đường sắt Mỹ thế kỷ 19.

Các cấu trúc giao dịch đa dạng liên tục được sáng tạo để đáp ứng khẩu vị nhà đầu tư.

Theo Bloomberg, SpaceX dự định huy động khoảng 10 tỷ đô la vốn vay ngân hàng và 30 tỷ đô la trái phiếu cấp đầu tư, do Apollo dẫn đầu – dù chênh lệch trái phiếu của họ gần mức junk, một số nhà đầu tư chỉ nhận được bản ghi nhớ hai trang kèm hình ảnh không gian và kế hoạch trung tâm dữ liệu “somewhere in the universe”, nhưng bản thân nhãn “AI” đã đủ để đẩy nhanh huy động vốn.

Bề ngoài thị trường cổ phiếu dường như yên ắng, nhưng thị trường tín dụng đang ngầm dậy sóng.

Thị trường CDS phản ánh đầu tiên những vết nứt: chênh lệch CDS của Paramount bùng phát lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính năm 2008; trái phiếu SpaceX giảm sâu trong ngày xuống mức thấp kỷ lục, toàn bộ đường cong tín dụng của Oracle lập đỉnh lợi suất mới; trái phiếu Meta Project Beignet - đại diện cho ngành trung tâm dữ liệu - cũng rớt xuống đáy lịch sử.

Theo Goldman Sachs, chênh lệch tín dụng cấp đầu tư gần như giữ nguyên từ đầu tháng 9 đến nay, vị thế mua của nhà đầu tư gần đỉnh lịch sử, thị trường tín dụng xếp hạng cao chưa có dấu hiệu nới lỏng rõ ràng. Tuy nhiên, rủi ro sâu hơn đang tích lũy: thống kê của JPMorgan cho thấy đã có 65 tỷ đô la giao dịch khoản vay có đòn bẩy được báo giá dưới 60 cent trên thị trường (trạng thái cực kỳ khó khăn), ngành công nghệ chiếm 39% tổng nợ khó khăn, doanh nghiệp phần mềm đối mặt áp lực tái cấp vốn hơn 100 tỷ đô la. Chênh lệch trái phiếu CCC - xếp hạng thấp nhất - đã vượt 1.000 điểm cơ bản, lần đầu tiên kể từ làn sóng ngân hàng khu vực năm 2023.

Biểu đồ biến động tín dụng của Goldman Sachs cho thấy, kỳ vọng biến động chênh lệch tín dụng hiện thấp hơn cổ phiếu, lãi suất, ngoại hối và vàng, tưởng như khá bình lặng – nhưng sự bình lặng này lại xuất hiện đúng lúc người vay xếp hàng xin hàng trăm tỷ vốn cho AI. Phân tích từ MacroVisor nhận định, bảo vệ rủi ro chênh lệch rộng hiện tại cực kỳ rẻ, và thị trường tín dụng sẽ là nơi xuất hiện vết nứt đầu tiên của chu kỳ huy động vốn AI, chứ không phải thị trường cổ phiếu.

Làn sóng nợ AI không đơn độc đẩy lãi suất tăng, nhưng đang cộng thêm áp lực cho thị trường trái phiếu Mỹ vốn đã chịu sức ép.

Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm đã vượt 5,3%, cao nhất kể từ năm 2002, phiên đấu giá mới nhất thành công ở mức lãi suất 5,30%, cao nhất kể từ tháng 11/2000, dù lần đấu giá này vượt kỳ vọng, giá phát hành thấp hơn thị trường sơ cấp 1,7 điểm cơ bản, là mức “vượt” lớn nhất hơn một năm qua.

Mark Malek, Giám đốc đầu tư Siebert Financial, chỉ ra rằng các nhà đầu tư trước đây có thể mua trái phiếu chính phủ Mỹ, nay có thể chuyển sang mua trái phiếu các ông lớn công nghệ như Microsoft, sự chuyển dịch cấu trúc này đã làm tăng chi phí vay của chính phủ Mỹ. Chris Della Fave cho rằng, dù căng thẳng địa chính trị và giá dầu ổn định, “tôi không nghĩ lợi suất sẽ giảm mạnh, vì ảnh hưởng của nợ AI đã hiện hữu”.

Áp lực lãi suất lan rộng. Ở khu vực eurozone, chênh lệch Pháp-Đức lại mở rộng lên 140 điểm cơ bản; EUR/USD lùi về mức thấp nhất 17 tháng, khoảng 1,12; lãi suất USD cao hơn cũng gây áp lực lan tỏa sang thị trường mới nổi – Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đã tăng lãi suất repo 25 điểm cơ bản lên 5,50%, lần đầu tăng kể từ tháng 2/2023.

Cuộc tranh luận không chỉ giới hạn ở các chiến lược gia thị trường. Dalio mới đây ở Singapore cho rằng AI là một bong bóng kinh điển, sẽ bị lãi suất tăng liên tục “chọc thủng”. Giám đốc đầu tư Temasek gọi sự đảo chiều các giao dịch AI là rủi ro lớn nhất thị trường năm 2027, quỹ này dự kiến tăng tỷ lệ tài sản giao dịch công khai trong danh mục đầu tư AI từ khoảng 50% lên 70%-75%, để có thể thoát nhanh khi cần thiết.

Chiến lược gia Bank of America Michael Hartnett chỉ ra, trong lịch sử, hầu hết bong bóng đạt đỉnh khi nhóm dẫn dắt chiếm khoảng 40% tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Mỹ, còn nhóm AI top 10 hiện đã chiếm 42%. Ông lấy ngành đường sắt làm ví dụ – tỷ lệ cổ phiếu đường sắt từng vượt 60% – hàm ý rằng đà tăng chưa chắc đã kết thúc, nhưng đó lại không phải là tiền lệ dễ chịu.

Ủy ban Chính sách Tài chính Ngân hàng Anh cuối tháng 9 đã cảnh báo, "rủi ro điều chỉnh lớn vẫn tồn tại", đặc biệt nếu kỳ vọng lợi nhuận bị ảnh hưởng khi thị trường bắt đầu nghi ngờ tốc độ hoặc tiến độ ứng dụng AI.

Oracle được một số người coi là phong vũ biểu cho toàn bộ lĩnh vực huy động vốn AI: quy mô nợ đã lên tới 125 tỷ đô la, dự trữ tiền mặt giảm dần theo quý, dự án trung tâm dữ liệu Project Lighthouse ở Wisconsin cũng có tin hoãn. Malek cảnh báo, nếu Oracle có vấn đề trả nợ, "có thể gây hiệu ứng dây chuyền cho toàn bộ lĩnh vực huy động vốn AI".