Liệu cơn sốt AI có lặp lại bong bóng đầu tư đường sắt không? Chủ tịch Blackstone: Lần này sẽ khác

Cơn sốt đầu tư AI vẫn tiếp tục gia tăng, hàng nghìn tỷ USD đổ vào các dự án chip, trung tâm dữ liệu và điện lực. Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất mà các nhà đầu tư quan tâm ngày càng trở nên cấp bách: Thực sự lợi nhuận của đầu tư AI nằm ở đâu?

Gần đây, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Blackstone, ông Jon Gray, trong một bài phát biểu trước các nhà đầu tư, đã ví giai đoạn phát triển AI hiện tại như "bình minh vào năm 1870". Bằng số liệu về doanh thu doanh nghiệp, các trường hợp ứng dụng và dữ liệu đầu tư của Blackstone, ông đã phản biện lại câu hỏi về lợi nhuận từ chi tiêu vốn khổng lồ này.

Gray đã mượn câu slogan nổi tiếng "Thịt bò ở đâu?" trong một quảng cáo cũ để đặt vấn đề về giá trị thực sự đằng sau làn sóng đầu tư quy mô lớn này. Ông cho rằng, AI đã bắt đầu giúp một số doanh nghiệp nâng cao doanh thu và hiệu suất, và phạm vi ứng dụng sẽ còn mở rộng; khi công nghệ tiến vào các lĩnh vực như robot, tự lái... nhu cầu về sức mạnh tính toán có thể tiếp tục tăng.

Theo hướng phân tích này, Gray xem chip, trung tâm dữ liệu và điện lực là những trụ cột then chốt cho sự phát triển bùng nổ của AI. Ông cũng cho biết việc xây dựng dự án đang bị hạn chế bởi nguồn cung thiết bị, vốn đầu tư và các thủ tục phê duyệt. Blackstone đang bố trí đầu tư xung quanh những mắt xích vật chất này, đồng thời chú trọng tới các rủi ro như định giá quá cao, thay đổi công nghệ và khả năng hiện thực hóa lợi nhuận của các dự án.

“Thịt bò” của đầu tư AI nằm ở đâu?

"Thịt bò" mà Gray nói tới chính là vấn đề khiến các nhà đầu tư quan tâm nhất. Một lượng lớn vốn đổ vào mua chip, xây trung tâm dữ liệu, nhà máy điện, cuối cùng liệu có đủ khách hàng sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm AI hay không? Nếu chỉ một vài công ty lớn hưởng doanh thu, ứng dụng doanh nghiệp mãi không sinh lời rõ ràng, thì nhu cầu về hạ tầng rất khó chỉ dựa vào kỳ vọng đầu tư kéo dài lâu dài.

Trong bài phát biểu, Gray trước hết trình bày sự tăng trưởng doanh nghiệp mô hình. Theo số liệu được đưa ra, tổng mức doanh thu hàng năm của OpenAI và Anthropic tính đến tháng 7 năm 2026 ước đạt khoảng 105 tỷ USD. Ngoài ra, 14 công ty liên quan về AI được Blackstone quan sát, doanh thu hàng năm từ mức 25 triệu USD trước đó đã tăng lên khoảng 525 triệu USD, tức là tăng gấp 21 lần.

Hình｜Gray so sánh tăng trưởng doanh thu của Anthropic và OpenAI (Nguồn: Youtube)

Những con số này chỉ ra tốc độ tăng trưởng doanh thu nhưng vẫn cần lưu ý về tiêu chí thống kê. Doanh thu tính theo năm thực chất là ước lượng dựa vào mức doanh thu hiện tại, không phải là doanh thu thực hiện cả năm càng không phải là lợi nhuận.Gray sử dụng khái niệm này để trả lời cho vấn đề nhu cầu chi trả thực sự, còn toàn ngành có thu hồi được vốn đầu tư hay không thì cần thời gian dài hơn để kiểm chứng.

Bên cạnh doanh thu, Gray cũng đề cập tới các cách doanh nghiệp sử dụng AI. Một công ty tháp viễn thông mà Blackstone đầu tư bỏ ra khoảng 4 triệu USD để cải tiến quy trình xử lý thuê, theo ông, mỗi năm dự án đó mang lại khoảng 4,5 triệu USD lợi nhuận. Một công ty cho thuê nhà khác tận dụng AI để tăng tốc quy trình xử lý đơn đăng ký, rút ngắn thời gian chờ đợi của khách hàng.

Qua các ví dụ này, giá trị của AI đã thâm nhập vào những khâu kinh doanh mà doanh nghiệp có thể rõ ràng tính toán chi phí và lợi nhuận. Chẳng hạn, quy trình giải quyết nhanh hơn giúp tiết kiệm thời gian và chi phí; tính năng mới được khách hàng công nhận có thể giúp tăng doanh thu.

Một trường hợp khác mà Gray đề cập là doanh nghiệp thiết bị cửa gara - Chamberlain - đã trình diễn một khả năng khác. Công ty này áp dụng nhận diện thị giác và các năng lực AI vào sản phẩm nhà thông minh mới, qua đó doanh thu năm hóa lên tới hàng chục triệu USD. So với cải tiến quy trình cũ, các sản phẩm này giúp doanh nghiệp mở thêm nguồn thu từ AI.

Sau khi đề cập những đổi thay thương mại hiện tại, Gray quay ngược thời gian về năm 1870. Lúc đó, nước Mỹ vẫn chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp, đường sắt, điện lực và thép chưa thay đổi hoàn toàn cuộc sống hàng ngày. Ba thập niên tiếp theo, cùng sự phổ cập của công nghệ mới, phương thức sản xuất và kinh tế thay đổi sâu sắc. Theo ông, AI hiện nay cũng có thể đang ở thời kỳ đầu như vậy.

Tuy nhiên, phép so sánh này cũng là một lời cảnh báo. Ví dụ, đường sắt từng thúc đẩy kinh tế phát triển, nhưng trong làn sóng xây dựng, vẫn có khoảng 200 doanh nghiệp đường sắt bị phá sản hoặc thua lỗ. Ông cho rằng nhiều công ty đã vay nợ để xây dựng trước khi nhu cầu thực sự xuất hiện.

Tuy nhiên, so với bài học phá sản của doanh nghiệp đường sắt bởi đầu tư trước nhu cầu, Gray cho rằng đầu tư hạ tầng AI hiện tại có sự khác biệt. Ngày nay, trung tâm dữ liệu và các dự án năng lượng thực tế có nhu cầu cao hơn cung ứng hiện tại, nhiều hợp đồng đã ký với khách hàng tài chính vững mạnh, tỷ lệ vay nợ thấp.

Cụ thể, doanh nghiệp sau khi nhận được lợi ích kinh doanh sẽ có xu hướng mở rộng ứng dụng AI, từ đó tăng nhu cầu chạy mô hình và các trường hợp sử dụng, dẫn đến nhu cầu tính toán tăng theo. Khi AI vào các lĩnh vực như robot, xe tự lái, nhu cầu này sẽ còn lan rộng từ văn phòng sang ngoài đời thực.

Do đó, nhận định hiện tại của Gray dựa trên sự tăng trưởng doanh thu mô hình AI và những câu chuyện ứng dụng doanh nghiệp, còn kỳ vọng tương lai lại hướng đến ứng dụng công nghệ rộng lớn hơn. Tuy nhiên hai cái này vẫn còn một khoảng cách: ứng dụng mở rộng tới đâu, khách hàng sẵn sàng đầu tư bao nhiêu và dự án có hoàn thành thuận lợi hay không sẽ tác động trực tiếp đến quy mô cuối cùng của nhu cầu này.

Blackstone đầu tư vào AI như thế nào

Khi nhu cầu tính toán ngày càng tăng, ai sẽ xây dựng hạ tầng hỗ trợ nó, nguồn vốn từ đâu? Nhắc đến vấn đề này, Gray đã chia sẻ về các hoạt động đầu tư của Blackstone vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu, năng lượng và sức mạnh tính toán. Ông cho rằng, chip, trung tâm dữ liệu và điện lực là những mắt xích trọng yếu, trong khi nguồn cung thiết bị, chu kỳ xây dựng và thủ tục phê duyệt địa phương đều ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Đầu tiên, cho thuê trung tâm dữ liệu là một cửa sổ để Blackstone quan sát biến động nhu cầu. Gray cho biết, nền tảng trung tâm dữ liệu của hãng này đã ký hợp đồng thuê gần 1GW năm 2024, năm 2025 tăng lên 2GW, dự kiến 2026 sẽ đạt ít nhất 6GW. Ông nói, bản thân việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong năm nay cần gần 100 tỷ USD chi tiêu vốn, khách thuê còn phải tự đầu tư thêm mua chip.

Hình｜Trung tâm dữ liệu AirTrunk được Blackstone đầu tư (Nguồn: trang web Blackstone)

Theo giới thiệu trên website Blackstone, nền tảng trung tâm dữ liệu mà họ đầu tư gồm cả QTS tại Bắc Mỹ và AirTrunk tại APAC. Trong buổi phỏng vấn công khai trước đó, Gray từng kể lại rằng sau khi Blackstone mua lại QTS, hãng ngày càng nhận các đơn đặt hàng tính toán lớn từ các công ty công nghệ, sau đó mở rộng sang đầu tư vào năng lượng, thiết bị điện và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cloud dạng GPU mới.

Những bố trí này gắn liền với nhu cầu xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu. Trung tâm cần mặt bằng, xây dựng, hệ thống làm mát, kết nối lưới điện, vào vận hành thì còn cần đảm bảo nguồn điện ổn định, và khách thuê sẽ lắp đặt chip bên trong. Theo nhận định của Gray, AI càng được ứng dụng rộng rãi, mức ảnh hưởng của những mắt xích vật chất đó tới tốc độ mở rộng càng rõ rệt.

Ở lĩnh vực điện lực, Blackstone cũng tham gia đầu tư vào các dự án năng lượng, thiết bị điện. Tuy nhiên, thiết bị phát điện đều có chu kỳ giao hàng khá lâu, ví dụ turbine đặt của GE Vernova phải đến 2031 mới giao. Năng lực sản xuất thiết bị, xây dựng lưới điện và phê duyệt dự án đều tác động đến tốc độ cung cấp điện năng cho thị trường.

Ngoài việc xây dựng trung tâm dữ liệu, cơ sở năng lượng, Blackstone còn tham gia sâu vào lĩnh vực tài trợ năng lực tính toán. Tháng 8 năm nay, Nvidia công bố hợp tác với Blackstone và nhiều tổ chức khác, dự định thành lập nền tảng tài trợ xây dựng hạ tầng AI và hỗ trợ khách hàng về vốn xây dựng trung tâm sức mạnh tính toán.

Ngoài ra, Gray nhấn mạnh, khi lựa chọn đầu tư cụ thể, Blackstone còn chú trọng xem dự án đã ký được hợp đồng dài hạn chưa và khách có đủ khả năng thực hiện hay không.

Tuy nhiên, hợp đồng dài hạn chỉ giúp giảm bất định về nhu cầu; việc triển khai, vận hành dự án vẫn đối mặt nhiều rủi ro khác. Ví dụ, cộng đồng lo ngại việc xây trung tâm dữ liệu có thể làm tiến độ chậm lại, vấn đề an ninh mạng, địa chính trị cũng cần hết sức chú ý. Ngoài ra, một số startup chưa có doanh thu đã được định giá rất cao, tương lai liệu có đủ hoạt động để hỗ trợ giá này hay không cũng phải cân nhắc kỹ.

Khi tìm kiếm cơ hội tăng trưởng AI, Blackstone cũng cân nhắc giá trị của những loại tài sản khó thay thế. Ở cuối bài phát biểu, Gray nhắc tới việc đầu tư vào đội bóng cricket, chuỗi cafe, bất động sản ven biển và sân bay... với lý do con người vẫn sẽ cần các trải nghiệm/dịch vụ này. Dù các tài sản đó khác hẳn với dự án sức mạnh tính toán, nhưng điều đó cũng phản ánh Blackstone rất chú trọng tới nhu cầu lâu dài.

Quay lại với câu hỏi "thịt bò ở đâu?", một số ứng dụng AI đã thực sự giúp mang lại doanh thu và nâng cao hiệu quả, Blackstone cũng căn cứ vào đó để đầu tư vào tính toán, trung tâm dữ liệu và các dự án năng lượng. Tuy nhiên, việc biến lợi ích trước mắt thành lợi nhuận dài hạn, vẫn phải xem AI có tiếp tục tạo giá trị hay không, cơ sở hạ tầng liên quan có hoàn thành đúng kế hoạch và có đủ nhu cầu sử dụng không.

Vận hành/Dàn trang: Hà Thần Long

Lưu ý: Ảnh bìa/ảnh đầu được tạo hỗ trợ bởi AI