Trái phiếu Mỹ gặp phải "Thứ Tư đen"! Lợi suất kỳ hạn 5 năm vượt mức cao nhất trong gần 20 năm, 6% trở thành đường sợ mới?

Theo tin từ ứng dụng tài chính thông minh, vào thứ Tư, thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục giảm mạnh, dữ liệu kinh tế mạnh mẽ và kết quả đấu giá nợ yếu đã đẩy lợi suất phần lớn các kỳ hạn lên mức cao nhất trong gần 20 năm. Kết quả đấu giá đã đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 5 năm lần đầu tiên vượt mức 5% kể từ năm 2007. Trong nhiều năm qua, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ chuẩn kỳ hạn 10 năm chạm 5% được xem là điểm chuyển giao khiến thị trường tài chính toàn cầu bắt đầu biến động. Nhưng giờ đây, mức ngưỡng này dường như chỉ là một dấu mốc trên đường, chứ không phải là giới hạn trên nữa.

Kỳ hạn 2 năm và 3 năm trở thành hai kỳ hạn trả lãi duy nhất còn dưới ngưỡng dấu mốc này, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ Ngày Giải Phóng tháng 4/2025 — thời điểm khi Tổng thống Mỹ Trump ban hành loạt thuế quan khiến thị trường biến động dữ dội.

Mức 5% từng chỉ xuất hiện trong thời gian rất ngắn suốt nhiều thập niên, nhưng đã bị phá vỡ trong tháng này, buộc nhà đầu tư phải cân nhắc đến một câu hỏi khó chịu: Nếu 6% mới là con số mới, khiến người ta mất ngủ thì sao?

Hàng loạt lực tấn công kích hoạt "Thứ Tư Đen tối"

Shaun Simko, trưởng bộ phận quản lý đầu tư thu nhập cố định tại SEI Investments cho biết,“Hôm nay bạn chắc chắn không muốn đứng trước đoàn tàu đang lao tới,” “Bạn đã thấy ba cú đánh liên tiếp — dữ liệu kinh tế mạnh hơn, cung tăng mạnh đẩy lợi suất 5 năm lên mức cao nhất trong nhiều năm và quan điểm cho rằng lạm phát toàn cầu vẫn dai dẳng.”

Chiến lược gia Brendan Fagan nói: “Tăng trưởng mạnh, lạm phát cứng đầu, băn khoăn về can thiệp năng lượng và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có quan điểm diều hâu, tất cả hợp lại tạo nên một 'cơn bão hoàn hảo' đẩy lợi suất lên cao.”

Dữ liệu kinh tế và giá dầu tăng mạnh do các căng thẳng ở Trung Đông đã khiến giới giao dịch tăng cược vào khả năng Fed sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách. Các quan chức Fed tuần trước đã lần đầu tiên trong ba năm nâng lãi suất, đẩy mục tiêu lãi suất lên phạm vi 3,75%-4%, Chủ tịch Kevin Walsh cho rằng động thái này đã loại bỏ “một phần nới lỏng.”

Thị trường hoán đổi hiện đang hoàn toàn phản ánh ba đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản nữa trong năm tới, trong đó lượng phòng ngừa rủi ro cho đợt tăng thứ tư cũng khá lớn. Nếu xảy ra, mục tiêu lãi suất của Fed sẽ ở trong khoảng 4,75%-5%.

“Áp lực lên đường cong lợi suất ngắn hạn đang bắt đầu tích tụ,” ông Christoph Boucher, Giám đốc Đầu tư của ABN AMRO Investment Solutions nhận định. Ông nói, dữ liệu kinh tế công bố thứ Tư sẽ giúp Fed có thể “đặt cược kép” vào quan điểm diều hâu.

Các nhà hoạch định chính sách ngày càng lo lo lạm phát không thể giảm trở lại mục tiêu 2% trong vòng năm rưỡi tới, một số người cảnh báo khi căng thẳng quốc tế giữ giá năng lượng ở mức cao, áp lực giá cả có dấu hiệu dai dẳng. Tất cả diễn ra trong bối cảnh thị trường lao động Mỹ vẫn rất mạnh. Quan chức Fed Michael Barr hôm thứ Tư nhận định, có thể cần phải tăng lãi suất hơn nữa để đưa lạm phát về mục tiêu của ngân hàng trung ương.

Bên cạnh đó, trái phiếu lao dốc càng làm gia tăng các rủi ro liên quan đến việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng chương trình mua lại. Kế hoạch này được công bố giữa tháng 8 khi lợi suất dài hạn leo lên mức cao nhất trong nhiều năm và giờ vẫn tiếp tục bị vượt qua. Đợt mua lại mở rộng lần thứ hai được ấn định vào thứ Năm, nhắm vào nợ đáo hạn từ 20-30 năm.

Mục tiêu mua lại — trước đó quan chức cho biết ít nhất gấp đôi lên 4 tỷ USD — nay sẽ là 6 tỷ USD, tương tự như đợt mở rộng lần đầu ngày 10/9, sau thông báo này, lợi suất trái phiếu chuẩn 20 năm và 30 năm tiếp tục tăng cao.

Đáng chú ý còn là các cuộc đấu giá trái phiếu kho bạc Mỹ diễn ra không mấy suôn sẻ. Đà giảm giá trái phiếu trong phiên sáng đặt nền móng cho cuộc đấu giá 70 tỷ USD trái phiếu 5 năm diễn ra vào buổi chiều, với lợi suất trúng thầu cao nhất kể từ năm 2006.

Lợi suất 5,033% cần thiết để thanh toán đấu giá cao hơn mức dự kiến trước khi đóng thầu hơn 3 điểm cơ bản. Nếu so với chuẩn này, đây là kết quả tệ thứ nhì của đấu giá 5 năm kể từ khi ghi nhận vào 2018, chỉ đứng sau cuộc đấu giá tháng 6/2022 — thời điểm Fed bắt đầu chuỗi nâng lãi suất mạnh 75 điểm cơ bản đầu tiên.

Lợi suất 5 năm trong ngày thứ Tư từng nhảy vọt tới 20 điểm cơ bản, mức bán tháo mạnh nhất kể từ đầu 2024. Lợi suất vượt qua đỉnh 4,99% ghi nhận vào giai đoạn Fed tăng lãi suất cao nhất năm 2023.

Trong khi đó, lợi suất 10 năm tăng thêm gần 17 điểm cơ bản lên 5,13%, mức cao nhất kể từ 2007. Kỳ hạn này — từ thế chấp đến trái phiếu doanh nghiệp toàn cầu — được xem là chuẩn tham chiếu và đang hướng tới tháng tăng thứ bảy liên tiếp, chuỗi tăng dài nhất kể từ 2011. Lợi suất 30 năm cũng lên khoảng 5,4%, cao nhất kể từ 2007 và chỉ còn cách đỉnh kể từ 2004 khoảng 4 điểm cơ bản.

“Đây thực sự là một cú sụp đổ,” Subadra Rajappa, Giám đốc nghiên cứu Mỹ của Société Générale, nói về cuộc bán tháo trái phiếu. “Bán tháo khởi phát từ thị trường trái phiếu toàn cầu, nhưng khi các ngưỡng quan trọng bị phá vỡ, tình hình giờ đã vượt khỏi kiểm soát.”

Liệu lợi suất kho bạc Mỹ có lao tới mốc 6%?

Khi lợi suất kho bạc Mỹ 5% không còn sức sốc, nhà đầu tư bắt đầu lo lắng về mốc 6%.

Đợt phá vỡ 5% mới nhất chưa kéo dài đủ lâu để xác thực hoàn toàn nhận định này. Tuy nhiên, Mike Bell, Giám đốc chiến lược thị trường tại BlueBay Asset Management, cho rằng 5% chỉ là một mốc tâm lý chứ không phải đường kích hoạt tự động.

“Mọi người đều nghĩ có một con số kỳ diệu với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ, chạm tới là mọi chuyện rắc rối, nhưng đây chỉ là một con số tương đối, không phải số tuyệt đối,” Bell lý giải. Quan trọng là lợi suất kho bạc Mỹ so với các chỉ số đầu tư then chốt khác — đặc biệt là lợi suất thu nhập từ cổ phiếu. Bell nói, tương quan này đang tiệm cận ngưỡng đảo chiều và có thể là tiền đề cho làn sóng bán tháo cổ phiếu.

Lịch sử phần nào chỉ đường. Lần gần nhất lợi suất kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5% là trước thềm khủng hoảng tài chính toàn cầu, khi chỉ số MSCI của các thị trường chứng khoán lớn trên thế giới bị giảm một nửa giá trị. Gần 10 năm trước nữa, chỉ số này cũng từng lao dốc khi lợi suất tiến sát 6,8%, làm vỡ bong bóng internet.

Các chuyên gia phân tích của JP Morgan nhận định, điểm đau hiện nay có thể lại vượt 5% do kinh tế toàn cầu đã có “thay đổi cấu trúc then chốt”, trí tuệ nhân tạo, y tế và dịch vụ ngày càng đóng vai trò quan trọng. Nhiều doanh nghiệp dạng này dù chi phí vốn vay cao vẫn liên tục đầu tư và mở rộng. Điều này đồng nghĩa “hạn chế của kênh truyền dẫn lãi suất truyền thống giảm rõ rệt”, ngưỡng “thị trường sụp đổ” có thể “cao hơn đáng kể, đạt khoảng 5,5%-6,0%”, trích dẫn ý kiến của các nhà đầu tư lớn tại cuộc họp gần nhất.

Với thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ quy mô 29 nghìn tỷ USD gần như là điểm neo giá cho mọi tài sản tài chính toàn cầu, chỉ một bước nhảy từ 5% lên 6% sẽ dẫn tới điều chỉnh sâu chi phí vốn toàn cầu. Lợi suất kho bạc Mỹ 6% có nghĩa là: hoặc kỳ vọng lạm phát tăng mạnh, hoặc lo ngại về tính bền vững tài khóa Mỹ gia tăng, hoặc sự tin chắc rằng lãi suất sẽ duy trì cao nhiều năm liền — hay kết hợp cả ba yếu tố này.

Quan chức FOMC Austan Goolsbee tuần này chia sẻ, ông không rõ thị trường sẽ phản ứng ra sao nếu lợi suất 5% được duy trì lâu hơn trước kia.

Thị trường mới nổi chịu tác động nặng nề nhất

Các thị trường mới nổi có thành tích nổi bật những năm gần đây thường là nạn nhân đầu tiên mỗi đợt lợi suất kho bạc Mỹ bùng nổ. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng thường củng cố sức mạnh đồng USD, làm các tài sản định giá bằng USD thêm hấp dẫn. Điều này hút vốn khỏi các nền kinh tế mới nổi, tăng chi phí trả nợ trái phiếu USD của các quốc gia thiếu thanh khoản và thậm chí có thể đẩy họ vào khủng hoảng.

Dữ liệu dòng vốn đầu tư cho thấy, tuần trước các quỹ trái phiếu thị trường mới nổi rút vốn mạnh nhất nhiều tháng, quỹ cổ phiếu cũng rút hàng tỷ USD. Phát hành trái phiếu chính phủ mới nổi trong tháng cũng ít hơn nhiều so với thông lệ.

“Đây không phải là trạng thái lý tưởng với các thị trường mới nổi,” Alison Shimada, Trưởng bộ phận cổ phiếu thị trường mới nổi tại Allspring Global Investments đánh giá, song bà cũng nhấn mạnh hiện chưa xuất hiện “vấn đề nghiêm trọng” và vẫn giữ góc nhìn “xây dựng”.

Có lẽ rủi ro lớn nhất đến từ tâm lý. Nếu nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu 6% có khả thi không, thì cuộc tranh luận không chỉ dừng lại ở sự tăng vọt tạm thời của lợi suất. Điều này chuyển hóa thành suy nghĩ sâu rộng hơn về việc thời kỳ thanh khoản dồi dào và chi phí vốn siêu rẻ có thể đã kết thúc, buộc giá tài sản toàn cầu phải thích ứng với mức chi phí vốn cao vĩnh viễn.

Neil Birrell, Giám đốc đầu tư Premier Miton cho rằng, dù thị trường chứng khoán hiện chưa có dấu hiệu sụp đổ, nhưng có thể do nhà đầu tư chưa đưa lợi suất trên 5% vào mô hình dự báo lợi nhuận dài hạn của họ. “Trước khi toàn thị trường chạy lại các mô hình định giá, dường như mọi thứ đều ổn,” ông Birrell nói. “Cuối cùng, con số là con số, chúng phải hiển thị trên đó.”

Paul Jackson, Trưởng bộ phận nghiên cứu phân bổ tài sản toàn cầu của Invesco cho biết, lý do nhà đầu tư theo dõi sát sao lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ rất đơn giản: nó là chuẩn phi rủi ro của toàn cầu, trên 5% nhà đầu tư có thể khóa lợi tức trái phiếu Mỹ cao nhất từ 2007 đến nay. Tính toán riêng của Jackson cho thấy, khi lợi suất bình quân 12 tháng của trái phiếu 10 năm đạt 4,72% rồi tiếp tục tăng, thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ bắt đầu giảm điểm.

Ngưỡng này hiện vẫn còn cách khá xa — lợi suất 12 tháng bình quân là 4,34% — nhưng Jackson cho hay ông đã giảm tỷ trọng cổ phiếu và chuyển một phần vốn vào trái phiếu chính phủ để tận dụng mức lợi suất hấp dẫn. “Nếu lợi suất kho bạc Mỹ còn tiếp tục tăng, thì rủi ro thị trường chứng khoán giảm điểm sau 12 tháng là hiện hữu,” ông nói.