Cơn bão hoàn hảo "tăng lãi suất dầu diesel Mỹ và bầu cử giữa kỳ"! EIA cảnh báo: Nhu cầu chưa đạt đỉnh, giá đã lập kỷ lục mới, tồn kho xuống mức thấp nhất 23 năm qua

Theo ứng dụng tài chính Zhihui Finance, Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) đã ban hành báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn tháng 9, phát đi cảnh báo cấp một: Dự trữ dầu nhiên liệu chưng cất của Hoa Kỳ (bao gồm dầu diesel và dầu sưởi) dự kiến sẽ giảm xuống dưới mốc 100 triệu thùng trong tháng này, lần đầu tiên kể từ năm 2003. Đáng lo ngại hơn, EIA cảnh báo rằng tồn kho không chỉ chạm đáy trong tháng này mà còn duy trì dưới mức trung bình 5 năm trong phần lớn thời gian từ nay đến năm 2027.

Trước khi báo cáo này được công bố, giá bán lẻ dầu diesel trên toàn nước Mỹ đã liên tục phá kỷ lục lịch sử, tiến gần mốc 6 đô la mỗi gallon. Dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Hoa Kỳ (AAA) cho thấy, tính đến thứ Tư ngày 9/9, giá trung bình toàn quốc của diesel đạt 5,9424 USD/gallon, lập kỷ lục mới. Các nhà phân tích cảnh báo ngưỡng 6 USD "sẽ bị phá vỡ lần đầu tiên trong vòng khoảng một tuần tới".

Tồn kho cạn kiệt: Mốc cảnh báo "100 triệu thùng" sau 23 năm

EIA dự đoán dự trữ dầu nhiên liệu chưng cất, bao gồm cả diesel và dầu sưởi, sẽ giảm xuống dưới 100 triệu thùng trong tháng 9, và phần lớn thời gian đến năm 2027 sẽ thấp hơn mức trung bình 5 năm. Dự báo này dựa trên dữ liệu hoàn thành trước ngày 3/9, chưa tính đến những căng thẳng mới nhất tại Trung Đông sau đó.

Tính đến tuần kết thúc ngày 21/8, dự trữ dầu nhiên liệu chưng cất của Mỹ còn 103,4 triệu thùng, thấp hơn khoảng 14% so với mức trung bình cùng kỳ 5 năm – mức thấp nhất ghi nhận được kể từ đầu thập niên 1980. Tình hình ở Bờ Đông nước Mỹ đặc biệt nghiêm trọng, dự trữ ở mức thấp kỷ lục lịch sử. Dữ liệu phân tích từ những năm 1980 xác nhận đây là mức thấp nhất cùng kỳ từ trước tới nay theo ghi nhận.

Nguyên nhân trực tiếp khiến tồn kho cạn kiệt gồm ba yếu tố: Xuất khẩu sản phẩm dầu hoàn chỉnh của Nga giảm mạnh; xung đột quanh eo biển Hormuz hạn chế xuất khẩu sản phẩm dầu từ các nhà máy lọc dầu tại Saudi Arabia và Kuwait; và công suất chế biến dầu tại các nhà máy lọc dầu Trung Quốc suy giảm. Trong báo cáo, EIA giả định vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế, dự kiến sẽ có gián đoạn nguồn cung bền vững khoảng 600.000 thùng/ngày đến cuối năm 2027.

Tác động của tồn kho thấp đang truyền đến người tiêu dùng. EIA cảnh báo khi mùa sưởi ấm tại Bắc Bán cầu và mùa thu hoạch cận kề, tồn kho thắt chặt hơn nữa có thể đẩy giá dầu sưởi nhà ở tại khu vực Đông Bắc Mỹ tăng cao. Chuyên gia phân tích của Kpler, Matt Smith, chỉ ra rằng Hoa Kỳ đang trở thành "nhà cung ứng cuối cùng", nhưng không thể tích trữ dự trữ vì sản lượng dầu nhiên liệu chưng cất toàn cầu vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Mùa cao điểm nhu cầu và mùa lạnh: Một cơn bão hoàn hảo đang được hình thành

Tháng 9 đánh dấu khởi đầu mùa cao điểm nhu cầu dầu diesel. Mùa thu là thời điểm thu hoạch nông sản, nông dân cần sử dụng lượng lớn dầu diesel cho máy gặt đập liên hợp và máy kéo; đồng thời, mùa sưởi ấm ở Bắc Bán cầu sắp bắt đầu, trong khi ở Nam Bán cầu là mùa gieo trồng – hai làn sóng nhu cầu đồng thời tăng mạnh.

EIA cảnh báo, tồn kho thấp đặc biệt có thể đẩy giá dầu sưởi dành cho khu vực Đông Bắc Mỹ tăng mạnh. Trong bối cảnh tồn kho dầu nhiên liệu chưng cất ở mức thấp kỷ lục, bất kỳ cú sốc thời tiết mùa đông nào đều có thể gây biến động giá nghiêm trọng.

Giá vượt kỷ lục: Giá dầu diesel tăng vọt lên 5,85 USD, chênh lệch cracking vượt 100 USD lần đầu tiên

Hệ quả trực tiếp của tồn kho cạn kiệt là giá dầu diesel tăng phi mã. Ngày 4/9, dữ liệu từ AAA cho thấy giá bán lẻ trung bình dầu diesel tại Mỹ tăng lên 5,85 USD/gallon, lập kỷ lục lịch sử. Ngày hôm trước, giá đã chạm 5,82 USD, đều vượt kỷ lục lập trong thời gian xảy ra xung đột Nga-Ukraine tháng 6/2022.

EIA trong dự báo mới nhất đã nâng dự báo giá bán lẻ dầu diesel quý IV/2026 thêm 14% lên 5,55 USD/gallon, đồng thời tăng dự báo giá bán buôn thêm 33% so với tháng trước. Dự báo giá trung bình diesel cả năm tăng từ 4,85 lên 5,07 USD/gallon, và dự báo năm 2027 tăng từ 4,07 lên 4,40 USD/gallon.

Chỉ số đánh giá lợi nhuận nhà máy lọc dầu – chênh lệch cracking dầu diesel (chênh lệch giá giữa sản phẩm hoàn chỉnh với dầu thô) – lần đầu tiên vượt mốc 100 USD/thùng vào tháng trước và tiếp tục lập đỉnh mới. Phiên giao dịch thứ Tư tuần trước, chênh lệch này có lúc tăng vọt lên 108,02 USD/thùng, lập kỷ lục mới. Theo dữ liệu mới nhất, chênh lệch cracking giảm xuống 101,10 USD nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử.

Nghịch lý ở chỗ, tỷ lệ sử dụng công suất các nhà máy lọc dầu Mỹ đã đạt mức 98,0% – mức cao nhất trong nhiều năm hiện nay. EIA ước tính trong bảy tháng đầu năm, sản lượng chế biến dầu thô tại các nhà máy lọc dầu Mỹ đạt cao nhất kể từ năm 2019. Ngay cả khi các nhà máy hoạt động hết công suất, giá vẫn tiếp tục tăng – vấn đề không phải do Mỹ thiếu nỗ lực, mà là do nguồn cung sản phẩm dầu hoàn chỉnh toàn cầu đồng loạt thắt chặt. EIA dự báo trong tháng 9 và 10, các nhà máy sẽ phải giảm công suất vận hành do bảo trì theo mùa, với mức trung bình tháng 10 giảm xuống dưới 16 triệu thùng/ngày.

Chênh lệch cracking trở thành chỉ báo lạm phát mới: "Nhiệt kế" được ngân hàng trung ương theo dõi

Việc chênh lệch cracking tăng vọt đã khiến ngân hàng trung ương các nước đặc biệt chú ý. Chỉ số chuyên ngành này lần đầu vượt mốc 100 USD/thùng vào tháng trước và liên tục thiết lập mức cao mới, được các nhà hoạch định chính sách dùng ngày càng nhiều để đánh giá áp lực lạm phát. EIA dự đoán, chênh lệch cracking sẽ duy trì trên 2 USD/gallon (tức khoảng 84 USD/thùng) đến tháng 11, sau đó dần hạ nhiệt đến giữa năm 2027.

Goldman Sachs đã nâng dự báo chênh lệch cracking dầu diesel ở Mỹ năm 2027 từ 27 USD cao lên 63 USD/thùng, và các nhà máy lọc dầu EU dự báo tăng từ 19 lên 49 USD. Chiến lược gia hàng hóa tại ING cho hay: Xung đột quanh eo biển Hormuz đã phá vỡ hy vọng nguồn cung dầu diesel khu vực Trung Đông khôi phục nhanh, và hệ thống lọc dầu toàn cầu hiện hầu như không còn công suất dư thừa để lấp đầy thiếu hụt nguồn cung.

Diesel được gọi là "máu của nền kinh tế", giá tăng mạnh đang lan tỏa đến các lĩnh vực vận tải, nông nghiệp, sưởi ấm và nhiều khía cạnh kinh tế khác. Giá diesel tăng khoảng 58% so với cùng kỳ năm ngoái, và đã tăng hơn 53% so với giai đoạn trước cuộc khủng hoảng Mỹ-Iran. Hiện diesel đắt hơn xăng khoảng 1,5 USD/gallon, biên độ tăng giá của diesel lớn hơn gấp đôi so với xăng – đặc trưng dễ nhận thấy nhất của chu kỳ hiện tại là áp lực chính đến từ các sản phẩm dầu nhiên liệu chưng cất, không phải tất cả các sản phẩm dầu hoàn chỉnh.

Tâm bão chính trị: Chỉ còn chưa đầy hai tháng đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ

Giá dầu diesel tăng phi mã đang gây ra áp lực chính trị lớn cho Nhà Trắng và Quốc hội Hoa Kỳ. Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa sẽ diễn ra bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, chi phí năng lượng tăng vọt đang ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng. Dự trữ dầu thô thuộc Dự trữ dầu mỏ chiến lược quốc gia (SPR) đã giảm từ 404,7 triệu thùng hồi năm ngoái xuống còn 286,6 triệu thùng, giảm ròng 118 triệu thùng – tức lớp đệm chính sách ngày càng mỏng hơn.

Nhiều lãnh đạo ngành công nghiệp cảnh báo cung – cầu diesel mùa đông năm nay sẽ thiếu hụt lớn. Nếu thiếu hụt này hiện thực hóa, giá dầu sưởi sẽ leo thang, đồng thời chủ đề này sẽ tiếp tục nóng lên thành vấn đề chính trị trước thềm bầu cử giữa kỳ. Với các ngân hàng trung ương đang cân nhắc nâng lãi suất để kìm hãm lạm phát, thị trường diesel cực kỳ căng thẳng hiện nay càng khiến áp lực với chính sách tiền tệ gia tăng.

Khi dự trữ diesel của Mỹ sắp phá đáy 100 triệu thùng chưa từng xảy ra trong 23 năm, giá bán lẻ vượt mốc 5,85 USD/gallon lập kỷ lục mới, chênh lệch cracking tăng vọt lên mức đỉnh 108 USD – thì cuộc khủng hoảng năng lượng này, do căng thẳng địa chính trị và thắt chặt nguồn cung toàn cầu, đang lan truyền với tốc độ chưa từng có vào nền kinh tế thực và chính sách tiền tệ – mà thời điểm bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa.